Ilaalcha: 0 Barreessaa: Gulaalaa Marsariitii Yeroo Maxxansaa: 2025-07-07 Ka'umsa: Bakka
Shaaftiin tibial bakka caccabni baay’inaan itti mul’atu keessaa tokko yoo ta’u, caccabbii qaama hunda keessaa %13.7 qaba. Tibiyaan fagoo amala anatoomii kan akka beenyaa dhiyeessii dhiigaa gaarii hin taanee fi uwwisa tishuu lallaafaa xiqqaa qaba. Caccabni erga uumamee booda, miidhaa tishuu lallaafaa fi dhiyeessiin dhiiga naannoo sanaa balaadhaaf saaxilamuun rakkoo fayyina caccabni dabaluu danda’a. Dabalataanis, carraan caccabbii fibular yeroo tokkotti uumamuu fi tasgabbii dhabuun olaanaa ta’uun isaa filannoo mala baqaqsanii hodhuu sirrii ta’e barbaachisaa taasisa.
Kutaan qaxxaamuraa shaafta tibial walakkaa hanga gubbaatti roga sadii kan qabu yoo ta’u, sadaffaan gadii ammoo roga afuriiti. Walqunnamtiin sadaffaa gidduu fi gadii dhiphoo waan ta’eef bocaan ce’umsa kan bakka bu’u yoo ta’u, kunis bakka caccabni itti baay’atu isa taasisa.
Sadaffaan fuulduraa tibia gogaa maashaan hin uwwifamne qofaan kan haguugame yoo ta’u, kunis bakka ciccitoonni lafee gogaa bocutti caccabsa banaa akka qabaatu taasisa. Caccabsa cufame keessattillee, caccabni tibial irra caalaan isaa miidhaa gogaa fi tishuu gogaa jalaa waliin ta’a. Giddugaleessi tibia uwwisa maashaa kan hin qabne yoo ta’u, kutaaleen fascial afur kan tibia fi fibula marsan jiru. Caccabsa tibial keessatti caccabbii biroo wajjin wal bira qabamee yoo ilaalamu caccabni compartment syndrome ol’aanaadha.
Ramaddiin lakkoofsa Arabaa AO/OTA caccabbii shaafta tibial 4 (tibia) 2 (shaft) jedhee ibsa. Gosti A caccabbii salphaa sarara caccabaa tokko qabuun kan walsimu yoo ta’u, kunis gosa baay’ee beekamaadha. Caccabni gosa B ciccitaa boca wedge gidduu galeessaa qaba. Caccabni gosa C kan dhufu miidhaa anniisaa guddaa qabuun yoo ta’u, caccabbii kutaa ciccitaa (comminuted segmental fractures) dha.
Gosa I: Dheerinni madaa seentimeetira 1 gadi yoo ta’u, yeroo baay’ee madaa bocamee qulqulluu ta’ee fi fiixeen lafee isaa gogaa keessaa kan ba’e dha. Miidhaan tishuu lallaafaa xiqqaadha, miidhaan caccabsuu hin qabu. Caccabni isaa salphaa, qaxxaamuraa ykn gabaabaa oblique yoo ta’u, osoo hin ciccitin.
Gosa II: Madaan seentimeetira 1 ol yoo ta’u, miidhaa tishuu lallaafaa bal’aa ta’e qaba garuu avulsion ykn flap uumamuu hin qabu. Tishuun lallaafaan miidhaan caccabsuu salphaa hanga giddu galeessaa, faalama giddu galeessaa fi ciccituu giddu galeessaa agarsiisa.
Gosa IIIA: Miidhaan avulsion bal’aan ykn uumamuu flap, ykn guddina madaa osoo hin ilaalin miidhaan anniisaa guddaa ta’e jiraatus, uwwisni tishuu lallaafaa gahaan caccabbii irratti jira.
Gosa IIIB: Miidhaa fi kasaaraa tishuu lallaafaa bal’aa, periosteal stripping fi lafee saaxilame, faalama cimaa wajjin kan walqabatu.
Gosa IIIC: Miidhaa arteriin suphaa barbaadu waliin walqabatee.
Wal’aansi baqaqsanii hodhuu malee caccabbii tibial kan ta’u, braces, pilaastara alaa fixation, traction, harkaan hir’isuu, fi fayyadama alaa fixation frames ni dabalata. Filannoon baqaqsanii hodhuu keessaa locked plate internal fixation fi intramedullary nailing, fi kanneen biroo ni dabalata.
Intramedullary nailing fixation adeemsa baqaqsanii hodhuu salphaa, ciccitaa xixiqqoo, miidhaa xiqqaa, fi erga caccabni fayye booda mismaara haala mijataa ta’een baafamuu isaatiin ogeeyyii baqaqsanii hodhuu lafee miidhaan qaamaa irra gahe hedduu biratti kan jaallatamudha. Innis fixation keessoo cimaa kan kennu yoo ta’u, sochii qaamaa dalagaa baqaqsanii hodhuu boodaa jalqaba kan hayyamuu fi rakkoolee naannoo fi sirnaa irraa fagaachuu danda’a. Faayidaan kunniin seera bu’uuraa wal’aansaa AO wajjin walsimu.
Anterior oblique cutting in proximal end akka aarsuu ligament patellar ittisa.
Dizaayiniin qulfii dhiyoo dursaa tasgabbii barbaadamu ciccitaa dhiyoof ni dabala.
Filannoo qulfii distal oblique locking miidhaa tishuu lallaafaa ittisuu fi tasgabbii ciccitaa fagoo guddisuuf.
Iskuweerii qulfii salphaatti galchuuf firii liidiin dachaa ta'een dizaayiniin isaa hojjetame.
Dizaayiniin qulfii fixation cimaa ta'eef, baqaqsanii hodhuu booda ciccitaa baqaqsanii hodhuu hir'isuu.
Qabxiileen baay’ee fixation tasgabbii kofa fi deeggarsa tasgabbaa’aa tibial palteau ni kennu.
Meeshaan kun dalagaa sirreeffama madaqsuu kan qabu yoo ta’u, jijjiiramni morfoloojii isaa haalawwan dhiibbaa duraa (haala laaftuu) fi dhiibbaa boodaa (cimsee walsimsiifame) lamaan jalatti fakkiiwwan keessatti agarsiifameera.
Mala multi fixation proximal fi distal irraa, caccabbii tibial proximal fi distal isa dhumaa agarsiisa.
Dhuma fagoo cimdii guddaa dizaayinii diriiraa kan qabu yoo ta’u, salphaatti qaawwa meeduularii keessa galchuuf haala mijeessa.
Iskuuroonni qulfii kofa lama dhuma dhiyoo irratti naanneffamuu fi buqqa’iinsa kutaa caccabaa ni dhorku.
Qaxxaamurri anatoomii addaa cimdiin guddaan qaawwa meeduularii keessatti haala gaariin akka argamu mirkaneessa.
Iskuweerota qulfii kofa wal qaxxaamuran sadii dhuma fagoo irratti deeggarsa bu’a qabeessaa fi fixation ni kennu.
Caccabsa shaafta tibial irra caalaan (midshaft fi caccabbii distal/proximal tokko tokkoof) kan mijatu yoo ta’u, gosootni biroo (fkn, DTN ykn Expert Nail) naannoo anatoomii addaa ykn caccabbii walxaxaa ta’eef kan qophaa’ani dha.
Malli istaandaardii (parapatellar ykn transpatellar) adeemsa sirriitti hundeeffame kan hordofu yoo ta’u, kaarvii barumsaa gadi aanaa kan qabu yoo ta’u, mala addaa (fkn, suprapatellar) ammoo leenjii teeknikaa dabalataa barbaada.
Mismaara addaa kan akka Expert Nail ykn DTN wajjin wal bira qabamee yoo ilaalamu, mismaara tibial intramedullary standard akkaataa idileetti gatii madaalawaa waan ta’eef, haala idileedhaaf mijatoo isaan taasisa.
Meeshaalee waliigalaa wajjin kan walsimu (fkn, iskiriyuuwwan qulfii, meeshaalee xiyyeeffannoo), mismaara addaa (fkn, Mismaara Ogeessaa sirna qulfii kallattii hedduu qabu) meeshaalee abbaa qabeenyummaa barbaadu danda’u.
| Gosa | Agarsiistota | Gaarii Faayidaa Ijoo |
|---|---|---|
| Ogeessa Mismaara | Caccabsa shaafta walxaxaa, dhukkuba lafee | Qulfii pilaanarii hedduu, tasgabbii olaanaa |
| Mismaara Suprapatellar jedhamu | Caccabsa dhiyoo, dhukkubsattoota furdina garmalee qaban | Suprapatellar approach, rakkoo jilba duraa hir'isa |
| DTN | Caccabsa fagoo (naannoo walqabsiisa jilba) . | Qulfii fagoo kallattii hedduu, gabaabsuu ni morma |
| Mismaara Istaandardii | Caccabsa salphaa shaafta gidduu | Hojii salphaa, baasii xiqqaa |
Meeshaalee Qonnaa : Meeshaalee qonnaa, reemer, fi meeshaalee biroo kallattiin lafee qotuuf itti fayyadaman of keessatti qabata.
Meeshaalee Xiyyeeffannoo : Meeshaalee bakka qonnaa ykn implaantii bakka itti kaa’amu kaa’uu fi qajeelchuuf gargaaran, kanneen akka wayaa qajeelfamaa, sleevii qajeelfamaa, fi meeshaalee kaayyoo.
Meeshaalee Fixation : Meeshaalee implants walqabsiisuuf, cufuuf ykn sirreessuuf gargaaran, kan akka universal joints, wrenches, screws, fi hammers.
Meeshaalee Safartuu : Meeshaalee gad fageenya safaruuf, bakka kaa’uu, ykn baqaqsanii hodhuu keessatti gargaaran, kanneen akka safartuu gad fageenyaa, foorsii hir’isuu, fi awls lafee (AWL).
Madaallii Suuraa: Gosa caccabaa, daayameetira fi dheerina sulula meeduularii mirkaneessuuf, safartuu tibia faallaa (contralateral tibia) akka wabii ta’uun baqaqsanii hodhuu duraa X-ray/CT.
Bakka itti kaa’uu: Jilba jilba 90°-120° kan jilbeenfachiisu fi xiqqoo hip adduction (dhiphina tendonii patellar hir’isuuf). Fureemii raadiyooluusent golee sadii qabu harkisaaf foosaa popliteal deggeruu danda’a.
Sterile Draping: Istaandardii qaama sterilization fi draping, sochii harka C mirkaneessuu.
Harkifannaa Harkaa: Gargaaraan harkisa dheerinaan kan hojjetu yoo ta’u, ogeessi baqaqsanii hodhuu tibial crest fi anteromedial surface palpate gochuun walsimsiisaa (dheerina, naanneffamuu, kofa) sirreessa.
Meeshaan Gargaarama:
Teeknika Joystick: Schanz screws kan lever hir’isuuf ciccitaa proximal/distal keessatti galfamu.
Percutaneous Clamping: Caccabsa oblique/spiral kan ta’e forseps hir’isuu qabxii qabu.
Distractor: Distractor guddaa coronally (proximal Schanz screw parallel to tibial plateau, distal pin in talus ykn distal tibia) dheerina eeguuf kaa’ame.
Mallattoolee lafaa:
Qabxiin seensaa qarqara pilaatoo tibiyaal fuulduraa irraa 1cm fagoo, siiqqee meeduulaarii wajjin kan walsimu.
Mirkaneessa fluoroscopic: Ilaalchi AP tibial crest wajjin walsimsiisa, ilaalchi cinaachaa tibial axis wajjin wal fakkaata.
Meeshaalee Baniinsaa:
Kannulated drill guidewire irratti (sleeve ittisaa wajjin) ykn curved solid awl.
Harka reemer (6-8mm) caccabbii dulloomaa kan sulula cufamuu qabuuf.
Iddoo Sibiilli Qajeelchaa: Sibiilli qajeelfamaa fiixee kubbaa qabu fiixee isaa irratti 10-15mm qaxxaamuree caccabni akka darbuuf. Mirkaneessa fluoroscopic kan distal physeal scar (ankle center) irratti.
Pirootokoolii Reeming: 1.1.
Reemers flexible 8mm irraa eegalee, 0.5mm dabaluu hanga cortical 'chatter' (akkaataa idileetti 1-1.5mm > nail diameter).
Hubachiisa: Yeroo addaan baafachuun caccabaa qulqulleessa; thermal necrosis irraa fagaachuu.
Murteessuu Dheerinni: .
Safartuu baqaqsanii hodhuu keessaa: Mala wal-irra bu’uu wayaa qajeelfamaa ykn sarara fluoroscopic (bakka seensaa gara walqabsiisa jilbaatti).
Fiixeen cimdii osoo dhiyeenyaan hin ba’iin madaa qaamaa akka ga’u mirkaneessuu.
Tooftaa Galchuu: 1.1.
Harkaan tarkaanfachiisuu guidewire irratti; yoo mormiin uumame hir’ina sirreessuu.
Yeroo darbiinsaa caccabbii fagootiif hir’ina eeguu.
Tarsiimoo Tartiiba
Caccabsa dheerina-tasgabbaa’aa: Dura qulfii dhiyoo (iskiriyuun tokko daayinamiizeeshinii ni hayyama).
Dheerinni-tasgabbaa'aa hin taane/ciccitaa: Qulfii fagoo jalqaba itti aanee 'backslap' dhiibbaa gochuuf.
Qulfii Dhiyeenyaa
≥2 iskiriyuu karaa meeshaa kaayyoo (caccabsa dhiyootiif kallattii hedduu).
Qulfii Fagoo
Teeknika fluoroscopic: Giddugaleessa biimii qaawwa iskiriyuu irratti perpendikulaarii ('geengo mudaa hin qabne'), qonnaa gogaa keessaa.
≥2 screws kan distal fractures (AP/oblique orientations walitti makuu danda’a).
Kophee Xumuraa: Filannoodhaan galchuu (lafee keessaa akka hin guddanne ittisa), lafeen akka hin baane mirkaneessuu.
Cufamuu Madaa: Suphaa tendon patellar layered kan ta’e suture gogaa jalaa laaftuu ta’een.
Haaromsa Dafanii: 1.1.
Olka’iinsa qaamaa; 24hrs keessatti compartment syndrome hordofuu.
Sochii lafee sochii qabu (paampii jilba, jilba garagalchuu) POD 1-2 irratti jalqabuu.
Pirootokoolii Ulfaatina Baachuu:
Torban 6f ulfaatina gartokkoon baadhachuu (tasgabbii tokkoof sirreeffame), yeroo callus mul’atu gara guutuutti guddachuu.
Hordoffii: Madaallii kilinikaa/raadiyooloojii torban 2, 6, fi 12 irratti.
Waajjirri Muummee: Raynham, Massachusetts, USA
Oomishaalee Alaabaa:
Expert Tibial Nail (ETN) – Caccabsa tibial walxaxaa keessatti tasgabbiif kan qophaa’e.
T2 Tibial Nail – Fixation fi compression fooyya’aa ta’e dhiyeessa.
Cimina Ijoo: R&D cimaa, raabsa addunyaa, fi furmaata miidhaan qaamaa irra gahe waliin walitti makamuu.
Waajjirri Muummee: Kalamazoo, Michigan, USA
Oomishaalee Alaabaa:
T2 Tibial Nail – Sirna moojuularii caccabbii shaafta tibial.
Gamma3 Tibial Nail – Mismaara intramedullary fi filannoo qulfii walitti fida.
Cimina Ijoo: Roobootikii sadarkaa olaanaa (Mako), furmaata weerara xiqqaa, fi portfolio miidhaan qaamaa cimaa.
Waajjirri muummee: Landan, UK
Oomishaalee Alaabaa:
TRIGEN Tibial Nail – Salphaatti galchuu fi tasgabbiidhaaf kan qophaa’e.
IM Tibial Nail – Caccabsa tibial kan ta’e intramedullary fixation.
Cimina Ijoo: Qoricha ispoortii fi miidhaan qaamaa irra gahe, meeshaalee kalaqaa irratti xiyyeeffachuu.
Waajjirri Muummee: Chaangzhoo, Chaayinaa
Oomishaalee Alaabaa:
Distal Tibial Intramedullary Nail (DTN) – Caccabsa fagoodhaaf kan mijate.
Ogeessa Tibia Intramedullary Nail – Dizaayinii alayidii titaaniyaamii cimina guddaa qabu.
Suprapatellar Approach Tibial Intramedullary Nail – Xiqqaa weerara kan qabu galchuu.
Tibial Intramedullary Nail – Filannoowwan dhaabbii baay’ee fayyadamuu danda’an.
Cimina Ijoo: furmaata baasii xiqqaa, argama addunyaa babal’isuu.
Waajjirri Muummee: Warsaw, Indiana, USA
Oomishaalee Alaabaa:
ZNN Tibial Nail – Dizaayinii anatoomii fooyya’aa ta’eef.
Sirna Mismaaraa Uumamaa – Makaaniksii lafee uumamaa fakkeessa.
Cimina Ijoo: Ijaarsa waliinii, walitti makamuu baayoloojii, fi furmaata dhuunfaa irratti cimaa.
Waajjirri muummee: Lewisville, Texas, USA
Oomishaalee Alaabaa:
LON Tibial Nail (Lateral Orthopedic Nail) – Akkaataa gara cinaatti seenuuf kan qophaa’e.
Cimina Ijoo: Guddina lafee kakaasuu, sirreeffama qaama hir'ina qaamaa irratti kan adda ta'e.
CZMEDITECH furmaata mismaaraa tibial bal’aa caccabbii dhiyoo, fagoo, fi walxaxaa ta’eef ni dhiheessa, dizaayinoota kalaqaa (fkn, qulfii kallattii hedduu, mala suprapatellar) kanneen maqaawwan addunyaa irratti adda duree ta’an baayoomakaaniksii fi bu’aa kilinikaa wajjin wal madaalu.
Oomishaalee