Meeshaaleen Qulfii Gabatee Maaltu?
Meeshaaleen gabatee qulfii meeshaalee baqaqsanii hodhuu addaa yeroo baqaqsanii hodhuu lafee gabatee qulfii lafee irratti galchuuf, bakka itti kaa’uu fi qabsiisuuf gargaarani dha. Meeshaaleen kunniin, gabatee qulfii sirritti fi sirritti akka kaaʼamuuf kan qophaaʼan siʼa taʼu, kunis caccabaa fi hanqina lafee buʼa qabeessa taʼeen akka dhaabbatu taasisa.
Meeshaaleen gabatee qulfii meeshaalee bal’aa kanneen akka kiilaampi lafee, foorsii hir’isuu, gabatee qaxxaamuraa, gabatee muraa, iskiriyuudraayivarii fi qodaa of keessatti qabatu. Meeshaaleen kun sibiilli qulqullina olaanaa qabu ykn titaaniyamii irraa kan hojjetaman yoo ta’u, yeroo dheeraa turuu fi xurii akka hin dandeenye mirkaneessa.
Meeshaalee gabatee qulfii fayyadamuun miidhaa tishuu xiqqeessuu, yeroo baqaqsanii hodhuu hir’isuu fi bu’aa baqaqsanii hodhuu fooyyessuuf gargaaruu danda’a. Ogeeyyiin baqaqsanii hodhuu lafee fi ogeeyyiin eegumsa fayyaa biroo meeshaalee kana fayyadamuu irratti gahumsa akka qabaataniif leenjii addaa fudhatu, isaanis haala sirrii fi micciiramaa ta’een qabachuu barbaadu.
Meeshaalee gabatee qulfii Meeshaalee !
Meeshaaleen meeshaalee gabatee qulfii keessatti fayyadaman garaagarummaa qabaachuu danda’u, garuu akkaataa idileetti sibiilaa sadarkaa yaalaa ykn alayidii titaaniyaamii irraa kan hojjetamanidha. Meeshaaleen kun cimina, turtii fi baayoo-walsimsiisaa qaama namaa wajjin qabaachuu isaaniitiin filatamaadha. Meeshaaleen tokko tokkos ga’umsa isaanii guddisuu fi carraa infekshinii ykn rakkoolee biroo hir’isuuf uffata dabalataa ykn wal’aansa gubbaa qabaachuu danda’u. Filannoon meeshaalee fi uffata meeshaalee gabatee cufuuf gargaaran wantoota akka gosa baqaqsanii hodhuu, seenaa yaalaa dhukkubsataa fi filannoo ogeessa baqaqsanii hodhuu irratti hundaa’uu danda’a.
Titaaniyaamii moo sibiilli hin goggogne kan caalu gabatee kam?
Lamaanuu gabatee titaaniyaamii fi sibiilli hin goggogne lamaan isaanii iyyuu gabatee cufuu dabalatee baqaqsanii hodhuu lafee keessatti yeroo baay’ee fayyadamu. Filannoon meeshaalee lamaan gidduu jiru gosa baqaqsanii hodhuu, seenaa yaalaa fi filannoo dhukkubsataa, akkasumas muuxannoo fi filannoo ogeessa baqaqsanii hodhuu dabalatee wantoota hedduu irratti hundaa’a.
Titaaniyaamii meeshaa salphaa fi cimaa ta'ee fi baayookompaatibilii fi xurii kan dandamatu waan ta'eef, implants yaalaaf filannoo gaarii taasiseera. Gabatee titaaniyaamii gabatee sibiilaa hin goggogne caalaa kan hin jabaanne yoo ta’u, kunis dhiibbaa lafee irratti dhufu hir’isuu fi fayyina guddisuuf gargaaruu danda’a. Dabalataanis, pilaatonni titaaniyaamii caalaatti raadiyooluusent dha, kana jechuun qorannoo suuraa kan akka raajii X ykn MRI hin gufachiisan jechuudha.
Sibiilli hin goggogne ammoo meeshaa cimaa fi jabaa ta’ee fi akkasumas baayoo-compatible fi xurii kan dandamatu dha. Waggoota kurnaniif lafee kaa'uu keessatti kan itti fayyadamaa ture yoo ta'u, meeshaa yaalamee fi dhugaa ta'edha. Gabatee sibiilaa hin goggogne gabatee titaaniyaamii caalaa gatii xiqqaa kan qabu yoo ta’u, kunis dhukkubsattoota tokko tokkoof ilaalcha keessa galchuu danda’a.
Dhumarratti, filannoo meeshaa fedhii fi filannoo addaa dhukkubsataa fi ogeessa baqaqsanii hodhuu irratti hundaa’a.
Baqaqsanii hodhuu keessatti maaliif pilaatonni titaaniyaamii fayyadamu?
Gabatee titaaniyaamii yeroo baayyee baqaqsanii hodhuu keessatti kan itti fayyadaman amaloota addaa waan qabaniif meeshaa yaalaa implants gochuuf mijataa ta'e. Faayidaa baqaqsanii hodhuu keessatti gabatee titaaniyaamii fayyadamuu keessaa muraasni:
Biocompatibility: Titanium baayoocompatible guddaa dha, kana jechuun alarjii fiduu ykn sirna ittisa qaamaatiin fudhatama dhabuun isaa hin oolu. Kunis meeshaa nageenya qabuu fi amanamaa ta’ee fi implants yaalaa keessatti fayyadamuuf akka ta’u taasisa.
Ciminaa fi turtii: Titaaniyaamii sibiilota ciccimoo fi yeroo dheeraa turuu danda’an keessaa tokko yoo ta’u, kunis implants dhiibbaa fi dhiphina itti fayyadama guyyaa guyyaa dandamachuu qabaniif meeshaa gaarii isa taasisa.
Korroojiinii dandamachuu: Tiitaaniyeemiin korroojiinii baay’ee kan dandamatu yoo ta’u, dhangala’oo qaamaa ykn meeshaalee biroo qaama keessa jiran waliin walnyaachuudhaaf carraan isaa xiqqaadha. Kunis yeroon darbaa deemuun implaantiin akka hin xuuxne ykn akka hin mancaane gargaara.
Raadiyoopacity: Titanium baayyee radiopaque dha, kana jechuun X-ray fi qorannoo suuraa biroo irratti salphaatti mul'achuu danda'a. Kunis hakiimonni implaanticha hordofuu fi sirnaan hojjechaa jiraachuu isaa mirkaneessuuf salphaa ta'a.
Gabateewwan qulfii maaliif oola?
Locking plates baqaqsanii hodhuu lafee keessatti lafeewwan sababa dhukkuba ykn miidhaan caccabee, cabee ykn dadhabeef tasgabbii fi deeggarsa kennuudhaaf fayyadamu. Gabatee sun lafee irratti iskiriyuu fayyadamuun kan maxxanu yoo ta’u, iskiriyuuwwan immoo gabatee keessatti kan cufaman yoo ta’u, kunis ijaarsa kofa dhaabbataa ta’ee fi adeemsa fayyinaa lafeef deeggarsa cimaa kan kennu uuma. Gabatee qulfii yeroo baay’ee wal’aansa caccabbii harkaa, harka duraa, jilbaafi miila, akkasumas baqaqsanii hodhuu lafee dugdaatti fiyuushinii fi adeemsa lafee biroo keessatti fayyadamu. Keessattuu haala lafeen haphii ykn osteoporotic ta’e keessatti faayidaa guddaa qabu, sababiin isaas mala cufiinsa gabatee tasgabbii dabalataa waan kennuuf carraa kufaatii implaantii hir’isa.
Saanii lafee akkamitti hojjeta?
Gabatee lafee meeshaa yaalaa yeroo fayyinaatti caccabni lafee tasgabbeessuuf gargaarudha. Innis sibiilli diriiraa, yeroo baay’ee sibiilaa hin goggogne ykn titaaniyamii irraa kan hojjetame yoo ta’u, iskiriyuu fayyadamuun fuula lafee irratti kan maxxanudha. Fuulli kun akka ispilintii keessoo ta’ee ciccitaa lafee caccabee haala sirrii ta’een qabachuu fi adeemsa fayyinaa keessatti tasgabbii kennuudhaaf hojjeta. Iskuweerotni gabatee sana lafeetti kan hidhan siʼa taʼu, gabatichi immoo ciccitaa lafee bakka sirrii taʼetti qabata. Gabatee lafeen bakka caccabee jirutti akka hin dhaabbanne fi sochii akka hin gooneef kan qophaa’e yoo ta’u, kunis lafeen sirnaan akka fayyu taasisa. Yeroo booda lafeen sun naannoo saanii sanaa guddachuun tishuu naannoo sana jiru keessatti ni hammata. Lafeen sun guutummaatti erga fayyee booda, yeroo hunda kun barbaachisaa taʼuu baatus, saanii sana baafamuu dandaʼa.
Iskuuroonni qulfii dhiibbaa ni kennu?
Iskuuroonni qulfii dhiibbaa hin kennan, sababiin isaas isaan gabatee keessatti cufamanii fi ciccitaa lafee karaa ijaarsa kofa dhaabbataatiin tasgabbeessuuf kan qophaa’ani dha. Dhiibbaan kan argamu iskiriyuuwwan hin cufamne kanneen bakka dhiibbaa ykn boolla gabatee keessatti kaa’aman fayyadamuun yoo ta’u, kunis akkuma iskiriyuuwwan ciccitamanitti ciccitaa lafee akka dhiibamu taasisa.
Gabatee fi iskiriyuu ni dhukkubaa?
Yeroo baqaqsanii hodhuutti gabatee fi iskiriyuu erga galfamee booda dhukkubbiin fi miira gaarii dhabuun waanuma jirudha. Haa ta’u malee, dhukkubbiin yeroon darbaa deemuun hir’achuu qaba, akkuma qaamni fayyuu fi bakki baqaqsanii hodhuu fayyuu qaba. Dhukkubbiin qorichaafi yaala qaamaatiin to’achuun ni danda’ama. Qajeelfama baqaqsanii hodhuu boodaa ogeessi baqaqsanii hodhuun kennu hordofuu fi dhukkubbii itti fufiinsa qabu ykn hammaataa dhufu kamiyyuu garee yaalaatti gabaasuun barbaachisaa dha. Yeroo muraasa keessatti, haardwaara (plates fi screws) miira namaa kan hin tolle ykn dhukkubbii fiduu kan danda’u yoo ta’u, yeroo akkasii ogeessi baqaqsanii hodhuu haardwaarii akka baafamu gorsuu danda’a.
Lafeen saanii fi iskiriyuutiin fayyuuf yeroo hammamii fudhata?
Yeroon lafeen gabatee fi iskiriyuutiin fayyuuf fudhatu hamma miidhaan sun irra gahe, bakka miidhaan sun irra gahe, gosa lafee fi umurii fi fayyaa waliigalaa dhukkubsataa irratti hundaa’uun garaagarummaa qabaachuu danda’a. Walumaagalatti, lafeen gargaarsa gabatee fi iskiriyuutiin guutummaatti fayyuuf torban hedduu hanga ji’oota hedduu fudhachuu danda’a.
Yeroo fayyuu jalqabaa, kan akkaataa idileetti naannoo torban 6-8 turu, dhukkubsataan naannoo dhibee kanaan qabame akka hin sochoonee fi eegumsa akka hin qabaanneef, kaastaa ykn qaama saalaa (brace) uffachuu qaba. Yeroo kana booda dhukkubsataan wal’aansa qaamaa ykn deebisanii dhaabuu jalqabuu danda’a, kunis fageenya sochii fi humna naannoo dhibee kanaan qabame fooyyessuuf gargaara.
Haa ta'u malee, adeemsi fayyinaa erga kaastiin ykn 'brace'n baafamee booda guutuu akka hin taane hubachuun barbaachisaadha, lafeen sun guutummaatti akka haaromfamuu fi humna isaa isa jalqabaa deebifachuuf ji'oota hedduu dabalataa fudhachuu danda'a. Yeroo tokko tokko dhukkubsattoonni erga lafeen sun fayyee boodas erga miidhaan irra ga’ee booda ji’oota hedduudhaaf dhukkubbiin hafe ykn miira gaarii dhabuun isaan mudachuu danda’a.
