जानु मेनिस्कसस्य स्नायुबन्धनस्य च चोटस्य निदानार्थं एमआरआइ इत्यस्य उपयोगः कथं करणीयः?

मेनिस्कसः मेनिस्कस-आकारस्य रेशेः उपास्थिः भवति यस्य त्रिकोणीयः क्रॉस-सेक्शनः टिबिया-कण्डिलस्य पठारस्य च मध्ये स्थितः भवति, यः फेमोरो-टिबिया-सन्धि-स्थिरतायां महत्त्वपूर्णतया सुधारं करोति तथा च जानु-सन्धि-गतिशीलतायां महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहति

सामान्य एवं असामान्य श्री निष्कर्ष

धनुषः, अग्रभागस्य च बिम्बेषु सामान्यः मेनिस्कसः हाइपोइन्टेन्सरूपेण त्रिकोणीयः भवति । अत्यन्तं पार्श्वधनुषीबिम्बे मेनिस्कसः 'धनुष-बन्धन' संरचना अस्ति, यत्र पूर्व-पश्च-शृङ्गैः सह संयुक्तः मध्य-धनुषः खण्डः भवति (चित्रम् १)

चित्रम् १ मध्यमेनिस्कसस्य सामान्यं एमआरआइ-रूपम् । प्रोटॉन घनत्व-भारित धनुषी दृश्यम् : पूर्ववर्ती पश्चात् मेनिस्कलकोणः सजातीयः हाइपोइन्टेन्सत्रिकोणः भवति । मेनिस्कसः धनुषकारः भवति, मध्यखण्डस्य खण्डैः युक्तः भवति ये तस्य पुरतः पूर्वशृङ्गान् पृष्ठतः पृष्ठशृङ्गान् च संयोजयन्ति

कतिपयशरीरविकृतीनां अवगमनं उपयोगी भवति यतः ते मेनिस्कलविभाजनस्य अनुकरणं कर्तुं शक्नुवन्ति:

• धनुषः खण्डे अनुप्रस्थस्य पूर्ववर्ती च स्नायुबन्धानां मध्ये संक्रमणं भवति;

• popliteal कण्डरा म्यान;

• हम्फ्री-रिस्बर्ग्-योः मेनिस्कस-ऊरु-स्नायुबन्धः पार्श्व-मेनिस्कसस्य पश्चशृङ्गं मध्य-ऊरु-कण्डिल-सहितं संयोजयति;

• तिर्यक् मेनिस्कसस्नायुबन्धः, यः यदा कदा मेनिस्कसस्य पूर्वशृङ्गं विपरीतमेनिस्कसस्य पश्चशृङ्गेन सह संयोजयति, सः प्रवासी मेनिस्कसस्य अथवा बैरलहस्तकस्य अनुकरणं कर्तुं शक्नोति

• डिस्कोइड मेनिस्कसः दुर्लभः जन्मजात मेनिस्कसविकृतिः अस्ति । एषः मेनिस्कल-विकृतिः प्रायः केवलं पार्श्व-मेनिस्कस्-इत्येतत् प्रभावितं करोति । एमआरआइ-इत्यत्र अस्य 'शैक्षणिक' निदानं न्यूनातिन्यूनं ३ क्रमशः ५ मि.मी.मोटा-स्लाइस्-मध्ये धनुषी-प्रतिमासु पूर्व-पश्च-शृङ्गयोः निरन्तरताम् अवलोकयितुं आधारितम् अस्ति (चित्रम् २) एते निष्कर्षाः प्रयुक्तानां आंशिकसेटिंग्स् इत्यस्य आधारेण समायोजिताः भवन्ति ।

चित्र 2 डिस्कोइड पार्श्व मेनिस्कस। धनुषी T1-भारित छवि। ३ क्रमशः ५ मि.मी.नियतखण्डेषु अग्रे पृष्ठे च कोणानां निरन्तरता। अस्य डिस्कोइड् मेनिस्कसस्य पूर्वशृङ्गस्य माइक्सोइड् क्षयम् अवलोकयन्तु ।

मेनिस्कस विकृति विज्ञान इमेजिंग

मूलतः आघातकारी मेनिस्कसस्य क्षयकारी मेनिस्कसस्य च भेदः सामान्यः अभ्यासः अस्ति । स्वस्थमेनिस्कसस्य उपरि अत्यधिकं यांत्रिकबलस्य प्रयोगात् आघातकारकाः चोटाः भवन्ति । युवानां प्रौढानां मध्ये प्रायः अप्रत्यक्ष-वल्गस-चोटेन, बाह्य-भ्रमणस्य अनन्तरं टिबिया-स्य आकस्मिक-उन्नतिः अथवा जानुस्य २०° मोचन-समये अति-विक्षेपस्य कारणेन अयं दरारः भवति तस्य स्थाने अन्तरालमाइक्सोइड् क्षतिग्रस्तस्य मेनिस्कसस्य उपरि कार्यं कुर्वतां सामान्ययान्त्रिकबलानाम् परिणामेण क्षयः भवति । क्षैतिज मेनिस्कल-दरारः स्वतः एव विकसिताः भवितुम् अर्हन्ति अथवा ते लघु-क्षत-कारणाः भवितुम् अर्हन्ति ।

वर्गीकरण

विच्छेदनविमानस्य दिशानुसारं दरारं क्षैतिजविदारणं, लम्बवत् दरारं वा जटिलविदारणं वा इति विभक्तुं शक्यन्ते

क्षैतिज दरार

टिबिया पठारस्य समानान्तरं विभक्तं विमानं भवति यत् मेनिस्कसं श्रेष्ठ-अधम-खण्डेषु विभजति । एते क्षैतिजक्षताः व्यापकाः सन्ति, मध्यभागस्य वा पार्श्वस्य वा मेनिस्कसस्य महत्त्वपूर्णं प्रभावं कर्तुं शक्नुवन्ति, स्थिराः इति मन्यन्ते, यद्यपि मध्यमेनिस्कसस्य क्षतिं कृत्वा खांचे मध्ये प्रवासं कुर्वन्तः मलिनाः वर्णिताः सन्ति

ऊर्ध्वाधर दरार

टिबियाविमानस्य लम्बं मेनिस्कसस्य परिधिं च । एते अधिकतया मध्यभागस्य मेनिस्कसस्य प्रभावं कुर्वन्ति । पूर्णा चोटः अस्थिरः इति मन्यते, मेनिस्कसस्य मध्यभागेषु, पार्श्वखण्डेषु च विभज्यते । स्कैनिङ्गस्तरस्य पार्श्वमेनिस्कसशरीरं मेनिस्कसस्य पश्चशृङ्गं च अपि अन्तर्भवति, यस्य दुर्निदानं बैरलहन्डलस्य चीरत्वेन सुलभं भवति, यत् जानुसन्धिस्य बाह्यरूपेण परिभ्रमणस्य अधिकसंभावना भवति धनुषीबिम्बैः सह मिलित्वा पिपासाहस्तस्य चीरः निराकरणं कर्तुं शक्यते (चित्रम् ३) ।

उ. कोरोनल एमआरआइ, बाणः पार्श्वमेनिस्कसस्य पश्चशृङ्गं प्रति सूचयति, यस्य बैरलहन्डलदरारः इति दुर्निदानं सुलभं भवति; B. चित्रे बिन्दुरेखायाः दर्शितस्थानानुसारं एमआरआइ-स्कैनिङ्गं कुर्वन् छद्म-बैरल-हन्डल-चीरः दृश्यते ।

त्रिज्याविदारणानि मेनिस्कसस्य परिधिं प्रति लम्बवत् भवन्ति, प्रायः मेनिस्कसस्य मुक्तधारं प्रभावितं कुर्वन्ति ।

शुक चोंच अश्रु

मुक्तधारे चक्रीयरूपेण विस्तारितः दीर्घकालीनघटकः त्रिज्याघटकः च मिश्रितः ऊर्ध्वाधरक्षतिः अस्ति ।

अन्ते जटिलाः मेनिस्कल् चोटाः सन्ति, यत्र स्पष्टं वर्णनं नास्ति, येषु बहुविधाः क्षैतिजाः लम्बाः च दराराः सन्ति ।

Mri Manifestations Of मेनिस्कस चोट

मेनिस्कस अश्रु

स्टोलर इत्यादि। मेनिस्कसस्य ३ ग्रेड्स् सुझातवन्तः (चित्रम् ४) ।

प्रथमश्रेणी : अतितीव्रता गांठदार मेनिस्कसः मेनिस्कसपृष्ठे अवशिष्टः;

ग्रेड 2: उच्चसंकेतरेखीयमेनिस्कसः मेनिस्कसपृष्ठे अवशिष्टः;

तृतीयश्रेणी : अतितीव्रता मेनिस्कसस्य एकं आर्टिकुलरपृष्ठं यावत् विस्तृतं भवति ।

चित्रम् ४ स्टोलर स्केल। क: प्रथमश्रेणी: मेनिस्कसस्य आर्टिकुलरपृष्ठेन सह सम्बद्धं एकं वा अधिकं वा मध्यवर्ती गांठियुक्तं अतितीव्रतास्थलं; ख: ग्रेड 2: मेनिस्कसस्य आर्टिकुलरपृष्ठे रेखीयमध्यवर्ती अतितीव्रता; ग: ग्रेड 3: रेखीय मध्यवर्ती अतितीव्रता विस्तारिता मेनिस्कसस्य एकः आर्टिकुलर पृष्ठः।

यद्यपि ग्रेड 2 तथा 3 मध्ये भेदः मामूली अस्ति तथापि एतत् क्षयकारी अन्तर्मेनिस्कल अतितीव्रता (चित्र 5) सत्या विदारणात् भेदं करोति क्षीणस्य विदीर्णस्य च मेनिस्कसस्य एषः भेदः सर्वदा ऋजुः न भवति, अतिरिक्तस्य वा लुप्तस्य वा प्रादुर्भावात् बहवः दोषस्रोताः सन्ति

चित्र 5. मेनिस्कसस्य क्षयात्मकरूपम्। वसासंतृप्ति सहित धनुषी प्रोटॉन घनत्व दृश्य। उच्चसंकेतक्षेत्राणि किमपि सत्यं भङ्गरेखीयप्रतिबिम्बं विना द्रष्टुं शक्यन्ते ।

सावधानताः : १.

एमआरआइ इत्यस्य उत्तमं प्रदर्शनं भवति, यत्र संवेदनशीलता विशिष्टता च ९०% तः ९५% पर्यन्तं भवति । एमआरआइ इत्यत्र मेनिस्कसस्य विदारणं मेनिस्कसस्य एकस्य आर्टिकुलरपृष्ठस्य (Stoller grade 3) इत्यस्य मध्यवर्ती रेखीयहाइपोइन्टेन्सविस्ताररूपेण, अथवा शुद्धरूपात्मकविकृतिरूपेण दृश्यते

यदा अश्रुपातः केवलं एकस्मिन् खण्डे एव दृश्यते तदा केचन कष्टानि भवन्ति, विशेषतः मिथ्यासकारात्मकपरिणामानां उच्चजोखिमः । यदि रेखीयमेनिस्कसस्य अन्तः अतितीव्रता मेनिस्कसपृष्ठं महत्त्वपूर्णतया प्रभावितं करोति अर्थात् न्यूनातिन्यूनं द्वयोः समीपस्थखण्डयोः तर्हि रोगात्मकं इति गणयितुं अनुशंसितम् एषा अवधारणा प्रयुक्तस्य चित्राधिग्रहणप्रविधिस्य (३ तः ४ मि.मी.खण्डाः अथवा समरूपमिमीखण्डैः सह 3D आयतनं प्राप्तुं) आधारेण अनुकूलितव्या।

रेडियल मेनिस्कल-विदारणानां निदानं कदाचित् अधिकं कठिनं भवति, तेषां अभिमुखीकरणं दृष्ट्वा । एतेषां मुख्यतया रूपात्मकविकृतयः भवन्ति : १.

• अग्रप्रतिबिम्बे मुक्तधारव्यत्ययः वा विच्छेदनं वा;

• धनुषी बिम्बस्य उपरि मेनिस्कसधनुषबन्धस्य असंतुलितं वा कटितं वा रूपं (चित्रम् ६);

चित्र 6. धनुषी प्रोटॉनघनत्व-भारित-दृश्ये मध्य-मेनिस्कसस्य पूर्वभागे रेडियल-दरारः । मध्यमेनिस्कसस्य सामान्यं रूपं कटितधनुषबन्धस्य (बाणः)।

• अक्षुण्णत्रिज्यान्तरयुक्तः लुप्तः अथवा 'भूत' मेनिस्कसः ।

लोटाहस्तेन मेनिस्कसस्य खण्डनेन अनुदैर्घ्यरूपेण विस्तारितस्य स्पोण्डिलोलिस्थेसिसस्य प्रायः १०% जटिलता भवति । अस्मिन् सन्दर्भे प्रयुक्तनिदानमापदण्डानुसारं एमआरआइ-संवेदनशीलता प्रायः ७०% भवति ।

एमआरआइ-निष्कर्षाः येषु ध्यानस्य आवश्यकता वर्तते : १.

सर्वाधिकसामान्यनिष्कर्षः अन्तरकण्डिलप्रदेशे प्रवासीखण्डानां प्रत्यक्षदृश्यीकरणं भवति: 'द्विगुणपश्चक्रूसियसस्नायुबन्धन (PCL)' स्थलचिह्नं तदा लक्षणीयं भवति यदा मध्यमेनिस्कसः क्षतिग्रस्तः भवति तथा च पूर्ववर्तीक्रूसियसस्नायुबन्धः अक्षुण्णः भवति विक्षिप्तः खण्डः सामान्यपश्चक्रूसियसस्नायुबन्धस्य समानान्तरे चापयुक्तस्य हाइपोइन्टेन्सपट्टिकारूपेण दृश्यते, येन 'डबल पीसीएल' स्वरूपं उत्पद्यते (चित्रम् ७) अतिरेकशृङ्गाः (६ मि.मी.तः अधिकं आकारः) अपि बैरलहन्डलस्य उपस्थितिं प्रतिबिम्बयितुं शक्नुवन्ति (चित्रम् ८) । एवं सति विक्षिप्तः मेनिस्कसखण्डः स्वस्थपूर्वशृङ्गे संलग्नः भवति ।

चित्र 7 मध्य-मेनिस्कस-हन्डलस्य स्वरूपे 'double PCL' इति चिह्नं भवति । वसादमनेन सह धनुषी पीडी-भारितदृश्यम् : विक्षिप्तः मेनिस्कसखण्डः (बाणः) सामान्यपीसीएल (बाण) इत्यस्य अधः स्थितः भवति तथा च विशेषतां 'डबल पीसीएल' रूपं निर्माति

चित्रम् ८ अग्रे विशालशृङ्गस्य स्वरूपम् । धनुषी प्रोटॉन घनत्व भारित दृश्य। विक्षिप्तखण्डस्य (बाणस्य) पूर्वभागः पूर्वमेनिस्कसकोणे (बाणः) संलग्नः भवति । ध्यानं कुर्वन्तु यत् पृष्ठकोणाः न दर्शिताः (*) ।

अन्ये एमआरआइ निष्कर्षाः : १.

अन्येषां एमआरआई-चिह्नानां प्रमाणीकरणं कृतम् अस्ति, यथा धनुष-बन्धनं गम्यते, उल्टा मेनिस्कस-चिह्नं, अथवा मिलीमीटर्-अग्र-प्रतिबिम्बेषु (चित्रम् ९) अथवा अक्षीय-प्रतिबिम्बेषु प्रत्यक्षतया अन्तरकण्डिल-क्षेत्रे विस्थापिताः मेनिस्कल-खण्डाः

चित्रम् ९ स्लॉट् मध्ये विक्षिप्तं बाल्टी-हन्डलम् । वसा दमनस्य अनन्तरं अग्रभागीय पीडी-भारितदृश्यम्। विक्षिप्तः मेनिस्कसखण्डः (बाणः) एसीएल (बाणः) इत्यस्य सम्पर्कं करोति ।

मेनिस्कल-अस्थिरतायाः अन्यत् औपचारिकं लक्षणं मेनिस्कल-खण्डानां परिधीय-विस्थापनस्य ऊरु-मेनिस्कल-अवकाशस्य अथवा ऊरु-टिबिया-अवकाशस्य परिचयः अस्ति एतेषु विस्थापनेषु प्रायः केवलं चिकित्सामेनिस्कसः सम्मिलितः भवति तथा च १०% प्रकरणेषु केषाञ्चन क्षैतिजविदारणप्रकरणानाम् जटिलता भवति । एतेषां खण्डानां परिचयस्य कृते कोरोनल-अनुप्रस्थ-खण्डाः एव सर्वोत्तमः उपायः ।

मेनिस्कस डिटैचमेंट

मेनिस्कस-विच्छेदः तीव्र-वल्गस-क्षतस्य परिणामेण भवति, मेनिस्कसस्य कॅप्सूल-उपस्थस्य भङ्गस्य कारणेन च भवति । एते सन्धिगुटिकायाः ​​(पश्च तिर्यक् स्नायुबन्धः) स्थूलीकरणद्वारा सन्धिगुटिकायां संलग्नस्य मध्यमेनिस्कसस्य पश्चशृङ्गं प्रभावितं कुर्वन्ति

तेषां परिणामः भवति यत् धनुषीबिम्बेषु (चित्रम् ११) टिबियाप्लेटस्य पश्चसीमातः श्रेष्ठमेनिस्कसपर्यन्तं ५ मि.मी.

चित्र ११ मेनिस्कसस्य पश्चशृङ्गस्य विच्छेदः । धनुषी प्रोटॉन घनत्व दृश्य। पृथक्कृतः मेनिस्कसः अग्रे विस्थापितः भवति । मेनिस्कसस्य आधारस्य पश्चकॅप्सूलस्य (बाणस्य) च मध्ये अतितीव्रतायाः (*) विशालः क्षेत्रः भवति ।

प्लवमान मेनिस्कस

एतत् हिंसकक्षतस्य परिणामः भवति, मेनिस्कल-टिबिया-स्नायुबन्धस्य भङ्गस्य, मेनिस्कसस्य मध्यभागस्य विच्छेदस्य च कारणेन भवति एमआरआइ इत्यत्र पृथक्कृतः मेनिस्कसः पूर्णतया द्रवेण परितः भवति तथा च टिबिया पठारस्य उपरि 'प्लवति' इति दृश्यते (चित्रम् १२) ।

चित्र १२ प्लवमान मेनिस्कस । मेदःसंतृप्तिसहितं अग्रभागीयप्रोटॉनघनत्वदृश्यम्। पृथक्कृतः मेनिस्कसः द्रवेण परितः भवति, विशेषतः तस्य अधपृष्ठस्य टिबिया पठारस्य (बाणस्य) च मध्ये ।

पश्चात मेनिस्कस

मेनिस्केक्टोमी इत्यस्य अनन्तरं पुनरावृत्तिवेदना अनेकानि निदानकठिनतानि उपस्थापयति : पुनरावृत्तिः दरारः, मेनिस्केक्टोमी-उत्तरं, कोण्ड्रोलिसिसः, उपकण्ड्रल् नेक्रोसिसः, अथवा गठियारोगः एमआरआई प्रायः पुनरावर्तनीयानां दरारानाम् अन्वेषणं कर्तुं असफलं भवति यतोहि मेनिस्केक्टोमी मध्यवर्ती अतितीव्रताः त्यजति ये मेनिस्कसपृष्ठेन सह 'गलतरूपेण' संवादं कुर्वन्ति एकमात्रं निष्कर्षं यत् रोगात्मकं मन्यते स्म तथा च पुनरावर्तनीयं विदारणं इति व्याख्यायते स्म तत् T2-भारितप्रतिमासु द्रवस्य अन्तः मेनिस्कल अतितीव्रता आसीत् केवलं सरलस्य एमआरआइ इत्यस्य एताः सीमाः केचन लेखकाः एमआरआइ आर्थ्रोस्कोपी इत्यस्य उपयोगं प्रस्तावितुं प्रेरितवन्तः, यद्यपि पुनः अत्र परिणामाः असङ्गताः सन्ति ।

अस्थिरोगप्रत्यारोपणं अस्थिरोगसाधनं च कथं क्रेतव्यम्?

कृते CZMEDITECH , अस्माकं आर्थोपेडिक सर्जरी प्रत्यारोपणस्य अत्यन्तं सम्पूर्णा उत्पादपङ्क्तिः अस्ति तथा च तत्सम्बद्धानां उपकरणानां, उत्पादाः सहितम् मेरुदण्डस्य प्रत्यारोपणम्, मज्जा-अन्तर्गत-नखाः, आघात प्लेट, तालाबन्दी प्लेट, कपाल-मैक्सिलोफेशियल, कृत्रिमशरीरम्, विद्युत्साधनम्, बाह्य स्थिरकर्तारः, आर्थ्रोस्कोपी, पशुचिकित्सापरिचर्या तथा तेषां सहायकयन्त्रसमूहाः।

तदतिरिक्तं, वयं निरन्तरं नूतनानां उत्पादानाम् विकासाय, उत्पादपङ्क्तयः विस्तारयितुं च प्रतिबद्धाः स्मः, येन अधिकवैद्यानां रोगिणां च शल्यक्रियायाः आवश्यकताः पूर्यन्ते, अपि च अस्माकं कम्पनीं सम्पूर्णे वैश्विक-आर्थोपेडिक-प्रत्यारोपण-यन्त्र-उद्योगे अधिका प्रतिस्पर्धां कर्तुं शक्नुमः |.

वयं विश्वव्यापीरूपेण निर्यातं कुर्मः, अतः भवान् शक्नोति निःशुल्कं उद्धरणार्थं ईमेलपते song@orthopedic-china.com इत्यत्र सम्पर्कं कुर्वन्तु , अथवा त्वरितप्रतिक्रियायै WhatsApp इत्यत्र सन्देशं प्रेषयन्तु +86- 18112515727 .

यदि अधिकानि सूचनानि ज्ञातुम् इच्छन्ति तर्हि क्लिक् कुर्वन्तु CZMEDITECH । अधिकविवरणं ज्ञातुं