अस्थिपेंचाः किम् ?
अस्थिपेंचाः अस्थिरोगशल्यक्रियासु अस्थिनां एकत्र स्थापनार्थं प्रयुक्ताः विशेषप्रकारस्य पेचकाः सन्ति । ते सामान्यतया स्टेनलेस स्टील अथवा टाइटेनियम इत्यनेन निर्मिताः भवन्ति तथा च विशिष्टशल्यक्रियायाः आधारेण विभिन्नेषु आकारेषु आकारेषु च भवन्ति ।
अस्थिपेंचाः भङ्गमरम्मतं, मेरुदण्डसंलयनं, सन्धिप्रतिस्थापनं, अस्थिविच्छेदनं च इत्यादिषु विस्तृतप्रक्रियासु उपयुज्यन्ते । ते कठोर आन्तरिकनिरोधं प्रदातुं अस्थिचिकित्सां च प्रवर्धयितुं निर्मिताः सन्ति । अस्थिपेंचाः स्वयमेव टैपं वा अस्वयं टैपं वा भवितुम् अर्हति, ते च हस्तचलितरूपेण अथवा शक्तिसाधनानाम् उपयोगेन सम्मिलितुं शक्यन्ते ।
अस्थिपेंचः इत्यस्य चयनं अस्थिस्य आकारः आकारः च, भङ्गस्य प्रकारः, शल्यचिकित्सकस्य प्राधान्यं च इत्यादीनां अनेककारकाणां आधारेण भवति
अस्थिषु कीदृशाः पेचकाः उपयुज्यन्ते ?
अस्थिषु प्रयुक्ताः पेचकाः सामान्यतया धातुभिः निर्मिताः भवन्ति, यथा स्टेनलेस स्टीलः अथवा टाइटेनियमः । प्रयुक्तस्य पेचस्य प्रकारः विशिष्टस्य अनुप्रयोगस्य, शल्यचिकित्सकस्य प्राधान्यस्य च उपरि निर्भरं भवति । अस्थिपेंचाः इत्यस्य सामान्यप्रकारेषु कोर्टिकलस्क्रू, कैन्सलस् स्क्रू, कैन्युलेटेड् स्क्रू च सन्ति । दीर्घास्थिदण्डे इत्यादिषु सघनअस्थिषु कोर्टिकलस्क्रूः प्रयुज्यन्ते, मृदुतरेषु अस्थिषु यथा दीर्घास्थिषु कशेरुकेषु च कैन्सलस्क्रूः उपयुज्यन्ते नलीयुक्तेषु पेचकेषु खोखला कोरः भवति यत् तान् मार्गदर्शकतारस्य उपरि प्रविष्टुं शक्नोति, यत् कतिपयेषु परिस्थितिषु सहायकं भवितुम् अर्हति ।
अस्थिपेंचाः इत्यस्य के प्रकाराः ?
अस्थिरोगशल्यक्रियासु अस्थिपेंचाः इत्यस्य अनेकाः प्रकाराः प्रयुक्ताः सन्ति, यथा-
कोर्टिकल स्क्रूस् : एतेषां उपयोगः अस्थिस्य कठिनबाह्यस्तरं कॉर्टिकल् अस्थिं स्थिरीकर्तुं भवति । तेषां आंशिकसूत्रयुक्तः शाफ्टः, शंकरः अन्तः च भवति ।
कैन्सलस् स्क्रूस् : एते स्क्रूस् कैन्सलस् अस्थि, अस्थिस्य मृदुतरं आन्तरिकं स्तरं निश्चयितुं निर्मिताः सन्ति । तेषां पूर्णसूत्रयुक्तः शाफ्टः, मन्दः अन्तः च भवति ।
नलीयुक्ताः पेचकाः : एतेषु पेचकेषु खोखला केन्द्रं भवति, येन मार्गदर्शकतारः अन्ये वा यन्त्राणि तेषु गन्तुं शक्नुवन्ति । न्यूनतम-आक्रामक-शल्यक्रियासु तेषां उपयोगः भवति ।
शिरःहीनाः पेचकाः : एतेषां पेचकानां शिरः नास्ति, तेषां निर्माणं अस्थिमध्ये प्रतिनिमग्नं भवति । यत्र पेचशिरः सन्धिगतिः बाधते स्म तत्र तेषां उपयोगः भवति ।
बन्धनपेंचाः : एतेषु पेचकेषु सूत्रयुक्तं शिरः भवति यत् प्लेट् मध्ये ताडयति, येन नियतकोणनिर्माणं निर्मीयते । अस्थिरभङ्गप्रकारेषु अस्थिविकारयुक्तेषु अस्थिषु वा तेषां उपयोगः भवति ।
स्वयमेव टैपिंग स्क्रू : एते स्क्रू अस्थिमध्ये प्रविष्टे सति स्वस्य सूत्राणि टैपं कर्तुं निर्मिताः सन्ति । अस्थिरोगशल्यक्रियासु तेषां उपयोगः सामान्यतया भवति ।
स्वयमेव खनन-पेचकाः : एतेषां पेचकानां अन्ते एकः ड्रिल-बिट् संलग्नः भवति, येन अस्थि-मध्ये प्रविष्टाः सन्तः स्वस्य पायलट-छिद्रं खनितुं शक्नुवन्ति
पेचप्रकारस्य चयनं स्थिरीकरणीयस्य अस्थिस्य स्थानं, अस्थिप्रकारः, भङ्गस्य प्रतिमानं, शल्यचिकित्सकस्य प्राधान्यं च निर्भरं भवति ।
अस्थिपेंचाः स्थायित्वं वा ?
अस्थिपेंचाः शल्यक्रियायाः प्रकारेण रोगीनां स्थितिं च अवलम्ब्य स्थायी अस्थायी वा भवितुम् अर्हति । केषुचित् सन्दर्भेषु पेचकाः स्थायिरूपेण भवितुं अभिप्रेताः भवन्ति, ते च रोगी जीवनपर्यन्तं अस्थिमध्ये एव तिष्ठन्ति, समस्यां न जनयन्ति
अन्येषु सति यथा भङ्गमरम्मतार्थं मेरुदण्डस्य वा संलयनार्थं पेचकानां प्रयोगे अस्थिः स्वस्थः जातः वा संलयनं जातं चेत् ते निष्कासिताः भवेयुः पेचकान् निष्कासयितुं वा इति निर्णयः रोगी आयुः, स्वास्थ्यस्य स्थितिः, कृतस्य शल्यक्रियायाः प्रकारः इत्यादिषु कारकेषु निर्भरं भवति ।
अस्थिषु पेचकाः जङ्गमम् अनुभवन्ति वा ?
आधुनिक-अस्थिरोग-शल्यक्रियायां प्रयुक्ताः अधिकांशः अस्थिपेंचाः टाइटेनियम-अथवा स्टेनलेस-स्टील-आदिभिः पदार्थैः निर्मिताः सन्ति, ये जंग-प्रतिरोधी भवन्ति
परन्तु कालान्तरे पेचकानां जङ्गमस्य अथवा क्षयस्य सम्भावना वर्तते, विशेषतः यदि शरीरस्य द्रवस्य अन्यस्य वा पदार्थस्य संपर्कः भवति यत् जंगं जनयितुं शक्नोति एतेन कदाचित् संक्रमणं वा पेचस्य शिथिलीकरणं वा जटिलताः उत्पद्यन्ते ।
रोगिणां कृते महत्त्वपूर्णं यत् ते स्वस्य प्रत्यारोपणस्य परिचर्यायै निरीक्षणाय च स्वस्य शल्यचिकित्सकस्य निर्देशानां अनुसरणं कुर्वन्तु येन जटिलतायाः जोखिमः न्यूनीकरोति
अस्थिभ्यः पेचकानि निष्कासितानि चेत् किं भवति ?
अस्थिभ्यः पेचकानि निष्कासितानि चेत् पेचकान् प्रविष्टुं ये छिद्राणि खनितानि आसन्, ते किञ्चित्कालं यावत् उद्घाटिताः तिष्ठन्ति, यावत् अस्थिः अन्तरालं पूरयितुं पूर्णतया चिकित्सां कर्तुं च अवसरं न प्राप्नोति
केषुचित् सन्दर्भेषु पेचकानां निष्कासनेन अल्पकालं यावत् किञ्चित् असुविधा वा वेदना वा भवितुम् अर्हति यतः शरीरस्य समायोजनं भवति तथा च चिकित्साप्रक्रिया निरन्तरं भवति
परन्तु सामान्यतया अस्थिभ्यः पेचकानि निष्कासनं तुल्यकालिकरूपेण सरलं न्यूनजोखिमयुक्तं च प्रक्रिया भवति, अधिकांशः रोगिणः शल्यक्रियायाः अनन्तरं कतिपयेषु दिनेषु सप्ताहे यावत् सामान्यक्रियाकलापं पुनः आरभुं समर्थाः भवन्ति
शल्यक्रियायाः अनन्तरं परिचर्यायाः विषये भवतः स्वास्थ्यसेवाप्रदातुः सल्लाहस्य अनुसरणं महत्त्वपूर्णं भवति तथा च चिकित्साप्रक्रियायाः कालखण्डे शारीरिकक्रियाकलापस्य अन्यव्यवहारस्य वा किमपि प्रतिबन्धस्य अनुसरणं महत्त्वपूर्णम् अस्ति।
