ጽፍሪ ሑመራል፡ ሓፈሻዊ ትንታነ መጥባሕታዊ ሕክምና ንፕሮክሲማል ስንብራት ሑመራ
መእተዊ
ቅርበት ስንብራት ሑመራስ ኣብ ኣረጋውያን ህዝቢ ልሙድ ኮይኑ ርኡይ ሕማምን ሞትን ከስዕብ ይኽእል። መብዛሕትኡ ግዜ ንዝተመዛበለ ወይ ዘይርጉእ ስብራት መጥባሕታዊ ምሕደራ ኣድላዪ ኮይኑ፡ ጽፍሪ ሑመራል ድማ ብሰፊሑ ዝጥቀመሉ ኣማራጺ ሕክምና እዩ። እዚ ጽሑፍ እዚ ብዛዕባ መጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራል ሓፈሻዊ ትሕዝቶ ዝህብ ኮይኑ፡ ምልክታት፡ ሜላታትን ውጽኢትን ሓዊሱ እዩ።
ኣናቶሚ ናይ ፕሮክሲማል ሁሜረስ
ፕሮክሲማል ሑመርስ ርእሲ ሑመራል፣ ዓበይትን ዝነኣሱን ቱቦሮሲቲታትን ሻፍትን ዝሓቖፈ እዩ። ርእሲ ሑመር ምስ ግሌኖይድ ፎሳ ናይ ስካፑላ ብምትሕሓዝ መላግቦ ግለኖሁመር ይፈጥር፣ እዚ ድማ ምንቅስቓስ መንኵብ የኽእል። እቶም ዓበይትን ዝነኣሱን ቱቦሮሲቲታት ንናይ ሮተተር ካፍ ጭዋዳታት ምትእስሳር ይህቡ፣ እዚኦም ድማ ንምርግጋእ መንኵብ ኣገደስቲ እዮም።
ቅርበት ስንብራት ሑመራስ (Proximal Humerus Fractures)
ቅርበት ዘለዎም ስብራት ሑመራስ ብተለምዶ ኣብ ኣቀማምጣን ደረጃን ምዝንባል መሰረት ይምደቡ። ዘይተመዛበለ ስብራት መብዛሕትኡ ግዜ ብዓቃባዊ ኣገባብ ብስሊንግ ዘይምንቅስቓስን ብኣግኡ ርሕቀት ምንቅስቓስ ምውስዋስ ኣካላትን ክመሓደር ይኽእል። ይኹን እምበር፡ ዝተመዛበሉ ስብራት፡ ንስራሕ መንኵብ ንምምላስን ከም ኣቫስኩላር ኔክሮሲስን ዘይ-ዩኒየንን ዝኣመሰሉ ጸገማት ንምክልኻልን መጥባሕታዊ ምትእትታው ከድልዮ ይኽእል።
ናይ መጥባሕቲ ኣማራጺታት ንናይ ቀረባ ስንብራት ሑመራ
ንኣተሓሕዛ ስንብራት ፕሮክሲማል ሑመርስ ሓያሎ ናይ መጥባሕቲ ኣማራጺታት ኣለዉ፡ ንሳቶም ድማ ክፉት ምንካይን ውሽጣዊ ምትዕርራይን (ORIF)፡ ሄሚኣርትሮፕላስቲን ሪቨርስ ሾልደር ኣርትሮፕላስቲን ይርከብዎም። ምርጫ ሜላ መጥባሕቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ረቛሒታት ይምርኮስ፣ እዚኦም ድማ ዕድመ ሕሙም፣ ቦታ ስብራት፣ ደረጃ ምዝንባልን ካልኦት ሕማማትን ይርከብዎም።
መጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራል
መጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራል ነቲ ስብራት ንምርግጋእ ብፕሮክሲማል ሑመርስ ኣቢልካ ነዊሕን ውሽጣዊ ጽፍሪ ምእታው የጠቓልል። እቲ ጽፍሪ ኣብ ጥቓ መላግቦ መንኵብ ብዝርከብ ንእሽቶ ምቑራጽ ኣቢሉ ይኣቱ እሞ ፍሎሮስኮፒክ መምርሒ ተጠቒሙ ናብ ሜዱላሪ ካናል ይምራሕ። እቲ ጽፍሪ ኣብ ቦታኡ ምስ በጽሐ፡ ነቲ ስብራት ንምውሓስ ብመንገዲ እቲ ጽፍሪን ናብቲ ርእሲ ሑመራን ሽጉጥ ይኣቱ።
ምልክታት መጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራ
መጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራ ንዝተመዛበለ ወይ ዘይርጉእ ስንብራት ፕሮክሲማል ሑመራስ ብዓቃባዊ ኣገባብ ክመሓደር ዘይክእል እዩ። እዚ ድማ ልዕሊ 1 ሴንቲ ሜትር ምዝንባል ዘለዎም ስብራት ወይ ልዕሊ 45 ዲግሪ ዝዓቢ ኩርናዕ ስብራት ዘለዎም ስብራት የጠቓልል። ንዝያዳ ወራሪ መጥባሕታዊ ኣገባባት ከም ሄሚኣርትሮፕላስቲ ወይ ሪቨርስ ሾልደር ኣርትሮፕላስቲ ክጻወሩ ዘይክእሉ ሕሙማት እውን መጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመር ክምከር ይኽእል።
ሜላታት መጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራ
መጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራል ወይ ብኣንቲግሬድ ወይ ሬትሮግሬድ ኣገባብ ተጠቒምካ ክግበር ይከኣል። እቲ ቅድመ-ግሬድ ኣገባብ ነቲ ጽፍሪ ብቐረባ ጫፍ ናይቲ ሑመራስ ምእታው ዘጠቓልል ክኸውን ከሎ፡ እቲ ንድሕሪት ዝምለስ ኣገባብ ድማ ነቲ ጽፍሪ ብዲስታል ጫፍ ናይቲ ሑመራስ ምእታው ዘጠቓልል እዩ። ምርጫ ኣገባብ ኣብ ቦታ ስብራትን ምርጫ ሓኪም መጥባሕትን ይምርኮስ።
ውጽኢት መጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራ
መጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራ ንፕሮክሲማል ስንብራት ሑመርስ ውጽኢታዊ ኣማራጺ ሕክምና ምዃኑ ተረጋጊጹ ኣሎ፣ ልዑል መጠን ምትእስሳር ስብራትን ጽቡቕ ውጽኢት ተግባራዊ ውጽኢትን ኣለዎ። ይኹን እምበር ከም ምቑራጽ ሽጉጥ፡ ዘይምትእስሳርን ረኽስን ዝኣመሰሉ ጸገማት ከጋጥሙ ይኽእሉ። ነዞም ጸገማት ንምንካይ ብጥንቃቐ ምምራጽ ሕሙማትን ሜላ መጥባሕትን ኣገዳሲ እዩ።
መደምደምታ
ቅርበት ዘለዎ ስንብራት ሑመራስ ኣብ ሕማምን ሞትን ሕሙማት ብፍላይ ኣብ ኣረጋውያን ህዝቢ ዓቢ ጽልዋ ክህልዎ ይኽእል። መጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራል ብሰፊሑ ዝጥቀመሉ ኣማራጺ ሕክምና ኮይኑ፡ ንስራሕ መንኵብ ብኣድማዒ መንገዲ ክመልስን ጸገማት ክከላኸልን ይኽእል። ብጥንቃቐ ምምራጽ ሕሙማትን ሜላ መጥባሕትን ንውጽኢት ንምምሕያሽን ንጸገማት ንምንካይን ኣገዳሲ እዩ።
ሕቶታት ዝቐርብ ሕቶታት
ካብ መጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራ ንምሕዋይ ክንደይ ግዜ ይወስድ? ናይ ምሕዋይ ግዜ ከከም ዕድመ እቲ ሕሙምን ሓፈሻዊ ጥዕናን፡ ከምኡ’ውን ክብደት ናይቲ ስብራት ይፈላለ እዩ። ብሓፈሻ ሕሙማት ድሕሪ መጥባሕቲ ንሓያሎ ሰሙናት መንኮርኮር ክገብሩ ትጽቢት ክገብሩ ይኽእሉ እዮም፡ ምሉእ ብምሉእ ድማ ስራሕ ኣብራኽ ንኽምለሱ ድማ ንሓያሎ ኣዋርሕ ኣካላዊ ፍወሳ ከድልዮም ይኽእል።
ምስ መጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራ ዝተኣሳሰር ሓደጋታት ኣሎ ድዩ? ከምቲ ኣብ ዝኾነ መጥባሕታዊ መስርሕ፡ ምስ መጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራ ዝተኣሳሰር ሓደጋታት ኣሎ። እዚ ድማ ረኽሲ፡ መጉዳእቲ ነርቭን ምጉዳል ሰራውር ደምን ከጠቓልል ይኽእል። ብተወሳኺ፡ ከም ምቑራጽ ሽጉጥ፡ ዘይምትእስሳርን ምብልሻው ምትካልን ዝኣመሰሉ ጸገማት ናይ ምፍጣር ሓደጋ ኣሎ።
ንመጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራ ዝኸውን ምርጫ ሕሙማት ብኸመይ ይውሰን? ንመጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራል ዝምረጽ ሕሙም ኣብ ሓያሎ ረቛሒታት ተመርኲሱ ይውሰን፡ እዚኦም ድማ ዕድመን ሓፈሻዊ ጥዕናን ናይቲ ሕሙም፡ ጽንኩርነትን ኣቀማምጣን ናይቲ ስብራት፡ ከምኡ’ውን ህላወ ዝኾነ ይኹን ንውጽኢት መጥባሕቲ ክጸልዎ ዝኽእል ካልእ ሕማማት ይርከብዎም።
ንኹሉ ስንብራት ፕሮክሲማል ሑመርስ መጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራ ክውዕል ይኽእል ድዩ? ኣይፋልን፡ መጥባሕቲ ጽፍሪ ሑመራል ብተለምዶ ንዝተመዛበለ ወይ ዘይርጉእ ስብራት ዝተሓዝአ ኮይኑ፡ ብዓቃባዊ ኣገባብ ክመሓደር ዘይክእል እዩ። ውሑድ ምዝንባል ዘለዎም ወይ ድማ ንርእሲ ሑመራል ዘየጠቓልሉ ስብራት ብዓቃባዊ ስጉምትታት ከም ስሊንግ ዘይምንቅስቓስን ብኣግኡ ርሕቀት ምንቅስቓስ ምውስዋስ ኣካላትን ክመሓደሩ ይኽእሉ።
ጽፍሪ ሑመራል ብተለምዶ ኣብ ቦታኡ ክንደይ ግዜ ይጸንሕ? እቲ ጽፍሪ ሑመራል ብተለምዶ ንሓያሎ ኣዋርሕ ኣብ ቦታኡ ይተርፍ፣ እዚ ድማ ንሕውየት ስብራት ንኽፍቀድ እዩ። እቲ ጽፍሪ ኣብ ቦታኡ ዝጸንሕ ግዜ ከከም ጽንኩርነት ናይቲ ስብራትን ናይቲ ሕሙም ውልቃዊ መስርሕ ምሕዋይን ክፈላለ ይኽእል።
