ሱፕራፓቴላር ኣቀራርባ ቲብያል ጽፍሪ: ኩለመዳያዊ መምርሒ
ስብራት ቲብያ መብዛሕትኡ ግዜ መጥባሕታዊ ምትእትታው ዘድልዮ ልሙድ መጉዳእቲ እዩ። ሓደ ካብቶም ዝበዝሑ ተፈተውቲ ሜላታት መጥባሕቲ፡ ጽፍሪ ውሽጢ ጽፍሪ (intramedullary nails) ምጥቃም እዩ። ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ጽፍሪ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ብሰንኪ ሓያሎ ብልጫታቱ ተፈታውነት ዝረኸበ ሜላ እዩ። ኣብዚ ጽሑፍ፡ ብልጫታቱ፡ ምልክታት፡ ሜላ መጥባሕቲ፡ ድሕሪ መጥባሕቲ ዝግበር ምሕደራን ክህልዉ ዝኽእሉ ጸገማትን ሓዊስካ፡ ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ጽፍሪ ብዝርዝር ክንዛተየሉ ኢና።
ትሕዝቶ ትሕዝቶ
መእተዊ
ኣናቶሚ ናይ ቲብያ
ምልክታት ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ጽፍሪ
ብልጫታት ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ጽፍሪ
ቅድሚ መጥባሕቲ ዝግበር ምድላው
መጥባሕታዊ ሜላ ንሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ጽፍሪ
ድሕሪ መጥባሕቲ ዝግበር ምሕደራ
ክመጽእ ዝኽእል ጸገማት
ምስ ካልኦት ሜላታት ምውድዳር
መደምደምታ
ሕቶታት ዝቐርብ ሕቶታት
1. መእተዊ
ቲብያ ሓደ ካብቶም ኣብ ኣካላትና ብብዝሒ ዝስበር ነዊሕ ኣዕጽምቲ እዩ። ስንብራት ቲብያ መብዛሕትኡ ግዜ ብሰንኪ ልዑል ሓደጋ ምትእስሳርን ዘይምትእስሳርን መጥባሕታዊ ምትእትታው የድልዮ። ጽፍሪ ውሽጢ ቆርበት (intramedullary nails) ብሰንኪ ብዙሕ ብልጫታቱ፡ ምምሕያሽ ምርግጋእን ዝቐልጠፈ ናይ ምሕዋይ ግዜን ሓዊሱ፡ ንሕማም ስንብራት ቲብያ ንምፍዋስ ወርቃዊ መለክዒ ኮይኑ ኣሎ።
ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ጽፍሪ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ካብ ካልኦት ሜላታት ብዘለዎ ሓያሎ ብልጫታት ተፈታውነት ዝረኸበ ሜላ እዩ። እዚ ጽሑፍ እዚ ንsuprapatellar approach tibial nail ዝምልከት ሰፊሕ መምርሒ ንምሃብ ዝዓለመ እዩ።
2. ኣናቶሚ ቲብያ
ቅድሚ ብዛዕባ ሱፕራፓቴላር ኣቀራርባ ጽፍሪ ቲብያ ምዝታይና፡ ኣናቶሚ ቲብያ ምርዳእ ኣገዳሲ እዩ። ቲብያ ካብቶም ኣብ ታሕተዋይ እግሪ ዝርከቡ ክልተ ነዊሕ ኣዕጽምቲ ዝዓበየ ኮይኑ ዝበዝሕ ክብደት ኣካላትና ይሽከም። እቲ ፕሮክሲማል ጫፍ ናይቲ ቲብያ ምስ ፌሙር ብምትሕሓዝ መላግቦ ብርኪ ክፈጥር እንከሎ፡ እቲ ዲስታል ጫፍ ድማ ምስ ፋይቡላን ታሉስን ብምትሕሓዝ መላግቦ ቁርጭምጭሚት ይፈጥር።
ቲብያ ብንውሓቱ ዝኸይድ ኢንትራሜዱላሪ ካናል ኣለዎ። እቲ ካናል ኣብ ቀረባ ጫፍ ዝሰፍሐ ኮይኑ ናብቲ ርሑቕ ጫፍ ገጹ ድማ ይጸብብ። እዚ ካናል እዚ እቲ ኣብ ውሽጢ ጽፍሪ ዝርከብ ጽፍሪ ዝኣትወሉ እዩ።
3. ምልክታት ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ኔል
እቲ ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ጽፍሪ ንሕክምና ዝተፈላለዩ ስብራት ቲብያ ዝምልከት ኮይኑ፡ ንኣብነት፤
4. ብልጫታት ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ኔል
እቲ ሱፕራፓቴላር ኣቀራርባ ቲብያል ጽፍሪ ካብ ካልኦት ሜላታት ሓያሎ ብልጫታት ኣለዎ፡ ንሳቶም ድማ፤
ምምሕያሽ ምንካይ ስብራት፦ እቲ ሱፕራፓቴላር ኣገባብ ነቲ ስብራት ዝነበረሉ ቦታ ብዝበለጸ ንምርኣይ የኽእል፣ እዚ ድማ ንዝተመሓየሸ ምንካይ ስብራት የስዕብ።
ምጉዳል ክሳራ ደም፦ እቲ ሱፕራፓቴላር ዝበሃል ኣገባብ ውሑድ ምቑራጽ ልስሉስ ቲሹ ዘጠቓልል ኮይኑ፡ ኣብ እዋን መጥባሕቲ ምጉዳል ክሳራ ደም የስዕብ።
ምጉዳል ሓደጋ ረኽሲ፦ ሱፕራፓቴላር ኣገባብ ካብቲ ምንጪ ረኽሲ ክኸውን ዝኽእል መላግቦ ብርኪ ብምውጋድ ንሓደጋ ረኽሲ ይንክዮ።
ምጉዳል ሓደጋ መጉዳእቲ ፓተላር ቴንዶን፦ ሱፕራፓቴላር ኣገባብ ካብ ፓተላር ቴንዶን የወግድ፣ እዚ ድማ ንሓደጋ መጉዳእቲ ናይዚ ኣገዳሲ ኣቃውማ ይንኪ።
ቅልጡፍ ምሕዋይ፦ ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ናይል መጥባሕቲ ዝገብሩ ሕሙማት ምስቶም ካልእ ሜላታት ዝገብሩ ክነጻጸሩ ከለዉ ዝቐልጠፈ ክሓውዩን ዝሓጸረ ናይ ሆስፒታል ጻንሖት ኣለዎም።
5. ቅድሚ መጥባሕቲ ዝግበር ምድላው
ቅድሚ ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ጽፍሪ መጥባሕቲ ምግባሮም፡ ሕሙማት ብተለምዶ ቅድሚ መጥባሕቲ ሓያሎ ምድላዋት ክገብሩ እዮም። እዚ ድማ ዕሙቕ ዝበለ ሕክምናዊ ታሪኽ፡ ኣካላዊ መርመራን ከም ራጂ፡ ሲቲ ስካን፡ ወይ ኤምኣርኣይ ስካንን ዝኣመሰሉ መጽናዕትታት ምስሊ፡ ስፍሓትን ኣቀማምጣን ናይቲ ስብራት ንምግምጋም ዘጠቓልል ክኸውን እዩ።
ሕሙማት ቅድሚ መጥባሕቲ መርመራ ደምን ካልእ ናይ ላቦራቶሪ መጽናዕትታትን ብምግባር ሓፈሻዊ ጥዕንኦም ንምግምጋምን ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ መጥባሕቶምን ሕውየቶምን ክጸልዎ ዝኽእል ዝኾነ ይኹን ሕክምናዊ ኩነታት ንምልላይን እውን ይኽእሉ።
ሕሙማት ንዝወስድዎ ዝኾነ ይኹን መድሃኒታት፡ እንተላይ ብዘይ ዶክተር ዝሽየጡ መድሃኒታትን መመላእታታትን ንሓኪም መጥባሕቶም ምሕባር ኣገዳሲ እዩ፡ ምኽንያቱ ገለ መድሃኒታት ቅድሚ መጥባሕቲ ብሰንኪ ሓደጋ ምፍሳስ ደም ወይ ካልእ ጸገማት ምቁራጽ ከድልዮም ይኽእል እዩ።
ሕሙማት ኣብተን ቅድሚ መጥባሕቲ ዘለዋ ሰሙናት ሽጋራ ምትካኽ ከቋርጹን ኣልኮላዊ መስተ ክቑጠቡን እውን ክምከሩ ይኽእሉ እዮም፣ ምኽንያቱ እዞም ንጥረ ነገራት ኣብ መስርሕ ሕውየት ክዕንቅፉን ንሓደጋ ጸገማት ክውስኹን ይኽእሉ።
6. መጥባሕታዊ ሜላ ንሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ጽፍሪ
እቲ ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ጽፍሪ መጥባሕቲ ብተለምዶ ኣብ ትሕቲ ሓፈሻዊ መደንዘዚ ዝፍጸም ኮይኑ ንኽዛዘም ሓያሎ ሰዓታት ክወስድ ይኽእል። እቲ ናይ መጥባሕቲ ሜላ እዞም ዝስዕቡ ስጉምትታት ዘጠቓልል እዩ፤
እቲ ሕሙም ኣብ ጠረጴዛ መጥባሕቲ ብድድ ኢሉ ይቕመጥ፣ እቲ ዝተጎድአ እግሪ ልዕል ኢሉ ብመትሓዚ እግሪ ይድገፍ።
ኣብ ቆርበት ኣብ ልዕሊ ፓቴላ ንእሽቶ ምቑራጽ ይግበር፣ መምርሒ ሽቦ ድማ ብቆርበት ኣቢሉ ናብ ውሽጢ ሜዱላሪ ካናል ናይ ቲብያ ይኣቱ።
ንመእተዊ ጽፍሪ ዝኸውን ካናል ንምድላው ሪመር ይጥቀም።
ብድሕሪኡ እቲ ጽፍሪ በቲ ምቑራጽ ኣቢሉ ይኣቱ እሞ ፍሎሮስኮፕ ተጠቒሙ ናብቲ ካናል ይምራሕ።
እቲ ጽፍሪ ኣብ ቦታኡ ምስ በጽሐ፡ ኣብ ቦታኡ ንምጽናዕ፡ ብመዕጸዊ ሽጉጥ ብመንገዲ እቲ ጽፍርን ናብቲ ዓጽምን ይኣቱ።
ብድሕሪኡ እቲ ምቑራጽ ይዕጾ፣ እታ እግሪ ድማ ብካስት ወይ ብሬስ ተጠቒምካ ከይተንቀሳቐስ ይግበር።
7. ድሕሪ መጥባሕቲ ዝግበር ምሕደራ
ድሕሪ ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ናል መጥባሕቲ፡ ሕሙማት ብተለምዶ ኣብ ሆስፒታል ንሓያሎ መዓልታት ኣብ ሆስፒታል ንክትትልን ምቁጽጻር ቃንዛን ክጸንሑ እዮም። ነቲ ዝተጎድአ እግሪ ልዕል ኢሉ ክጸንሕን ንሓያሎ ሰሙናት ክብደት ካብ ምግባር ክቑጠብን ክምከሩ እዮም።
ብተወሳኺ ሕሙማት ኣብ ከባቢ ብርኪ ዝርከቡ ጭዋዳታት ንምሕያልን ምትራር ንምክልኻልን ዝሕግዝ ክገብርዎ ዝኽእሉ ምውስዋስ ኣካላት ክወሃቦም እዩ። ሕሙማት ኣብቲ ዝተጎድአ እግሪ ምሉእ ምንቅስቓስን ሓይልን ዳግማይ ንኽረኽቡ ንምሕጋዝ ኣካላዊ ፍወሳ እውን ክምከር ይኽእል።
ሕሙማት ቃንዛ ንምምሕዳርን ረኽሲ ንምክልኻልን ከም ኣድላይነቱ ናይ ቃንዛ መድሃኒታትን ጸረ-ነፍሳትን ክወሃቦም እዩ። መስርሕ ሕውየት ንምክትታልን ዝኾነ ይኹን ጸገማት ንምግምጋምን ናይ ምክትታል ቆጸራታት መደብ ክግበር እዩ።
8. ክመጽእ ዝኽእል ጸገማት
ከምቲ ኣብ ዝኾነ መጥባሕቲ ዝግበር፡ ምስ መጥባሕቲ ጽፍሪ ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ዝተኣሳሰሩ ሓደጋታትን ጸገማትን ኣለዉ። እዚኦም ድማ፤
ሕሙማት ነዞም ሓደጋታት ምስ ሓኪም መጥባሕቶም ክዘራረቡን ንኹሉ ቅድሚን ድሕሪን መጥባሕቲ ዝወሃብ መምርሒታት ብምኽታልን ንሓደጋ ጸገማት ንምንካይን ኣገዳሲ እዩ።
9. ምስ ካልኦት ሜላታት ምውድዳር
ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ጽፍሪ ሓደ ካብቶም ብርክት ዝበሉ ሜላታት ስንብራት ቲብያል ንምፍዋስ ዝጥቀሙሉ እዩ። ካልኦት ሜላታት ድማ ኢንፍራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ኔል፣ ሬትሮግሬድ ቲብያል ኔል፣ ከምኡ እውን ፕሌትን ስክሪውን ፊክሰሽን ይርከብዎም።
ነፍሲ ወከፍ ሜላ ብልጫታቱን ጉድለታቱን ክህልዎ እንከሎ፡ እቲ ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ጽፍሪ ግን ምምሕያሽ ምንካይ ስብራት፡ ምጉዳል ክሳራ ደምን ምጉዳል ሓደጋ ረኽስን መጉዳእቲ ፓተላር ቴንዶንን ዝኣመሰሉ ሓያሎ ፍሉያት ብልጫታት የቕርብ።
10. መደምደምታ
ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ናይል ንመጥባሕቲ ስብራት ንምፍዋስ ዝሕግዝ ህቡብ መጥባሕታዊ ሜላ እዩ። ካብ ካልኦት ሜላታት ንላዕሊ ሓያሎ ብልጫታት ኣለዎ፡ ንኣብነት ምምሕያሽ ምንካይ ስብራት፡ ምጉዳል ክሳራ ደም፡ ከምኡ’ውን ምጉዳል ሓደጋ ረኽስን መጉዳእቲ ፓተላር ቴንዶንን ይርከብዎም።
ይኹን እምበር ከምቲ ኣብ ዝኾነ መጥባሕቲ ዝግበር ሓደጋታትን ጸገማትን ስለዘሎ፡ ሕሙማት ኣማራጺታቶም ብጥንቃቐ ኣብ ግምት ብምእታው ምስ ሓኪም መጥባሕቶም ብምዝርራብ ብግቡእ ዝተሰነየ ውሳነ ክወስዱ ኣገዳሲ እዩ።
11. ሕቶታት ዝቐርብ ሕቶታት
እቲ ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ጽፍሪ መጥባሕቲ ክንደይ ግዜ ይወስድ?
እቲ መጥባሕቲ ብተለምዶ ንኽዛዘም ሓያሎ ሰዓታት ይወስድ።
ካብ suprapatellar approach tibial nail surgery ንምሕዋይ ክንደይ ግዜ ይወስድ?
ናይ ምሕዋይ ግዜ ከከም ስፍሓት ናይቲ ስብራትን ናይቲ ውልቀ ሕሙም ናይ ምሕዋይ ዓቕምን ክፈላለ ይኽእል እዩ፡ እንተኾነ ግን ብተለምዶ እቲ ዓጽሚ ምሉእ ብምሉእ ንኽሓዊ ሓያሎ ኣዋርሕ ይወስድ።
ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያል ናይል መጥባሕቲ ዕዉትነት ክንደይ እዩ?
ብሓፈሻ ዕዉትነት ናይቲ መጥባሕቲ ልዑል ኮይኑ፡ ከከም ኩነታት እቲ ውልቀ ሕሙምን ስፍሓት ናይቲ ስብራትን ግን ክፈላለ ይኽእል።
ድሕሪ መጥባሕቲ ጽፍሪ ሱፕራፓቴላር ኣፕሮች ቲብያ ኣካላዊ ፍወሳ ከድልየኒ ድዩ?
ኣብታ ዝተጎድአት እግሪ ምሉእ ምንቅስቓስን ሓይልን ዳግማይ ንኽትረክብ ዝሕግዘካ ኣካላዊ ፍወሳ ክምከር ይኽእል።
ስንብራት ቲብያ ንምፍዋስ ካብ መጥባሕቲ ወጻኢ ዝኾኑ ኣማራጺታት ኣለዉ ድዮም?
ኣብ ገለ ገለ ኣጋጣሚታት፡ ንመጥባሕቲ ዘይኮኑ ኣማራጺታት ከም ምድርባይ ወይ ምትእስሳር፡ ንመስብራት ቲብያ ንምፍዋስ ክጥቀሙ ይኽእሉ እዮም፡ እዚ ግን ኣብ ኩነታት እቲ ውልቀ-ሕሙም ዝምርኮስ ክኸውን እዩ።
