कोहनीखण्ड बाह्यस्थिरीकारकः

भङ्गनिश्चयस्य मूललक्ष्यं भग्नस्य अस्थिस्य स्थिरीकरणं, आहतस्य अस्थिस्य शीघ्रं चिकित्सां कर्तुं, आहतस्य अन्तस्य प्रारम्भिकगतिशीलतां पूर्णकार्यं च प्रत्यागन्तुं च भवति

बाह्यनिर्धारणं गम्भीररूपेण भग्नानाम् अस्थिनां चिकित्सायां सहायकं भवति । अस्मिन् प्रकारे अस्थिरोगचिकित्सायां भङ्गस्य सुरक्षां फिक्सेटर इति विशेषयन्त्रेण भवति, यत् शरीरस्य बाह्यम् अस्ति । त्वचां मांसपेशिं च गच्छन्ति विशेषाणि अस्थिपेंचाः (सामान्यतया पिन इति उच्यन्ते) इत्यस्य उपयोगेन स्थिरकं क्षतिग्रस्तस्य अस्थिस्य सह सम्बद्धं भवति यत् यथा यथा स्वस्थं भवति तथा तथा सम्यक् संरेखणं भवति

बाह्यस्थिरीकारकः किं प्रयुक्तम् ?

भग्नानाम् अस्थिनां स्थिरीकरणं, संरेखणं च कर्तुं बाह्यनिश्चययन्त्रस्य उपयोगः भवितुं शक्यते । चिकित्साप्रक्रियायाः समये अस्थिः इष्टस्थाने एव तिष्ठति इति सुनिश्चित्य यन्त्रं बाह्यरूपेण समायोजितुं शक्यते । एतत् यन्त्रं प्रायः बालकेषु, भङ्गस्य उपरि त्वचायाः क्षतिग्रस्तसमये च उपयुज्यते ।

बाह्यस्थिरीकारकः इत्यस्य के प्रकाराः ?

बाह्यस्थिरीकारकाः इत्यस्य मूलभूताः त्रयः प्रकाराः सन्ति : मानक-एकतल-निश्चयकः, रिंग-निश्चयकः, संकर-निश्चयकः च ।

आन्तरिकनिरोधाय प्रयुक्तानि असंख्यानि यन्त्राणि मोटेन कतिपयेषु प्रमुखेषु वर्गेषु विभक्ताः सन्ति : ताराः, पिनः, पेचः, प्लेट्, अन्तःमज्जा नखाः वा दण्डाः च

अस्थिविच्छेदनार्थं वा भङ्गनिश्चयार्थं वा यदा कदा स्टेपल्स्, क्लैम्प्स् च उपयुज्यन्ते । अनेककारणानां अस्थिदोषाणां चिकित्सायाम् स्वजनीय-अस्थि-कलमस्य, एलो-कलमस्य, अस्थि-कलमस्य विकल्पस्य च बहुधा उपयोगः भवति । संक्रमितभङ्गानाम् अपि च अस्थिसंक्रमणस्य चिकित्सायाः कृते प्रतिजीवकमणिः बहुधा उपयुज्यते ।

कोहनीसंधि बाह्यस्थिरीकारकः

मिलान अस्थिपेंचः :Φ5*110mm 4 pcs

मिलान उपकरण:3mm हेक्स रिंच , 5mm हेक्स रिंच , 6mm पेचकश

कोहनीखण्ड बाह्यस्थिरीकारकः : एक व्यापक मार्गदर्शक

कोणस्य भङ्गः, विक्षेपः च सामान्याः अस्थिरोगस्य चोटाः सन्ति, प्रायः पतनस्य, क्रीडाक्षतस्य, मोटरवाहनदुर्घटनायाः वा परिणामः भवति एतेषां चोटानाम् उपचारः चुनौतीपूर्णः भवितुम् अर्हति, जटिलतानां निवारणाय, कार्यस्य पुनर्स्थापनार्थं च सावधानीपूर्वकं प्रबन्धनस्य आवश्यकता भवति । जटिलकोणभङ्गस्य एकः चिकित्साविकल्पः कोणखण्डस्य उपयोगः बाह्यस्थिरीकारकः अस्ति । अस्मिन् लेखे वयं अस्य यन्त्रस्य संकेतान्, स्थापनं, परिचर्या, सम्भाव्यजटिलता च अन्वेषयिष्यामः ।

1. कोणखण्डः बाह्यस्थिरीकारकः किम् ?

कोणखण्डः बाह्यस्थिरीकारकः एकः प्रकारः बाह्यनिर्धारणयन्त्रः अस्ति यस्य उपयोगः कोणसन्धिस्य भङ्गं वा विक्षेपं वा स्थिरीकर्तुं भवति । अस्मिन् भङ्गस्थलस्य उपरि अधः च अस्थिमध्ये प्रविष्टाः पिनाः पेचकाः वा भवन्ति, ये अस्थिखण्डान् स्थाने धारयति इति फ्रेमेन सम्बद्धाः भवन्ति यन्त्रं भङ्गनिवृत्तेः सूक्ष्म-समायोजनं कर्तुं शक्नोति, स्थिरं निश्चयं प्रदाति तथा च सन्धिस्थे किञ्चित् गतिपरिधिं अनुमन्यते

2. कोणखण्डस्य संकेताः बाह्यस्थिरीकारकः

जटिलकोहनीभङ्गस्य अथवा विक्षेपस्य चिकित्सायाः कृते कोणखण्डः बाह्यस्थिरीकारकः सूचितः भवितुम् अर्हति, यथा-

• Comminuted fractures (बहुखण्डयुक्ताः भङ्गाः) २.

• सन्धिपृष्ठं सम्बद्धाः भङ्गाः

• अस्थिक्षयः अथवा अस्थिगुणवत्तायुक्ताः भङ्गाः

• मृदु ऊतकस्य चोटैः सह सम्बद्धाः भङ्गाः

• तत्सम्बद्धाः भङ्गाः सह विक्षेपाः

3. कोहनीखण्डस्य लाभाः बाह्यस्थिरीकारकः

कोहनीखण्डः बाह्यस्थिरीकारकः जटिलकोहनीभङ्गस्य अन्येषां चिकित्साविकल्पानां अपेक्षया अनेकाः लाभाः प्रदाति, यथा-

• भङ्गनिवृत्तेः सूक्ष्म-समायोजनं प्राप्तुं चिकित्सायाः समये न्यूनीकरणं च निर्वाहयितुं क्षमता

• मृदु ऊतकस्य आवरणस्य संरक्षणं रक्तप्रदायं च, चिकित्सां प्रवर्धयति

• शीघ्रं परिचालनं पुनर्वासं च, सन्धिकठोरता, मांसपेशीशोषं च न्यूनीकरोति

• आन्तरिकनिश्चययन्त्राणां तुलने संक्रमणस्य जोखिमः न्यूनीकृतः

• आवश्यकता चेत् अन्यस्मिन् निश्चयविधौ परिवर्तनस्य सम्भावना

4. शल्यक्रियापूर्वं मूल्याङ्कनम्

कोणखण्डस्य बाह्यस्थिरीकारकः स्थापनात् पूर्वं रोगी सामान्यस्वास्थ्यस्य, चिकित्सा-इतिहासस्य, चोटस्य स्वरूपस्य च सम्यक् मूल्याङ्कनं आवश्यकम् एक्स-रे, सीटी स्कैन्, एमआरआइ इत्यादीनां इमेजिंग् अध्ययनस्य उपयोगः भङ्गस्य अथवा विक्षेपस्य विस्तारस्य आकलनाय तथा च यन्त्रस्य स्थापनस्य योजनां कर्तुं शक्यते रोगी समग्रस्वास्थ्यस्य, संज्ञाहरणस्य क्षमतायाः च मूल्याङ्कनार्थं रक्तपरीक्षाः क्रियन्ते ।

5. कोहनीखण्डस्य स्थापनम् बाह्यस्थिरीकारकः

कोणखण्डस्य बाह्यस्थिरीकारकः स्थापनं सामान्यतया सामान्यसंज्ञाहरणस्य अधीनं शल्यक्रियाकक्षे क्रियते । अस्मिन् प्रक्रियायां अस्थिस्य उपरि त्वचायां लघु-लघु-छेदाः करणीयाः सन्ति यत्र पिनाः वा पेचकाः वा प्रविष्टाः भविष्यन्ति । ततः भङ्गस्थलस्य उपरि अधः च अस्थिमध्ये पिनः अथवा पेचः प्रविष्टाः भवन्ति, अस्थिखण्डान् स्थाने धारयन्त्याः फ्रेमेन च संयोजिताः भवन्ति

भङ्गस्थले इष्टमात्रायां संपीडनं विक्षेपं वा प्राप्तुं यन्त्रं समायोजितं भवति, अस्थिखण्डानां सम्यक् चिकित्सां संरेखणं च सुनिश्चित्य यन्त्रस्य नियमितनिरीक्षणं समायोजनं च आवश्यकं भवति

6. कोहनीखण्डस्य परिचर्या तथा परिपालना बाह्यस्थिरीकारकः

पिन-मार्गस्य संक्रमणं वा यन्त्रस्य विफलता इत्यादीनां जटिलतानां निवारणाय कोहनीखण्डस्य बाह्यस्थिरीकारकः सम्यक् परिचर्या, परिपालनं च अत्यावश्यकम् । प्रायः रोगिभ्यः पिनस्थलानां शोधनं, परिधानं च कथं करणीयम् इति निर्देशः दत्तः भवति, यन्त्रं जले न डुबतु इति च सल्लाहः दत्तः भवति ।

अस्थिरोगचिकित्सकेन सह नियमितरूपेण अनुवर्तननियुक्तिः आवश्यकी भवति यत् चिकित्सायाः निरीक्षणं भवति तथा च आवश्यकतानुसारं यन्त्रस्य समायोजनं भवति ।

7. कोहनीखण्डेन सह सम्बद्धाः जटिलताः बाह्यस्थिरीकारकः

कोणखण्डेन बाह्यस्थिरीकारकाः इत्यनेन सह सम्बद्धाः जटिलताः अन्तर्भवन्ति :

• पिन पथ संक्रमण

• उपकरणस्य विफलता अथवा पिन/पेचस्य शिथिलता

• अस्थिखण्डस्थिरतायाः संरेखणस्य हानिः अथवा न्यूनता

• सन्धिकाठिन्यं वा संकुचनं वा

• मांसपेशीशोषः दुर्बलता वा

• पिनस्थलेषु वेदना वा असुविधा वा

8.जटिलतानां प्रबन्धन

कोहनीखण्डेन बाह्यस्थिरीकारकः इत्यनेन सह सम्बद्धानां जटिलतानां शीघ्रं प्रबन्धनं अग्रे जटिलतां निवारयितुं चिकित्सां च प्रवर्धयितुं अत्यावश्यकम् अस्ति । पिनमार्गसंक्रमणस्य चिकित्सा मौखिकरूपेण वा शिराभिः प्रतिजीवकदवाभिः कर्तुं शक्यते, तथा च गम्भीरप्रसङ्गेषु यन्त्रस्य निष्कासनं आवश्यकं भवितुम् अर्हति । उपकरणस्य विफलतायाः अथवा पिनस्य अथवा पेचस्य शिथिलीकरणस्य कृते भङ्गस्थानस्य पुनः स्थिरीकरणाय पुनरीक्षणशल्यक्रियायाः आवश्यकता भवितुम् अर्हति ।

9. पुनर्वासः अनुवर्तनं च

कार्यात्मकपुनर्प्राप्तिः अधिकतमं कर्तुं तथा च सन्धिकठोरता अथवा संकुचनं निवारयितुं शीघ्रं पुनर्वासः गतिव्यायामानां च परिधिः अत्यावश्यकः अस्ति । प्रायः रोगिणां प्रभाविते बाहौ पुनः शक्तिं गतिशीलतां च प्राप्तुं साहाय्यं कर्तुं शारीरिकचिकित्सा व्यावसायिकचिकित्सा च आवश्यकी भवति ।

अस्थिरोगचिकित्सकेन सह नियमितरूपेण अनुवर्तननियुक्तिः आवश्यकी भवति यत् चिकित्सायाः निरीक्षणं भवति तथा च आवश्यकतानुसारं यन्त्रस्य समायोजनं भवति । अस्थि-चिकित्सायाः आकलनाय अस्थि-खण्डानां सम्यक् संरेखणं सुनिश्चित्य क्ष-किरणं वा अन्यं प्रतिबिम्ब-अध्ययनं वा कर्तुं शक्यते ।

10. उपसंहारः

कोहनीखण्डः बाह्यस्थिरीकारकाः जटिलकोहनीभङ्गस्य विक्षेपस्य च बहुमूल्यं चिकित्साविकल्पं प्रददाति । एतत् यन्त्रं भङ्गनिवृत्तेः सूक्ष्म-समायोजनं शीघ्रं परिचालनं च कर्तुं शक्नोति, येन चिकित्सां कार्यात्मक-पुनर्प्राप्तिः च प्रवर्तते । जटिलतां निवारयितुं यन्त्रस्य सम्यक् परिचर्या, परिपालनं च अत्यावश्यकं भवति, परिणामानां अनुकूलनार्थं च यत्किमपि जटिलतां उत्पद्यते तस्य शीघ्रं प्रबन्धनं आवश्यकम्

प्रश्नोत्तरी

1. कोणखण्डः बाह्यस्थिरीकारकः कियत्कालं यावत् स्थाने तिष्ठति ?

• यन्त्रस्य अवधिः चोटस्य स्वरूपस्य, चिकित्साप्रक्रियायाः च आधारेण भवति । शल्यचिकित्सकस्य चिकित्सायाः मूल्याङ्कनस्य आधारेण कतिपयेभ्यः सप्ताहेभ्यः कतिपयेभ्यः मासेभ्यः अनन्तरं तत् निष्कासयितुं शक्यते ।

1. सर्वप्रकारस्य कोणभङ्गस्य कृते कोणखण्डस्य बाह्यस्थिरीकारकः उपयोगः कर्तुं शक्यते वा ?

• न, यन्त्रं मुख्यतया जटिलभङ्गस्य वा विक्षेपस्य वा बहुखण्डयुक्तस्य अथवा अस्थिक्षयस्य कृते सूचितं भवति ।

1. किं कोणखण्डः बाह्यस्थिरीकारकः सन्धिगतिशीलतां सीमितं करोति ?

• यन्त्रं सन्धिस्थे किञ्चित् गतिपरिधिं अनुमन्यते तथा च चिकित्सायाः प्रगतेः क्रमेण अधिकगतिम् अनुमन्यते इति समायोजितुं शक्यते ।

1. कोणखण्डेन बाह्यस्थिरीकारकः सम्बद्धाः के जोखिमाः सन्ति ?

• जोखिमेषु पिन-मार्गस्य संक्रमणं, उपकरणस्य विफलता वा शिथिलता, अस्थिखण्डस्य स्थिरतायाः संरेखणस्य हानिः अथवा न्यूनता, सन्धि-कठोरता, मांसपेशीनां शोषः अथवा दुर्बलता, पिन-स्थलेषु वेदना वा असुविधा वा सन्ति

1. कोणखण्डेन बाह्यस्थिरीकारकः उपचारानन्तरं शारीरिकचिकित्सा आवश्यकी वा ?

• आम्, प्रायः रोगिणां प्रभाविते बाहौ पुनः शक्तिं गतिशीलतां च प्राप्तुं साहाय्यं कर्तुं शारीरिकचिकित्सा, व्यावसायिकचिकित्सा च आवश्यकी भवति ।