अस्थि-दीर्घीकरणं बाह्य-निश्चयकः : अवलोकनं, प्रकाराः, लाभाः च
यदा कश्चन व्यक्तिः अङ्गदीर्घतायाः विसंगतिः, अस्थिविकृतिः, अथवा असंयोगभङ्गं प्राप्नोति तदा अस्थिदीर्घीकरणबाह्यनिश्चितकर्ता (BLEF) व्यवहार्यचिकित्साविकल्पः भवितुम् अर्हति BLEF इति शल्यक्रियायन्त्रं प्रभावितास्थिषु संलग्नं भवति, यांत्रिकबलद्वारा अस्थिरं क्रमेण लम्बयति यावत् इष्टदीर्घता वा संरेखणं वा न प्राप्यते अस्य लेखस्य उद्देश्यं BLEF, तस्य प्रकाराः, लाभाः च इति व्यापकं अवलोकनं प्रदातुं वर्तते ।
अस्थि-दीर्घीकरण-बाह्य-निश्चयकः किम् ?
BLEF इति अस्थिरोगस्य शल्यचिकित्सायन्त्रं अस्थिदीर्घीकरणाय उपयुज्यते । इदं त्वक्-स्नायु-द्वारा शल्यक्रियाद्वारा स्थापितं अस्थि-सङ्गतं पिन-तार-दण्ड-पेच-युक्तं जटिलं यन्त्रम् अस्ति यन्त्रं अस्थिस्य उपरि यांत्रिकबलं प्रयोजयति, येन नूतनास्थिवृद्धिः दीर्घीकरणं च उत्तेजितं भवति ।
अस्थि-दीर्घीकरण-बाह्य-निश्चयकः कथं कार्यं करोति ?
BLEF विक्षेप अस्थिजननस्य सिद्धान्तेन कार्यं करोति, यस्मिन् अस्थियां नियन्त्रितरूपेण तनावः प्रयोक्तुं शक्यते । एतेन तनावेन अस्थिषु सूक्ष्मभङ्गाः भवन्ति, येन शरीरस्य प्राकृतिकचिकित्साप्रक्रिया प्रवर्तते । सूक्ष्मभङ्गैः निर्मितेषु अन्तरालेषु नूतनानि अस्थि ऊतकाः निर्मीयन्ते, येन अस्थिः क्रमेण दीर्घः भवति ।
अस्थि लम्बन बाह्य स्थिरीकरण के प्रकार
BLEF इत्यस्य मुख्यतया त्रयः प्रकाराः सन्ति- १.
Circular External Fixator: अस्मिन् प्रकारे BLEF इत्यस्य द्वौ रिंगौ भवतः ये समायोज्य-स्ट्रट्-द्वारा सम्बद्धौ भवतः । अस्थिद्वारा पिनः स्थापयित्वा वलयैः सह सम्बद्धाः भवन्ति, ये ततः अस्थियां तनावं प्रयोक्तुं समायोजिताः भवन्ति ।
एकपक्षीयबाह्यस्थिरकम् : अस्मिन् प्रकारे BLEF इत्यस्मिन् एकः दण्डः वा प्लेट् वा भवति यः पिनस्य अथवा पेचकस्य उपयोगेन अस्थिसङ्गतः भवति । ततः अस्थियां तनावं प्रयोक्तुं दण्डं वा प्लेट् वा समायोज्यते ।
द्विपक्षीयबाह्यस्थिरीकरणकर्ता : अस्मिन् प्रकारे BLEF इत्यस्य द्वौ दण्डौ वा प्लेटौ वा भवति ये पिनस्य अथवा पेचकस्य उपयोगेन अस्थियां संलग्नाः भवन्ति । ततः अस्थियां तनावः प्रयोक्तुं दण्डाः वा प्लेटाः वा समायोजिताः भवन्ति ।
अस्थि लम्बन बाह्य स्थिरीकरण के लाभ
पारम्परिक अस्थिदीर्घीकरणपद्धतीनां तुलने BLEF अनेकाः लाभाः प्रदाति, यथा-
न्यूनतम आक्रामकः : BLEF न्यूनतमा आक्रामकः शल्यक्रिया अस्ति यस्याः कृते बृहत् चीरस्य आवश्यकता नास्ति, येन संक्रमणस्य, दागस्य च जोखिमः न्यूनीकरोति
सटीकदीर्घीकरणम् : BLEF दीर्घीकरणप्रक्रियायाः सटीकनियन्त्रणस्य अनुमतिं ददाति, येन अतिशुद्धीकरणस्य अथवा न्यूनशुद्धीकरणस्य जोखिमः न्यूनीकरोति ।
अल्पः चिकित्सासमयः : BLEF नवीन अस्थिवृद्धिं उत्तेजयति, पारम्परिक अस्थिदीर्घीकरणपद्धतीनां तुलने चिकित्सासमयं न्यूनीकरोति।
अस्थिपुनर्जन्मं सुदृढम् : BLEF अस्थिपुनर्जन्मं उत्तेजयति, यस्य परिणामेण पारम्परिक अस्थिदीर्घीकरणपद्धतीनां तुलने अस्थि सुदृढतरं स्थायित्वं च भवति
अस्थिदीर्घीकरणबाह्यस्थिरीकरणस्य अभ्यर्थी कः अस्ति?
अङ्गदीर्घताविसंगतिः, अस्थिविकृतिः, असंयोगभङ्गः वा येषां व्यक्तिनां कृते BLEF एकः उपचारविकल्पः अस्ति । जन्मजात अङ्गदीर्घताविसंगतियुक्तेषु बालकेषु अथवा आघातेन संक्रमणेन वा प्राप्ताङ्गदीर्घताविसंगतियुक्तेषु प्रौढेषु अस्य प्रयोगः अधिकतया भवति
पूर्व-सञ्चालन-सज्जा
शल्यक्रियायाः पूर्वं रोगी BLEF कृते उपयुक्तः अभ्यर्थी अस्ति वा इति निर्धारयितुं परीक्षणस्य मूल्याङ्कनस्य च श्रृङ्खलां करिष्यति। अस्मिन् शारीरिकपरीक्षा, एक्स-रे, एमआरआइ अथवा सीटी स्कैन् च अन्तर्भवति ।
शल्यक्रिया प्रक्रिया
BLEF शल्यक्रियाप्रक्रियायां निम्नलिखितपदार्थाः सन्ति ।
संज्ञाहरणम् : शल्यक्रियायाः समये रोगी आरामदायकः, वेदनारहितः च भवति इति सुनिश्चित्य सामान्यसंज्ञाहरणं दत्तं भवति ।
चीरः : प्रभावितास्थिम् प्राप्तुं त्वक् मध्ये लघुः चीरः क्रियते ।
यन्त्रस्य स्थापनम् : BLEF यन्त्रं पिनस्य अथवा पेचकस्य उपयोगेन अस्थियां संलग्नं भवति ।
यन्त्रस्य सक्रियीकरणं : अस्थियां तनावं प्रयोक्तुं यन्त्रं सक्रियं भवति, तथा च रोगी निकटतया निरीक्ष्यते यत् जटिलताः न सन्ति इति सुनिश्चितं भवति
अनुवर्तन-परिचर्या : अस्थि-दीर्घीकरण-प्रक्रियायाः निरीक्षणार्थं, आवश्यकतानुसारं यन्त्रस्य समायोजनार्थं च रोगी स्वस्य शल्यचिकित्सकेन सह नियमितरूपेण अनुवर्तन-नियुक्तिः करणीयः भविष्यति
ऑपरेशनोत्तर पुनर्प्राप्ति
शल्यक्रियायाः अनन्तरं रोगी वेदना औषधं सेवितुं प्रवृत्तः भविष्यति तथा च स्वस्य शल्यचिकित्सकस्य शल्यक्रियापश्चात् परिचर्यानिर्देशान् अनुसरणं कर्तुं प्रवृत्तः भविष्यति यत् सुचारुतया पुनर्प्राप्तिः सुनिश्चिता भवति। तेषां प्रभावितस्य अङ्गस्य रक्षणार्थं चिकित्साप्रक्रियायाः समर्थनार्थं च ब्रेस् वा कास्ट् वा धारयितुं आवश्यकता भवेत् । पुनर्वासप्रक्रियायां सहायतार्थं शारीरिकचिकित्सा अपि अनुशंसितुं शक्यते ।
अस्थि-दीर्घीकरणस्य बाह्य-स्थिरीकरणस्य जोखिमाः जटिलताश्च
यथा कस्यापि शल्यक्रियायाः, BLEF केचन जोखिमाः सम्भाव्यजटिलताः च वहति । एतेषु अन्तर्भवन्ति : १.
संक्रमणम् : अस्थियां यन्त्रं संलग्नं कर्तुं प्रयुक्ताः पिनाः अथवा पेचकाः संक्रमिताः भवितुम् अर्हन्ति, यस्य चिकित्सायाः अतिरिक्तं शल्यक्रियायाः आवश्यकता भवितुम् अर्हति ।
तंत्रिकाक्षतिः : अस्थियां यन्त्रं संलग्नं कर्तुं प्रयुक्ताः पिनाः अथवा पेचकाः समीपस्थानां तंत्रिकानां क्षतिं कर्तुं शक्नुवन्ति, येन वेदना, सुन्नता, झुनझुनी वा भवति
अस्थिभङ्गः : दीर्घीकरणप्रक्रियायां अस्थिभङ्गः भवितुम् अर्हति, अतः अतिरिक्तशल्यक्रियायाः आवश्यकता भवति ।
सन्धि-कठोरता : दीर्घीकरण-प्रक्रियायाः कारणेन सन्धि-कठोरता भवितुम् अर्हति, यस्मात् गति-परिधिं सुधारयितुम् शारीरिक-चिकित्सायाः आवश्यकता भवितुम् अर्हति ।
यन्त्रस्य विफलता : BLEF यन्त्रं विफलं वा भग्नं वा भवितुम् अर्हति, यत् यन्त्रस्य मरम्मतार्थं वा प्रतिस्थापनार्थं वा अतिरिक्तशल्यक्रियायाः आवश्यकता भवितुम् अर्हति ।
निगमन
अस्थिदीर्घीकरणं बाह्यस्थिरकं अङ्गदीर्घताविसंगतिः, अस्थिविकृतिः, अथवा असंयोगभङ्गः वा येषां व्यक्तिनां कृते बहुमूल्यः उपचारविकल्पः अस्ति पारम्परिक-अस्थि-दीर्घीकरण-विधिषु अस्य अनेकाः लाभाः प्राप्यन्ते, यथा अल्पः चिकित्सा-समयः, अस्थि-पुनर्जन्मस्य उन्नतिः, सटीक-दीर्घीकरणं च परन्तु एषा जटिला शल्यक्रियाविधिः अस्ति या केचन जोखिमाः सम्भाव्यजटिलताः च वहन्ति । BLEF इत्यस्य विषये विचारं कुर्वन्तः रोगिणः स्वस्य शल्यचिकित्सकेन सह परामर्शं कृत्वा निर्धारयन्तु यत् एषः तेषां कृते उपयुक्तः चिकित्साविकल्पः अस्ति वा इति।
प्रश्नोत्तरी
BLEF इत्यनेन अस्थिदीर्घीकरणप्रक्रिया कियत्कालं यावत् भवति ? प्रक्रियायाः दीर्घता आवश्यकस्य दीर्घीकरणस्य परिमाणस्य उपरि निर्भरं भवति, परन्तु सामान्यतया कतिपयान् मासान् यावत् एकवर्षं यावत् समयः भवति ।
शल्यक्रियायाः अनन्तरं मम शारीरिकचिकित्सायाः आवश्यकता भविष्यति वा ? पुनर्वासप्रक्रियायां सहायतार्थं गतिपरिधिसुधारार्थं च शारीरिकचिकित्सायाः अनुशंसा भवितुं शक्नोति ।
किं BLEF बीमाद्वारा आच्छादितम् अस्ति ? BLEF सामान्यतया बीमाद्वारा आच्छादितं भवति, परन्तु विशिष्टबीमायोजनायाः आधारेण कवरेजं भिन्नं भवितुम् अर्हति ।
BLEF शल्यक्रियायाः सफलतायाः दरः किम् ? BLEF-शल्यक्रियायाः सफलतायाः दरः विशिष्टप्रकरणस्य रोगीणां च आधारेण भिन्नः भवति, परन्तु सामान्यतया सुरक्षितः प्रभावी च चिकित्साविकल्पः इति मन्यते
बालकानां अस्थिविकृतीनां चिकित्सायां BLEF इत्यस्य उपयोगः कर्तुं शक्यते वा ? आम्, जन्मजात अङ्गदीर्घताविसंगतियुक्तेषु बालकेषु अस्थिविकृतीनां चिकित्सायाम् BLEF इत्यस्य उपयोगः कर्तुं शक्यते ।
