दृश्य: 430 लेखक: साइट संपादक प्रकाशना वेळ: 2022-10-21 उत्पत्ती: सायट
दर एक लाख लोकांमदीं हंसली मोडणाचें प्रमाण ३०-६० आसून दादले आनी बायलांचें प्रमाण सुमार २:१ आसून सगळ्या मोडणांत ५% ते १०% आनी खांद्याच्या सांध्यांक ४४% जखम जाता. मनशाचे कुडींत सगळ्यांत पयलीं अस्थीभवन जावपी हाड म्हळ्यार हनुर्धर आनी ताचें अस्थीकरण भ्रूण जिणेच्या पांचव्या सप्तकांत सुरू जाता आनी पड्ड्याभितरल्या अस्थीजननाच्या आदारान अस्थीभवन जावपी हें एकमेव लांब नळयेचें हाड. आदिम अस्थीनिर्मिती केंद्र हंसरीच्या मदीं आसून ५ वर्सांमेरेन हंसाची वाड जावपाक जापसालदार आसता. हनुर्धराच्या दर एका भितरल्या आनी भायल्या तोंकाक वाडपी एपिफिसियल प्लेट आसता, पूण चड करून क्ष-किरणांतल्यान फकत मध्यवर्ती अस्थीकरण केंद्राची दृश्टी करूं येता. मध्यवर्ती एपिफिसियल प्लेट हनुंथाच्या लांबाय वाडीच्या ८०% भागाक जापसालदार आसता आनी ताचें अस्थीकरण केंद्र चड करून १३ ते १९ वर्सां पिरायेमेरेन दिसूंक लागता आनी पिरायेच्या २२ ते २५ वर्सांमेरेन तें हनुर्धराकडेन विलीन जायना. देखून तरणाट्या दुयेंतींक उरोस्थिर विक्षेपाचें निदान करतना मध्यवर्ती हंसली एपिफिसीयल जखमेपसून ताचो भेद करप म्हत्वाचें आसता.
कार्यात्मक शरीररचनाशास्त्र
अग्रभागान पळयल्यार हनुर्धर सुमार सरळ आसता, पूण वयर पळयल्यार एस आकाराचो आसून तो फाटीचो आनी मध्यभागान उदराचे वटेन वक्र आसता. ताचो क्रॉस-सेक्शन लांब अक्षाभोंवतणी बदलता आनी स्नायू आनी स्नायुबंध ओडपाखातीर भायलो १/३ भाग सपाट जाता; मदलो १/३ भाग नळयेभशेन जाता, ताचो व्यास उणो जाता आनी उरिल्ल्या भागापरस दाट कूप आनी दाट हाड आसता, अक्षीय दाब आनी ताण घेवपाक आनी ताचे सकयल आशिल्ल्या रगतपेशींच्या तंत्रिकांची राखण करपाखातीर; भितरलो १/३ भाग विषमकोनी आसून ताचो संबंद उरोस्थि आनी पयले फास्केकडेन घट स्नायुबंधीय ऊतकांक लागून जाता (आकृती १). मदल्या आनी भायल्या १/३ भागांतल्या आकारिकींतल्या बदलांक लागून हांगा हंसली सगळ्यांत दुबळी आशिल्ल्याचें शरीररचनेविशींच्या अभ्यासांतल्यान दिसून आयलां. तेभायर तो उपकला स्नायू थांब्याकडेन बाजूक आसता आनी स्नायूंच्या स्नायुबंधांची राखण नाशिल्ल्यान तो मोडण जावपाक सगळ्यांत असुरक्षित सुवात थारता, हाचो पुरावो वैजकी निरिक्षणांतल्यान मेळटा.
जखमेची यंत्रणा
प्रौढांतल्या हनुर्धर मोडणाखातीर हनुर्धर मोडणाखातीर जखमी जावपाची सगळ्यांत चड प्रमाणांतली यंत्रणा पयलीं हात अतिविस्तारीत स्थितींत पडून पडपाचो परिणाम अशें मानताले, पूण स्टॅनली इ. ह्या जखमेची यंत्रणा मध्य हंसली मोडणांत फकत ६.३% आनी भायल्या हंसरी मोडणांत ५.९% आनी सगळ्या दुयेंतींक खांद्याच्या सांध्याचेर कार्य करपी प्रत्यक्ष शक्तींपसून जखमी जावपाची सगळ्यांत चड प्रमाणांतली यंत्रणा सगळ्या दुयेंतींची जखमेची सगळ्यांत चड प्रमाणांतली यंत्रणा म्हळ्यार खांद्याच्या सांध्याचेर प्रत्यक्ष बळ, चड करून म्हत्वाचें विस्थापन नासतना वा फकत सौम्य विस्थापन जाल्लें.
ताळो अतिविस्तारीत स्थितींत आसतना पडल्यार चड करून पडपाक दुय्यम भायल्या शक्तीच्या परिणामाक लागून मोडण जाता. अप्रत्यक्ष हिंसाचाराक लागून जावपी भग्नावस्थेचो आनीक एक प्रकार म्हळ्यार जेन्ना भायली शक्त खांद्याचेर कार्य करता आनी ताका लागून हनुर्धर पयल्या फास्केकडेन धपको दिता आनी ताका लागून हनुर्धराच्या मदल्या १/३ भागांत घुंवळी वखदांचो भग्नावस्थेचो प्रकार तयार जाता. तेभायर हालींच्या वर्सांनी येरादारी अपघात वारंवार जाल्ल्यान गाडयेच्या अपघातांतल्या खर परिणामाक लागून खांद्यांत सीट बेल्ट बळग्याचो एक स्थळ तयार करता, जाका लागून चड करून हनुर्धराच्या मदल्या भागांत आडवें वा तिरपे मोडण जाता, जाका लोक सीट बेल्ट फ्रॅक्चर अशें म्हण्टात. घडये आघाताची हिंसा चड करून चड आशिल्ल्यान ह्या प्रकारच्या भग्नावस्थेंत सदच्या हनुर्धराच्या भग्नावस्थेपरस बिगर संयोग जावपाची चड शक्यताय आसता.
उपचार
मदल्या हंसरीचें मोडण: .
स्प्लिंट फिक्सेशन:हनुदंडाच्या भग्नावस्थेचें स्प्लिंट फिक्सेशन हो अजूनय 'गोल्ड स्टँडर्ड' आसा. प्लेटींत ३.५ मिमी.ची एलसी-डीसीपी, ३.५ मिमी.ची पुनर्रचना प्लेटी, एलसीपी लॉकिंग प्लेटी आनी कांय खाशेले प्रकारचे प्लेटी हांचो आस्पाव जाता. स्प्लिंटाचे फायदे अशे आसात: आडव्या भग्नावस्थेचें संपीडन; तिरपी वा फुलपाखरू भग्नावस्थेचें निश्क्रीय करपी पट्टीवांगडा ताण स्क्रू वापरून स्थिर करप; घुंवपाचें प्रभावी नियंत्रण; दुयेंतीच्या दिसपट्ट्या कार्यावळींखातीर फ्रॅक्चर सुरक्षीतपणान स्थिर करप; आनी चड करून पट्टी काडपाची गरज नासता (शस्त्रक्रिया उपरांत 12 ते 18 म्हयन्यांमेरेन काडचे पडल्यार).
ह्या प्रकारच्या फ्रॅक्चराचेर शस्त्रक्रिया करिनासतना उपचार पसंत करतात, तातूंत गर्भाशयाच्या मनगटाचेर गोफन ब्रेकिंग करतात अशें साहित्यांत म्हळां. रगतपेशींची जखम आसल्यार, वा मोडण फाटल्यान स्थलांतरीत जावन दुयेंतीक स्वास घेवपाक वा गिळपाक त्रास जाल्यार वा अशीं लक्षणां नासल्यार पूण प्रतिमा पळयल्यार विस्थापीत भग्नावस्थेचो म्हत्वाचो फाटल्या संरचनेचेर परिणाम जाता आनी परतून सुवात दिवप निष्प्रभावी आसा अशें दिसून येता जाल्यार चीर करून अंतर्गत स्थिरीकरण करपाचो विचार करूं येता. स्थिरीकरण शक्य ना जाल्यार गरज पडल्यार निकटवर्ती हंसली काडून उडोवंक मेळटा.
गुंतागुंत
बरे जावंक ना:आदींच्या साहित्यांत हंसली मोडणाचेर ०.९% ते ४% बरे जावंक नाशिल्ल्याचें प्रमाण सांगलां आनी हालींच्या बल्क केस सर्वेक्षणांत प्रत्यक्ष बरे जावंक नाशिल्ल्याचें प्रमाण अपेक्षा करपा परस खूब चड आसा अशें दिसून आयलां.
विकृतताय बरे करप: हनुर्धेची विकृतताय बरे जावप ही फकत सौंदर्यशास्त्रीय समस्या आसून शस्त्रक्रिया उपरांत बरे जावंक ना जाल्यार विकृतताय अस्तित्वांत दवरपापरस ताचो परिणाम बरो आसता अशें पारंपारीक मत आसा. पूण हालींच्या काळांतल्या निरिक्षणांतल्यान हंसपेशी १५ सेंमी.परस चड ल्हान जाल्ल्यान चड करून निमाण्या काळांत दुखता आनी हालचालींचेर मर्यादा येता अशें दिसून आयलां. तेभायर कांय अभ्यासकांनी विकृतताय बरे करपाच्या उपचारांत सादें 'क्लेव्हिकल शेपिंग' अशें मत मांडलां, पूण ही पद्दत सल्ला दिवपासारकी ना. फकत भायर सरपी खवळ काडल्यार हनुर्धर पातळ जावं येता आनी हनुर्धराची विकृतताय तीन आयामांनी दिसून येता देखून फकत आडव्या विमानांतल्या हनुर्धराची 'गुळगुळीत' विकृतताय पुरायपणान दुरुस्त करची ना. देखून चड विस्वासांत घेवपासारको पद्दत नॉनयुनियनाचेर उपचार करपासारकीच आसता: चीर केल्या उपरांत हाडांचो अतिरिक्त खवदळ शक्य तितलो काडून उडोवप, भितरलें स्थिरीकरण स्थीर करप आनी एक टप्प्यांत हाडांचो कलम करप. अर्थांत, शस्त्रक्रिया करचे पयलीं दुयेंतीक संयोग नाशिल्ल्याचो धोको कळोवचो पडटा.
रगतपेशींतली तंत्रिका जखम:हनुदंड मोडल्या उपरांत रगतपेशींच्या तंत्रिका जखमेची शक्यताय सुरवातीच्या काळांत उणी आसता आनी मोडणा उपरांत रगतपेशींच्या तंत्रिका तंत्राची सुवात वाडिल्ल्यान भग्नावस्थेच्या विस्थापनाक लागून चड करून दुय्यम जखम जायना, जाल्यार निमाण्या काळांत हाडांचो फोड वाडिल्ल्यान सापडपाचीं लक्षणां दिसूं येतात. एकदां अशें जालें म्हणटकच चड करून शस्त्रक्रिया करून विसंपीडन करपाची गरज आसता.
