ایمپلنت ستون فقرات ابزار پزشکی است که برای درمان اختلالات ستون فقرات مانند فتق دیسک، تنگی ستون فقرات و اسکولیوز استفاده می شود. این دستگاهها معمولاً از مواد زیستسازگار مانند تیتانیوم یا PEEK (پلی اترترکتون) ساخته میشوند و برای کاشت جراحی در ستون فقرات برای تثبیت یا جایگزینی ساختارهای آسیبدیده یا بیمار طراحی شدهاند.
برخی از انواع رایج ایمپلنت ستون فقرات عبارتند از:
پیچ های پدیکول: از این پیچ ها برای لنگر انداختن میله های فلزی به ستون فقرات و ایجاد ثبات در ستون مهره ها استفاده می شود.
میلهها: میلههای فلزی برای اتصال پیچهای پدیکول یا سایر ایمپلنتهای ستون فقرات استفاده میشوند تا حمایت و ثبات بیشتری برای ستون فقرات ایجاد کنند.
قفس های بین بادی: دستگاه هایی هستند که بین دو مهره قرار می گیرند تا ارتفاع و انحنای طبیعی ستون فقرات را حفظ کنند و حمایت و ثبات را ایجاد کنند.
دیسک های مصنوعی: دستگاه هایی هستند که برای جایگزینی دیسک های بین مهره ای آسیب دیده یا بیمار در ستون فقرات استفاده می شوند.
صفحات و پیچ ها: از این پیچ ها برای ایجاد ثبات و پشتیبانی از قسمت قدامی (جلو) ستون فقرات استفاده می شود.
ایمپلنت ستون فقرات را می توان از مواد مختلفی ساخته شد، از جمله:
تیتانیوم: تیتانیوم فلزی سبک و قوی است که معمولا در ایمپلنت ستون فقرات استفاده می شود. این زیست سازگار است، به این معنی که احتمال کمتری برای ایجاد واکنش نامطلوب در بدن وجود دارد.
فولاد ضد زنگ: فولاد ضد زنگ فلزی قوی و بادوام است که معمولاً در ایمپلنت های ستون فقرات نیز استفاده می شود. قیمت آن کمتر از تیتانیوم است، اما به اندازه زیست سازگار نیست.
کبالت کروم: کبالت کروم یک آلیاژ فلزی است که در ایمپلنت ستون فقرات نیز استفاده می شود. قوی و مقاوم در برابر خوردگی است، اما به اندازه تیتانیوم زیست سازگار نیست.
پلی اترترکتون (PEEK): PEEK نوعی پلاستیک است که اغلب در قفس های بین بدنه استفاده می شود. خواصی شبیه به استخوان دارد و می تواند باعث رشد استخوان شود.
فیبر کربن: فیبر کربن ماده ای سبک و قوی است که گاهی در ایمپلنت های ستون فقرات استفاده می شود. همچنین زیست سازگار است.
انتخاب ماده ایمپلنت به عوامل متعددی از جمله نیازهای خاص بیمار، محل کاشت در ستون فقرات و تجربه و ترجیح جراح بستگی دارد. مهم است که قبل از انجام عمل جراحی در مورد خطرات و مزایای بالقوه هر ماده ایمپلنت با یک جراح نخاع مجرب صحبت کنید.
انتخاب ایمپلنت ستون فقرات برای جراحی به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
عوامل بیمار: سن بیمار، سلامت کلی، سابقه پزشکی و تراکم استخوان می تواند بر انتخاب ایمپلنت ستون فقرات تأثیر بگذارد. برخی از ایمپلنتها ممکن است برای بیمارانی با شرایط خاص سلامتی یا استخوانهای ضعیف مناسب نباشند.
وضعیت ستون فقرات: وضعیت خاص ستون فقرات، مانند محل و شدت آسیب یا تغییر شکل، می تواند بر انتخاب ایمپلنت تأثیر بگذارد. به عنوان مثال، ایمپلنت های مختلف ممکن است برای فیوژن ستون فقرات در مقابل جراحی رفع فشار ستون فقرات استفاده شود.
تجربه جراح: تجربه و ترجیح جراح نیز ممکن است در انتخاب ایمپلنت نقش داشته باشد. برخی از جراحان ممکن است تجربه بیشتری در مورد انواع خاصی از ایمپلنت ها داشته باشند و ممکن است ترجیح دهند از آنها برای بیماران خود استفاده کنند.
مواد کاشت: انتخاب مواد ایمپلنت نیز باید مورد توجه قرار گیرد، زیرا مواد مختلف خواص متفاوتی دارند و ممکن است برای بیماران یا شرایط خاص مناسب تر باشند.
خطرات و فواید: خطرات و مزایای بالقوه هر نوع ایمپلنت باید با بیمار مورد بحث قرار گیرد، از جمله خطر شکست یا عوارض ایمپلنت، احتمال عوارض طولانی مدت و احتمال بهبودی موفقیت آمیز.
روش دقیق نصب ایمپلنت ستون فقرات به نوع ایمپلنت و شرایط خاص تحت درمان بستگی دارد، اما به طور کلی مراحل انجام این روش به شرح زیر است:
بیهوشی: به بیمار بیهوشی عمومی داده می شود تا اطمینان حاصل شود که در طول عمل بیهوش و بدون درد است.
برش: جراح برشی در پوست و ماهیچه در ناحیه آسیب دیده ستون فقرات ایجاد می کند.
آماده سازی ستون فقرات: جراح هرگونه بافت آسیب دیده یا بیمار مانند فتق دیسک یا خار استخوان را از ستون فقرات خارج می کند و ناحیه را برای کاشت آماده می کند.
قرار دادن ایمپلنت: سپس جراح ایمپلنت را در ناحیه آماده شده ستون فقرات قرار می دهد. این ممکن است شامل پیچ، میله، قفس یا انواع دیگر ایمپلنت باشد.
ایمن سازی ایمپلنت: هنگامی که ایمپلنت در جای خود قرار گرفت، جراح آن را با استفاده از پیچ، سیم یا وسایل دیگر روی ستون فقرات محکم می کند.
بستن: سپس جراح محل برش را با بخیه یا منگنه می بندد و بانداژ یا پانسمان را اعمال می کند.
بهبودی: بیمار برای چندین ساعت در یک منطقه بهبودی تحت نظر قرار می گیرد و ممکن است در صورت نیاز داروی مسکن یا سایر مراقبت های حمایتی داده شود.
پس از عمل، بیمار باید یک برنامه توانبخشی را برای کمک به بازگرداندن تحرک و قدرت به ستون فقرات دنبال کند. برنامه خاص به نوع ایمپلنت و نیازها و شرایط فردی بیمار بستگی دارد.
ایمپلنت ستون فقرات معمولاً در بیمارانی استفاده می شود که از شرایطی رنج می برند که باعث درد، ضعف یا بی ثباتی در ستون فقرات می شود. برخی از شرایطی که ممکن است برای کاشت ستون فقرات مفید باشد عبارتند از:
1. بیماری دژنراتیو دیسک
2. فتق یا برآمدگی دیسک
3. تنگی کانال نخاعی
4. اسپوندیلولیستزیس
5. شکستگی ستون فقرات
6. اسکولیوز
7. تومورهای ستون فقرات
ایمپلنت ستون فقرات اغلب زمانی استفاده میشود که درمانهای غیرجراحی مانند فیزیوتراپی، داروها یا تزریقهای نخاعی در تسکین ناکام باشند. تصمیم به استفاده از ایمپلنت ستون فقرات معمولاً توسط یک متخصص ستون فقرات، مانند جراح ارتوپد یا جراح مغز و اعصاب گرفته می شود که وضعیت بیمار را ارزیابی کرده و مناسب ترین طرح درمانی را توصیه می کند.