شکانی مێتاکارپاڵ چییە؟

پێشەکی

شکانی مێتاکارپاڵ برینێکی باوی دەستە کە کاریگەری لەسەر ئێسکە درێژەکانی دەست دەبێت. دەستنیشانکردن و چارەسەری دروست زۆر گرنگە بۆ ڕێگریکردن لە ئاڵۆزییە درێژخایەنەکانی وەک کەمبوونەوەی جوڵە یان ئازاری درێژخایەن. ئەگەر دوای زەبر و زەنگ هەست بە ئازاری دەست دەکەیت، دەستێوەردان لە کاتی خۆیدا زۆر گرنگە.

بایۆمیکانیکی شکانی مێتاکارپاڵ

لە ڕوانگەی بایۆمیکانیکییەوە، ئێسکەکانی مێتاکارپڵ تووشی بارگاویکردنی ئەکسیاڵی، هێزی چەمانەوەی و فشاری خولانەوەی دەبن لە کاتی بەکارهێنانی دەستی ڕۆژانەدا. کاتێک هێزی دەرەکی سنووری لاستیکیی ئێسکەکە تێپەڕێنێت، شکان ڕوودەدات.

چەند هۆکارێک کاریگەرییان لەسەر شێوازی شکان هەیە: ١.

• ئاراستە و گەورەیی هێز

• دۆخی دەست لە کاتی لێدان

• چڕی ئێسک و تەمەن

• ڕاکێشانی ماسولکەیی لە ماسولکەی ناوەکی و دەرەکی دەستەوە

بۆ نموونە، شکانی ملی پێنجەمی مێتاکارپاڵ بە شێوەیەکی باو گۆشەی ڤۆلاری نیشان دەدات بەهۆی ڕاکێشانی بێ بەرامبەری ماسولکەکانی ئینتەرۆسی و ماسولکەکانی کەمەر.

سیستەمی جێگیرکردنی پەیوەندیدار: سیستەمی جێگیرکردنی پلاکی مێتاکارپاڵ – CZMEDITECH

شێواوی خولانەوەی – پرسێکی گرینگ بەڵام زۆرجار لەدەست دەچێت

بە پێچەوانەی گۆشەیی، ڕەنگە شێواوی خولانەوەی لە وێنەگرتنی تیشکی ئێکسدا دیار نەبێت. لە ڕووی کلینیکیەوە باشترە بە چاودێریکردنی ڕێکخستنی پەنجەکان دەستنیشان بکرێت کاتێک نەخۆشەکە مشتێک دەکات.

تەنانەت چەند پلەیەکی خولانەوەیش دەتوانێت ببێتە هۆی:

• سەریەککەوتنی پەنجەکان

• کەمبوونەوەی کارایی گرتن

• تێکچوونی کارکردنی درێژخایەن

هەر لەبەر ئەم هۆکارە، شێواوی خولانەوەی بە ئاماژەیەکی بەهێز دادەنرێت بۆ ڕاستکردنەوەی نەشتەرگەری، تەنانەت ئەگەر شکانەکە بە کەمترین جێگۆڕکێ لە ڕووی تیشکدانەوە دەربکەوێت.

ئەم نوانسە کلینیکییە جیاوازییەکی بەرچاوی هەیە بۆ هەڵسەنگاندنی ئێسک و پروسکی پسپۆڕ لە بەڕێوەبردنی بنەڕەتی شکاوی.

ئاماژەکان بۆ دەستێوەردانی نەشتەرگەری

لە کاتێکدا زۆرێک لە شکانی مێتاکارپاڵ دەتوانرێت بە شێوەیەکی کۆنەپەرستانە چارەسەر بکرێن، نەشتەرگەری لەم بارودۆخانەدا پێشنیار دەکرێت:

• گۆشەگیری قبوڵنەکراو لە دەرەوەی لێبوردەیی کارایی

• هەر پلەیەک شێواوی خولانەوەی

• چەندین جار شکانی مێتاکارپڵ

• شکانی کراوە

• بەشداریکردنی ناو جومگە

• شکستی کەمکردنەوەی داخراو

ئامانجی سەرەکی نەشتەرگەری ڕێکخستنی ئەناتۆمییە لەگەڵ جێگیرکردنی جێگیر، ڕێگە بە جووڵاندنی پێشوەختە دەدات لە هەمان کاتدا کەمترین ئاڵۆزییەکان.

تەکنیکەکانی جێگیرکردن و ڕەچاوکردنی کلینیکی

جێگیرکردنی پلێت و پیچ

سەقامگیرییەکی ڕەق و ڕێکخستنی ورد دابین دەکات، بە تایبەتی بەسوودە بۆ:

• شکانی سووتاو

• شکانی شەفت

• چەندین جار شکان

بەڵام پلێتەکان پێویستیان بە مامەڵەکردنی وردی شانە نەرمەکان هەیە بۆ ئەوەی تووشی خورانی ڕیشاڵەکان نەبن.

جێگیرکردنی وایەری کیرشنەر (K-Wire).

بژاردەیەکی کەمترین داگیرکەر زۆرجار بۆ:

• شکانی مل

• حاڵەتەکانی منداڵان

• سەقامگیری کاتی

جێگیرکردنی ناو مێشک

تەکنیکێکە کە تادێت بەناوبانگتر دەبێت کە سەقامگیری لەگەڵ کەمترین تێکچوونی شانە نەرمەکاندا هاوسەنگ دەکات.

هەڵبژاردنی جێگیرکردن بەندە بە شێوازی شکان، ئارەزووی پزیشکی نەشتەرگەری و ئاستی چالاکیی نەخۆش.

بەڕێوەبردنی دوای نەشتەرگەری و چارەسەری دەست

دەرئەنجامە سەرکەوتووەکانی نەشتەرگەری زۆر پشت بە چاکسازی دوای نەشتەرگەری دەبەستێت. جوڵەی زوو کۆنترۆڵکراو یارمەتی ڕێگریکردن لە ڕەقبوون و لکاندنی ڕیشاڵەکان دەدات.

پرۆتۆکۆڵی چاکسازی ستراکتۆرکراو بە شێوەیەکی گشتی بریتییە لە:

• کۆنترۆڵکردنی ئاوسانی

• ڕاهێنانی وردە وردەی مەودای جووڵە

• بەهێزکردنی پێشکەوتووانە

• دووبارە ڕاهێنانەوە بە شێوەیەکی کارایی

هەماهەنگی نزیک لە نێوان پزیشکی نەشتەرگەری و چارەسەرکەری دەست زۆر گرنگە بۆ چاکبوونەوەی گونجاو.

ڕەچاوکردنی تایبەت لە گروپە جیاوازەکانی نەخۆشدا

وەرزشوانان

زۆرجار وەرزشوانان پێویستیان بە:

• خێراتر گەڕانەوە بۆ یاریکردن

• جێگیرکردنی جێگیر کە ڕێگە بە جوڵەی زوو دەدات

• سپلینتی پارێزەر لە کاتی چاکبوونەوەدا

 کرێکارانی دەستی

بۆ ئەو کرێکارانەی کە پشت بە هێزی گرتن دەبەستن، چارەسەرکردن لە پێشینەی کارەکاندایە:

• سەقامگیری میکانیکی

• مانەوەی درێژخایەن

• خۆپاراستن لە ئازاری درێژخایەن

نەخۆشە بەساڵاچووەکان

کوالیتی ئێسک و نەخۆشییە هاوبەشەکان کاریگەرییان لەسەر هەردوو هەڵبژاردنی چارەسەرکردن و هێڵی کاتی چاکبوونەوە هەیە.

دەرئەنجام و پێشبینی درێژخایەن

لەگەڵ بەڕێوەبردنی گونجاو:

• زۆربەی نەخۆشەکان کارکردنی دەستیان لە نزیک ئاسایی خۆیدا دەگەڕێتەوە

• هێزی گرتن بە شێوەیەکی گشتی دەگەڕێتەوە بۆ >90% لە هێڵی بنەڕەتی

• کەمئەندامی درێژخایەن شتێکی نائاساییە

دەرەنجامە خراپەکان بەزۆری پەیوەندییان بە دواکەوتنی دەستنیشانکردن، شێواوی خولانەوەی چارەسەرنەکراو، یان چاکسازییەکی ناتەواوەوە هەیە.

بۆچی بەڕێوەبردنی شکانی مێتاکارپاڵ پێویستی بە شارەزایی تایبەتمەند هەیە

هەرچەندە شکانی مێتاکارپاڵ باو و ئاساییە، بەڵام بەڕێوەبردنی پێویستی بە تێگەیشتنێکی وردی ئەناتۆمی و حوکمدانی کارایی هەیە. هەڵەی بچووک لە ڕێکخستندا دەتوانێت کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر کارایی دەست هەبێت.

هەر لەبەر ئەمەشە کە چاودێری زەبر و زەنگی مۆدێرن جەخت لەسەر ئەمانە دەکاتەوە:

• هەڵسەنگاندنی ورد

• جێگیرکردن لەسەر بنەمای بەڵگە

• کۆکردنەوەی پێشوەختە

بەشی پرسیارە بەردەوامەکان

چ تایبەتمەندییەکی شکان بەهێزترین ئاماژەیە بۆ جێگیرکردنی نەشتەرگەری؟

جێگیرکردنی نەشتەرگەری بە شێوەیەکی سەرەکی بە شێواوی خولانەوەی، گۆشەی ناجێگیر، تێوەگلانی چەندین مێتاکارپاڵ، شکانی کراوە، درێژبوونەوەی ناو جومگەکان، یان شکستی کەمبوونەوەی داخراو ئاماژەی پێدەکرێت. لە نێو ئەمانەدا، ناڕێکخستنی خولانەوەی بە گرنگترین دادەنرێت لە ڕووی کاراییەوە.

چەندە گۆشەگیری لە ڕووی کاراییەوە لە شکانی مێتاکارپدا قبوڵکراوە؟

گۆشەی قبوڵکراو بەپێی ژمارە دەگۆڕێت. بەگشتی، گۆشەگیری زیاتر لە میتاکارپاڵەکانی ulnar بەرگە دەگیرێت لە چاو میتاکارپالی تیشکی. بەڵام هەر پلەیەک لە شێواوی خولانەوەی قبوڵ ناکرێت، بەبێ گوێدانە لێبوردەیی گۆشەیی.

بۆچی شێواوی خولانەوەی بە گرینگتر دادەنرێت لە گۆشەگیری؟

شێواوی خولانەوەی دەبێتە هۆی سەریەککەوتنی پەنجەکان لە کاتی چرچبووندا، کە بە شێوەیەکی بەرچاو سازش لەسەر میکانیکی گرتن و کارکردنی دەست دەکات. تەنانەت کەمترین خولانەوەیش دەتوانێت ببێتە هۆی تێکچوونی کارایی ناڕێژەیی و بە شێوەیەکی خراپ قەرەبوو دەکرێتەوە لەلایەن جومگەکانی تەنیشت یەکترەوە.

سوودە سەرەکییەکانی جێگیرکردنی پلاکی لە شکانی مێتاکارپڵ چین؟

ئۆفەری جێگیرکردنی پلێتەکان:

• سەقامگیری ڕەق

• ڕێکخستنی ئەناتۆمی ورد

• کۆکردنەوەی پێشوەختە

• کەمبوونەوەی مەترسی ئاوارەبوونی لاوەکی

بە تایبەتی لە شکانی شەفت، نەخشی بچووککراو و چەندین برینداربوونی پەنجەی دەستیدا بەسوودە، هەرچەندە مامەڵەکردنی ورد لەگەڵ شانە نەرمەکان پێویستە بۆ کەمکردنەوەی خورانی ڕیشاڵەکان.

لە کام حاڵەتدا وایەری کیرشنەر بە باشتر دەزانرێت؟

جێگیرکردنی وایەری K بە شێوەیەکی باو بۆ:

• شکانی ملی مێتاکارپاڵ

• شێوازی شکاوی کەمتر ئاڵۆز

• سەقامگیری کاتی

• حاڵەتەکانی منداڵان یان کەم داواکاری

لە کاتێکدا کەمترین داگیرکەر، وایەرەکانی K بە گشتی پێویستیان بە بێ جووڵەکردنی درێژخایەن هەیە بە بەراورد بە جێگیرکردنی پلاکی.

جێگیرکردنی ناو مێشک چ ڕۆڵێک دەگێڕێت لە چارەسەری شکانی مێتاکارپاڵی مۆدێرن؟

جێگیرکردنی ناو مێشک هاوسەنگییەک لە نێوان سەقامگیری و کەمترین تێکچوونی شانە نەرمەکاندا دابین دەکات. ڕێگە بە جوڵەی زووتر دەدات لە چاو پێنکردنی لە ڕێگەی پێستەوە لە هەمان کاتدا دوور دەکەوێتەوە لە هەندێک ئاڵۆزی پەیوەست بە پلێتەکان، ئەمەش وای لێدەکات گونجاو بێت بۆ شکانی شەفت و مل هەڵبژێردراو.

چۆن کۆکردنەوەی پێشوەختە کاریگەری لەسەر دەرئەنجامە درێژخایەنەکان هەیە؟

کۆکردنەوەی کۆنترۆڵکراوی پێشوەختە کەم دەکاتەوە:

• ڕەقبوونی جومگەکان

• لکاندنی ڕیشاڵەکان

• وەرینی ماسولکەکان

جێگیرکردنی جێگیر کە ڕێگە بە جووڵەی زوو دەدات، دیاریکەرێکی سەرەکییە بۆ چاکبوونەوەی کارایی، بە تایبەتی لە نەخۆشانی داواکاری زۆردا.

چ ئاڵۆزیەکی دوای نەشتەرگەری پێویستە پزیشکانی نەشتەرگەری لە نزیکەوە چاودێری بکەن؟

ئاڵۆزییە باوەکان بریتین لە:

• Malunion یان nonunion

• خورانی ڕەقەکاڵا

• لکاندنی ڕیشاڵەکان

• کەمبوونەوەی هێزی گرتن

• هەوکردن لە شکانی کراوەدا

زۆربەی کورتهێنانە کاراییە درێژخایەنەکان پەیوەندییان بە ڕێکخستنی ناتەواو یان دواکەوتنی چاکسازییەوە هەیە.

ستراتیژییەکانی چارەسەرکردن بۆ وەرزشوانان و کرێکارانی دەستی چۆن جیاوازن؟

لە وەرزشوانان و کرێکارانی دەستیدا، ئەولەویەت دەدرێت بە:

• جێگیرکردنی جێگیر

• زوو گەڕانەوە بۆ کارایی

• مانەوەی درێژخایەن

لەوانەیە ئاستەکانی نەشتەرگەری لەم دانیشتووانەدا کەمتر بن بەهۆی داواکاری کارایی زیاتر.

چ هۆکارێک زۆرترین کاریگەری لەسەر پێشبینی کارایی درێژخایەن هەیە؟

هۆکارە سەرەکییەکانی پێشبینیکردن بریتین لە:

• وردی کەمکردنەوەی شکان

• سەقامگیری جێگیرکردن

• چاکسازی پێشوەختە

• نەبوونی شێواوی خولانەوەی

کاتێک ئەم هۆکارانە باشتر دەکرێن، زۆربەی نەخۆشەکان کارکردنی دەست نزیک لە ئاسایی بەدەست دەهێنن.