गतिशील अक्षीय टखने संयुक्त टुकड़ा ExternalFixator

भङ्गनिश्चयस्य मूललक्ष्यं भग्नस्य अस्थिस्य स्थिरीकरणं, आहतस्य अस्थिस्य शीघ्रं चिकित्सां कर्तुं, आहतस्य अन्तस्य प्रारम्भिकगतिशीलतां पूर्णकार्यं च प्रत्यागन्तुं च भवति

बाह्यनिर्धारणं गम्भीररूपेण भग्नानाम् अस्थिनां चिकित्सायां सहायकं भवति । अस्मिन् प्रकारे अस्थिरोगचिकित्सायां भङ्गस्य सुरक्षां फिक्सेटर इति विशेषयन्त्रेण भवति, यत् शरीरस्य बाह्यम् अस्ति । त्वचां मांसपेशिं च गच्छन्तीनां विशेषाणां अस्थिपेचकानां (सामान्यतया पिनः इति उच्यते) उपयोगेन स्थिरकं क्षतिग्रस्तस्थलेन सह सम्बद्धं भवति यत् यथा यथा स्वस्थं भवति तथा तथा सम्यक् संरेखणं भवति

बाह्यस्थिरस्य किं प्रयुज्यते ?

भग्नानाम् अस्थिनां स्थिरीकरणं, संरेखणं च कर्तुं बाह्यनिश्चययन्त्रस्य उपयोगः भवितुं शक्यते । चिकित्साप्रक्रियायाः समये अस्थिः इष्टस्थाने एव तिष्ठति इति सुनिश्चित्य यन्त्रं बाह्यरूपेण समायोजितुं शक्यते । एतत् यन्त्रं प्रायः बालकेषु, भङ्गस्य उपरि त्वचायाः क्षतिग्रस्तसमये च उपयुज्यते ।

बाह्यस्थिरस्य के प्रकाराः सन्ति ?

बाह्य-निश्चयकर्तारः मूलभूताः त्रयः प्रकाराः सन्ति : मानक-एकतल-निश्चयकः, रिंग-निश्चयकः, संकर-निश्चयकः च ।

आन्तरिकनिरोधाय प्रयुक्तानि असंख्यानि यन्त्राणि मोटेन कतिपयेषु प्रमुखेषु वर्गेषु विभक्ताः सन्ति : ताराः, पिनः, पेचः, प्लेट्, अन्तःमज्जा नखः वा दण्डः च

अस्थिविच्छेदनार्थं वा भङ्गनिश्चयार्थं वा यदा कदा स्टेपल्स्, क्लैम्प्स् च उपयुज्यन्ते । अनेककारणानां अस्थिदोषाणां चिकित्सायाम् स्वजनीय-अस्थि-कलमस्य, एलो-कलमस्य, अस्थि-कलमस्य विकल्पस्य च बहुधा उपयोगः भवति

गतिशील अक्षीय टखने संयुक्त टुकड़ा बाह्य स्थिरकर्ता: एक अवलोकन

नूपुरसन्धिभङ्गः सामान्यः भवति, तस्य परिणामः विविधकारणात् भवितुम् अर्हति, यथा क्रीडाक्षतिः, पतनं, मोटरवाहनदुर्घटना च एतेषां भङ्गानाम् प्रबन्धनं कठिनं भवितुम् अर्हति, विशेषतः यदा तेषु सन्धिखण्डाः सन्ति । एतादृशानां भङ्गानाम् एकः प्रभावी उपचारः गतिशीलस्य अक्षीयस्य नूपुरसन्धिखण्डस्य बाह्यस्थिरकस्य उपयोगः अस्ति । अस्मिन् लेखे वयं अस्य यन्त्रस्य, तस्य घटकानां, तस्य संकेतानां, अन्येषां चिकित्साविकल्पानां अपेक्षया तस्य लाभस्य च अवलोकनं दास्यामः ।

गतिशीलः अक्षीयः नूपुरसन्धिखण्डः बाह्यः स्थिरकः किम् ?

गतिशीलः अक्षीयः नूपुरसन्धिखण्डः बाह्यः स्थिरकः एकः यन्त्रः अस्ति यस्य उपयोगः नूपुरसन्धिसम्बद्धानां भङ्गानाम्, विशेषतः सन्धिखण्डानां सम्बद्धानां भङ्गानाम् स्थिरीकरणाय भवति एषः एकः प्रकारः बाह्य-निश्चयकः अस्ति यः भङ्गस्य स्थिरीकरणाय पिन-शलाकानां च श्रृङ्खलायाः उपयोगं करोति तथा च चिकित्साप्रक्रियायां सन्धिस्य नियन्त्रितगतिम् अनुमन्यते फिक्सेटरं बाह्यरूपेण प्रयोज्यते, अर्थात् शल्यक्रियाद्वारा न प्रत्यारोप्यते, सामान्यतया भङ्गः स्वस्थः जातः चेत् निष्कासितः भवति ।

एकस्य गतिशीलस्य अक्षीयस्य नूपुरसन्धिखण्डस्य बाह्यस्थिरीकरणस्य घटकाः

गतिशीलस्य अक्षीयस्य नूपुरसन्धिखण्डस्य बाह्यस्थिरकस्य घटकेषु सामान्यतया अन्तर्भवति :

• पिननिश्चयः : भङ्गस्य उभयतः अस्थिमध्ये पिनः प्रविष्टाः भवन्ति, स्थिरकस्य शलाकासु च संलग्नाः भवन्ति ।

• बार-निश्चयः : बार-पट्टिकाः पिन-मध्ये परस्परं च संलग्नाः भवन्ति, येन भङ्गस्य परितः स्थिरं ढाञ्चं निर्मीयते ।

• गतिशीलकपाटः : चिकित्साप्रक्रियायाः समये सन्धिस्य नियन्त्रितगतिः अनुमन्यते इति कृत्वा स्थिरकयंत्रे कञ्जः समाविष्टः भवति ।

• संपीडन/विक्षेपयन्त्रम् : आवश्यकतानुसारं भङ्गस्थानस्य नियन्त्रितसंपीडनं वा विक्षेपं वा कर्तुं अनुमतिं दातुं स्थिरकर्त्रे संपीडन/विक्षेपयन्त्रं समाविष्टं भवति

गतिशीलस्य अक्षीयस्य नूपुरसन्धिखण्डस्य बाह्यस्थापनस्य उपयोगस्य संकेताः

गतिशील-अक्षीय-गुल्फ-सन्धि-खण्ड-बाह्य-निश्चयकः सामान्यतया तेषु सन्दर्भेषु उपयुज्यते यत्र अन्ये उपचाराः, यथा कास्टिंग् वा शल्य-निश्चयः वा, समुचिताः न भवन्ति उपयोगस्य संकेताः अत्र सन्ति : १.

• सन्धिखण्डेषु सम्मिलिताः भङ्गाः

• महत्त्वपूर्णमृदु ऊतकक्षतियुक्ताः भङ्गाः

• अस्थिगुणवत्तायाः अन्ये वा चिकित्सासहरोगयुक्तेषु रोगिषु भङ्गाः येन शल्यक्रियायाः निश्चयः कठिनः भवति

• ये रोगिणः कास्ट् वा अन्यं स्थिरीकरणयन्त्रं सहितुं न शक्नुवन्ति तेषु भङ्गाः

गतिशीलस्य अक्षीयस्य नूपुरसन्धिखण्डस्य बाह्यस्थिरीकरणस्य लाभाः

अन्येषां उपचारविकल्पानां अपेक्षया गतिशील-अक्षीय-गुल्फ-सन्धि-खण्ड-बाह्य-स्थिरीकरणस्य उपयोगस्य अनेकाः लाभाः सन्ति:

• सन्धिस्य शीघ्रं परिचालनं भवति, यत् कठोरताम् निवारयितुं समग्रकार्यं च सुधारयितुं साहाय्यं कर्तुं शक्नोति ।

• भङ्गस्य स्थिरं निश्चयं प्रदाति, यत् उत्तमं चिकित्सां, उत्तमं दीर्घकालीनपरिणामं च जनयितुं शक्नोति ।

• ये रोगिणः कास्ट् वा शल्यक्रियायाः निश्चयः वा सहितुं न शक्नुवन्ति तेषु उपयोक्तुं शक्यते ।

• आवश्यकतानुसारं भङ्गस्थलस्य संपीडनस्य वा विक्षेपस्य वा सुलभसमायोजनं कर्तुं शक्नोति ।

• न्यूनतमं आक्रामकं भवति, अर्थात् शल्यक्रियायाः निश्चयस्य तुलने जटिलतायाः जोखिमः न्यूनः भवति ।

जोखिमाः जटिलताश्च

कस्यापि चिकित्साप्रक्रियायाः इव गतिशीलस्य अक्षीयस्य नूपुरसन्धिखण्डस्य बाह्यस्थापनस्य उपयोगः जोखिमैः जटिलताभिः च विना न भवति । केचन सम्भाव्यजोखिमाः जटिलताश्च अन्तर्भवन्ति : १.

• पिन-प्रवेश-स्थले संक्रमणम्

• पिन शिथिलता वा भङ्गः वा

• मृदु ऊतकस्य जलनम् अथवा क्षतिः

• सन्धिकाठिन्यं अस्थिरता वा

• तंत्रिका अथवा रक्तवाहिनी क्षति

निगमन

गतिशीलः अक्षीयः नूपुरसन्धिखण्डः बाह्यः स्थिरकः नूपुरसन्धिभङ्गस्य प्रबन्धने बहुमूल्यं साधनं भवति, विशेषतः येषु सन्धिखण्डाः सम्मिलिताः सन्ति एतत् सन्धिस्य शीघ्रं परिचालनं कर्तुं शक्नोति तथा च भङ्गस्य स्थिरं निश्चयं प्रदाति, येन चिकित्सा सुदृढा भवति, दीर्घकालीनपरिणामः च उत्तमः भवति यद्यपि अस्य यन्त्रस्य उपयोगेन सह सम्बद्धाः जोखिमाः जटिलताः च सन्ति तथापि सामान्यतया एतत् सुरक्षितं भवति, रोगिभिः सुसह्यम् च भवति ।