ጽፍሪ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ፡ ንስንብራት ቲብያ ዘተኣማምን መፍትሒ

ስንብራት ቲብያል፡ ንዓጽሚ ሽንቲ ዝጸሉ፡ ኣብ ምንቅስቓስን መዓልታዊ ንጥፈታትን ብዓቢኡ ክጸልዎ ይኽእል። ሕክምና ናይዞም ስብራት እዚኣቶም፡ ንዓይነት ስብራት፡ ቦታን ባህርያት ሕሙማትን ሓዊስካ ዝተፈላለዩ ረቛሒታት ብጥንቃቐ ምሕሳብ የድሊ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ውጽኢታዊ ኮይኑ ዝተረጋገጸ ሓደ ናይ መጥባሕቲ ኣማራጺ፡ ጽፍሪ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ምጥቃም እዩ። እዚ ጽሑፍ እዚ ምስዚ ኣገባብ ሕክምና ዝተኣሳሰር ረብሓታት፡ ሜላ መጥባሕቲ፡ ሓደጋታትን ሕውየትን ዝድህስስ እዩ።

መእተዊ

ስብራት ቲብያ ኣድካሚ ክኸውን ይኽእል፣ ቃንዛ፣ ዘይምርግጋእን ምጉዓዝ ጸገምን ከስዕብ ይኽእል። ከም ምድርባይ ወይ ግዳማዊ ምትዕርራይ ዝኣመሰሉ ባህላዊ ኣገባባት ሕክምና ድሩትነት ስለዘለዎም፡ ከም ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ዝኣመሰሉ ዝያዳ ምዕቡላት መፍትሒታት ንምድህሳስ ይድርኹ።

ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ እንታይ እዩ?

ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ኣብ ቲብያል ሻፍት ንዝፍጠር ስብራት ንምርግጋእን ንምሕዋይን ዝተዳለወ ሕክምናዊ መሳርሒ እዩ። ኣብቲ ቆፎ ማእከል ዓጽሚ ዝተኣተወ ብረት ዝቖመ ኮይኑ፡ ኣብ መስርሕ ሕውየት ምርግጋእን ደገፍን ይህብ። እቲ ጽፍሪ ብተለምዶ ካብ ታይታንየም ወይ ካብ ዘይተበላሸወ ሓጺን ዝተሰርሐ ኮይኑ፡ ዝተፈላለየ ኣናቶሚ ሕሙማት ንምትእንጋድ ዝተፈላለየ ዓቐን ኣለዎ።

ምልክታት ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ

ጽፍሪ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ንሕክምና ስብራት ሻፍት ቲብያ ልሙድ እዩ። ብፍላይ ርጉእ ምትዕጽጻፍ ዘድልዮም ስብራት ከም ዝተመዛበሉ ወይ ዝተበታተኑ ስብራት ውጽኢታውያን እዮም። እዚ ሜላ እዚ ንሕማቕ ጽሬት ዓጽሚ ዘለዎም ወይ ድማ ቅልጡፍ ክብደት ምጽዋር ኣብ ዝድለየሉ እዋን እውን ይጥዕም።

ናይ መጥባሕቲ ሜላ ንናይ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ

ቅድሚ መጥባሕቲ ምውጣን

ንዕዉት መጥባሕቲ ጽፍሪ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ቅድሚ መጥባሕቲ ምሉእ ውጥን ምውጻእ ወሳኒ እዩ። እዚ ድማ ንኣገባብ ስብራት፡ ሓፈሻዊ ጥዕና ሕሙምን ዝኾነ ምስኡ ዝተኣሳሰር መጉዳእትን ሰፊሕ ገምጋም የጠቓልል። ከም ራጂ፡ ሲቲ ስካን ወይ ኤምኣርኣይ ዝኣመሰሉ ሜላታት ምስሊ፡ ባህርያት ስብራት ንምግምጋምን ንውሳነ መጥባሕቲ ንምምራሕን ክጥቀሙ ይኽእሉ።

ኣቀማምጣ ሕሙማት

ኣብ እዋን መጥባሕቲ፡ እቲ ሕሙም ብተለምዶ ኣብ ጠረጴዛ መጥባሕቲ ስቕ ኢሉ ይርከብ። እቲ ዝተጎድአ እግሪ ብዘይ ጽሩይ ኣገባብ ተዳልዩን ይሽፈንን እዩ። ናብቲ ዝተሰብረ ቦታ ብዝበለጸ ንምብጻሕን ጽፍሪ ንምእታው ንምምችቻውን ግቡእ ኣቀማምጣ ኣገዳሲ እዩ።

ምቑራጽን ምብጻሕን

ነቲ ዝተሰብረ ዓጽሚ ንምብጻሕ ኣብ ልዕሊ እቲ መጥባሕቲ ዝግበረሉ ቦታ ምቑራጽ ይግበር። ንውሓትን ኣቀማምጣን ናይቲ ምቑራጽ ኣብ ዓይነት ስብራትን ኣብ ጎኒ ቲብያ ዘለዎ ቦታን ይምርኮስ። ስንባደ ንምንካይን ሓደጋ ረኽሲ ንምንካይን ጥንቁቕ ኣተሓሕዛ ልስሉስ ቲሹ ወሳኒ እዩ።

ጽፍሪ ምእታው

እቲ መጥባሕቲ ዝገብር ሓኪም ኣብ ፕሮክሲማል ቲብያ መእተዊ ነጥቢ ድሕሪ ምፍጣር፡ ነቲ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ብጥንቃቐ ናብ ሜዱላሪ ካናል የእትዎ። ፍሎሮስኮፒክ መምርሒ ቅኑዕ ኣቀማምጣን ኣሰላልፋን ንምርግጋጽ ይጥቀም። እቲ ጽፍሪ ብዓጽሚ ኣቢሉ ይግስግስ፣ ዝኾነ ዝተመዛበለ ቁርጽራጽ ዳግማይ ይሰርዕን ግቡእ ኣናቶሚካዊ ኣሰላልፋ ይመልስን።

መዕጸዊ ሽጉጥ ምቕማጥ

እቲ ጽፍሪ ብትኽክል ምስ ተቐመጠ፡ ነቲ ጽፍሪ ኣብ ውሽጢ እቲ ዓጽሚ ንምትሓዝ መዕጸዊ ሽጉጥ ይኣቱ። እዞም ሽጉጥ ተወሳኺ ምርግጋእ ዝህቡን ናይቶም ስብራት ቁርጽራጻት ምዝዋር ወይ ኣክሲያላዊ ምንቅስቓስ ዝከላኸሉን እዮም። ቁጽርን ኣቀማምጣን ሽጉጥ ኣብ ቅዲ ስብራትን ምርጫ ናይቲ መጥባሕቲ ዝገብር ሓኪምን ይምርኮስ።

ምዕጻው ቁስሊ

ድሕሪ ምርግጋጽ ግቡእ ኣሰላልፋን ምጽናዕን፡ እቲ ምቑራጽ ስፌት ወይ ስቴፕል ተጠቒምካ ይዕጾ። ምዕጻው ቁስሊ ንሕውየት ንምድንፋዕን ሓደጋ ረኽሲ ንምንካይን ብጥንቃቐ ይግበር። ጽሩይ መሸፈኒ ይለኽዮ፣ እቲ መጥባሕቲ ዝግበረሉ ቦታ ድማ ይሕሎ።

ብልጫታት ጽፍሪ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ

ጽፍሪ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ምጥቃም ካብ ባህላዊ ኣገባብ ሕክምና ሓያሎ ብልጫታት ኣለዎ። ገለ ካብቶም ቀንዲ ረብሓታት፤

1. ርጉእ ምትዕጽጻፍ፦ እቲ ጽፍሪ ርጉእ ምትእስሳር ይህብ፣ እዚ ድማ ነቲ ስብራት ቁርጽራጽ ብግቡእ ንኽስለፍን ንኽወሃሃድን የኽእል።

2. ብኣግኡ ምልዕዓል፦ እቲ ጽፍሪ ብኣግኡ ምልዕዓል ይህብ፣ እዚ ድማ ሕሙማት ምስ ካልእ ሜላታት ሕክምና ክነጻጸር እንከሎ ቀልጢፉ ክብደት ምጽዋርን ምሕዋይን ልምምድ ክጅምሩ የኽእሎም።

3. ምዕቃብ ቀረብ ደም፦ ንኢንትራሜዱላሪ ካናል ብምጥቃም፡ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ ሜላ፡ ኣብ ቀረብ ደም ናይቲ ዓጽሚ ምዝንባዕ የጉድል፡ እዚ ድማ ንሕውየት ስብራት ወሳኒ እዩ።

4. ምምሕያሽ ውጽኢት ተግባራዊ፦ ምስ ርጉእ ምትዕርራይን ብኣግኡ ምልዕዓልን፡ መጥባሕቲ ጽፍሪ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ዝገብሩ ሕሙማት መብዛሕትኡ ግዜ ዝተመሓየሸ ውጽኢት ተግባራዊን ናብ መዓልታዊ ንጥፈታት ዝቐልጠፈ ምምላስን የጋጥሞም።

5. ምጉዳል ሓደጋ ጸገማት ልስሉስ ቲሹ፦ ምስ ናይ ደገ ኣገባባት ምጽናዕ ክነጻጸር እንከሎ፡ ሜላ ውሽጣዊ ጽፍሪ ንእሽቶ ምቑራጽን ምጉዳል ምዝባዕ ልስሉስ ቲሹን ዘጠቓልል ኮይኑ፡ ውጽኢቱ ድማ ትሑት ሓደጋ ጸገማትን ረኽስን ልስሉስ ቲሹ የስዕብ።

   
   

ሕልኽላኻትን ሓደጋታትን

መጥባሕቲ ጽፍሪ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ብሓፈሻ ውሑስን ውጽኢታውን ክኸውን ከሎ፡ ምስቲ መስርሕ ዝተኣሳሰሩ ክህልዉ ዝኽእሉ ጸገማትን ሓደጋታትን ኣለዉ። ቅድሚ ሕክምና ምግባርካ ነዞም ተኽእሎታት ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። ገለ ካብቶም ዝተሓላለኹ ነገራት፤

ረኽሲ

ከምቲ ኣብ ዝኾነ መጥባሕቲ ዝግበር፡ ናይ ረኽሲ ሓደጋ ኣሎ። ይኹን እምበር፡ ግቡእ ሜላታት ጽግያት፡ ምክልኻል ጸረ-ነፍሳትን ድሕሪ መጥባሕቲ ዝግበር ክንክንን፡ ሓደጋ ረኽሲ ክቕንስ ይኽእል።

ዘይምስምማዕ ወይ ዘይምስምማዕ

ኣብ ገሊኡ ኣጋጣሚታት፡ እቲ ቍርጽራጽ ስብራት ኣብቲ ዝድለ ኣሰላልፋ ዘይሓዊ ወይ ጠቕሊሉ ኪሓዊ ኣይክእልን እዩ። ከም ዘይእኹል ምንካይ፡ ትሑት ጽሬት ዓጽሚ፡ ወይ ካብ መጠን ንላዕሊ ክብደት ምጽዋር ዝኣመሰሉ ረቛሒታት፡ ንዘይምስምማዕ ወይ ዘይምትእስሳር ኣበርክቶ ክገብሩ ይኽእሉ። ብቐረባ ምክትታልን ኣድላዪ እንተኾይኑ ድማ ተወሳኺ ምትእትታዋት ከም መጥባሕቲ ምኽላስ ከድሊ ይኽእል።

ምስ ምትካል ዝተኣሳሰሩ ጸገማት

ዘይተለምደ እኳ እንተኾነ፡ ምስ ምትካል ዝተኣሳሰሩ ጸገማት ከም ምፍታሕ፡ ምብታኽ ወይ ቁጥዐ ዝኣመሰሉ ጸገማት ከጋጥሙ ይኽእሉ። እዞም ጉዳያት እዚኦም ንምፍታሕ ተወሳኺ መጥባሕታዊ ምትእትታው ከድልዮም ይኽእል እዩ።

መጉዳእቲ ነርቭ ወይ ሰራውር ደም

ኣብ እዋን መጥባሕቲ፡ ንእሽቶ ሓደጋ መጉዳእቲ ነርቭ ወይ ሰራውር ደም ኣሎ። ሓካይም መጥባሕቲ ነዚ ሓደጋ ንምንካይ ጥንቃቐታት ይገብሩ፡ ሕሙማት ግን ነቲ ተኽእሎ ክፈልጡን ዝኾነ ቀጻሊ ወይ ዝገደደ ምልክታት ብቕልጡፍ ክሕብሩን ይግባእ።

ምሕዋይን ምሕዋይን

ድሕሪ መጥባሕቲ ጽፍሪ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ፡ ንዝበለጸ ሕውየት ኩለመዳያዊ መደብ ምሕዋይ ወሳኒ እዩ። እቲ ፍሉይ ውጥን ምሕዋይ ከከም ጽንኩርነት ስብራት፡ ባህርያት ሕሙማትን መምርሒ ሓኪም መጥባሕቲን ክፈላለ ይኽእል። ብኣግኡ ምንቅስቓስ ምውስዋስ ኣካላት፡ ቀስ ብቐስ ክብደት ምጽዋርን ኣካላዊ ፍወሳን፡ ስራሕ ኣብ ምምላስ፡ ሓይሊ ኣብ ምምሕያሽን ምሕዋይ ዓጽሚ ኣብ ምድንፋዕን ኣገዳሲ ተራ ኣለዎም።

መጽናዕቲ ፍጻመታትን ዛንታታት ዓወታትን

ብርክት ዝበሉ ሕሙማት ብመጥባሕቲ ጽፍሪ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ዕዉት ውጽኢት ኣመዝጊቦም እዮም። ሓደ መጽናዕቲ ፍጻመ፡ ንሓደ ወዲ 35 ዓመት ውልቀሰብ፡ ስንብራት ሻምብቆ ቲብያ (tibial shaft fracture) ዝነበሮ እዩ። እቲ ሕሙም ብናይ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ጽፍሪ መጥባሕቲ ድሕሪ ምግባሩ፡ ጽኑዕ ስብራት ሕብረት ረኺቡ፡ ምሉእ ክብደት ናይ ምጽዋር ዓቕሚ ረኺቡ፡ ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ድማ ናብቲ ዝነበሮ ደረጃ ንጥፈታቱ ተመሊሱ።

ምስ ካልኦት ኣማራጺታት ሕክምና ምውድዳር

ንናይ ቲብያ ስንብራት ኣማራጺታት ሕክምና ኣብ ግምት ኣብ እንኣትወሉ እዋን፡ ረብሓን ድሩትነትን ነፍሲ ወከፍ ኣገባብ ምውድዳር ኣገዳሲ እዩ። መጥባሕቲ ጽፍሪ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ከም ርጉእ ምትዕጽጻፍ፡ ብኣግኡ ምንቅስቓስን ምጉዳል ጸገማት ልስሉስ ቲሹን ዝኣመሰሉ ሓያሎ ብልጫታት እኳ እንተሃለዎ፡ ንነፍሲ ​​ወከፍ ቅዲ ስብራት ወይ ሕሙም ዝምችእ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ኣብ ዝተወሰኑ ኣጋጣሚታት ከም ምልባስ ወይ ግዳማዊ ምትዕርራይ ዝኣመሰሉ ኣማራጺ ሜላታት ክምረጹ ይኽእሉ። ምስ ክኢላ ኣካላት ምምኽኻር፡ ኣብ ውልቃዊ ኩነታት ተመርኲስካ ዝበለጸ ዝሰማማዕ ኣገባብ ሕክምና ንምውሳን ክሕግዝ እዩ።

መደምደምታ

ኣብ መደምደምታ፡ መጥባሕቲ ጽፍሪ ቲብያል ኢንትራሜዱላሪ ንስንብራት ቲብያ ዘተኣማምንን ውጽኢታውን ኣማራጺ ሕክምና እዩ። እቲ ሜላ ርጉእ ምትዕርራይ ዝህብ ኮይኑ፡ ብኣግኡ ምልዕዓል ዘኽእል፡ ካብ ባህላዊ ኣገባባት ድማ ሓያሎ ብልጫታት ዝህብ እዩ። ምስቲ ኣገባብ ክተሓሓዙ ዝኽእሉ ሓደጋታትን ጸገማትን እኳ እንተሃለዉ፡ ቅድሚ መጥባሕቲ ጥንቁቕ ውጥን ምግባር፡ ልክዕ ሜላ መጥባሕቲ፡ ከምኡ’ውን ድሕሪ መጥባሕቲ ዝግበር ግቡእ ክንክን ነዚ ስክፍታታት ከጉድል ይኽእል።