कोर्टिकल स्क्रू इत्यस्य अवगमनम् : प्रकाराः, संकेताः, सावधानताश्च
यदि भवता कदापि शल्यक्रिया कृता अथवा अस्थि-मरम्मतस्य आवश्यकता अभवत् तर्हि भवता सम्भवतः पेचकानां विषये श्रुतम् अस्ति । भग्नानाम् अस्थिनां स्थिरीकरणाय, संरेखनाय च मेरुदण्डस्य कशेरुकाणां संलयनार्थं च पेचकानां उपयोगः भवति । अस्थिरोगशल्यक्रियायां सामान्यतया प्रयुक्तस्य पेचस्य एकः प्रकारः प्रकोर्टिकल् पेचः अस्ति । अस्मिन् लेखे वयं कोर्टिकल् स्क्रू किम्, ते कथं कार्यं कुर्वन्ति, शल्यक्रियायां तेषां उपयोगः च चर्चां कुर्मः ।
1. कोर्टिकल स्क्रू किम् ?
कोर्टिकल स्क्रू इति विशेषाः अस्थिपेचकाः सन्ति ये कॉर्टिकल् अस्थि इति नाम्ना अस्थिस्य कठिनबाह्यस्तरस्य अन्तः प्रविष्टुं निर्मिताः भवन्ति । अस्थिस्य सघनः बाह्यस्तरः अस्ति यत् अस्थिस्य अधिकांशं बलं, समर्थनं च प्रदाति । अस्थिषु स्थिरीकरणाय, चिकित्साप्रक्रियायां स्थिरतां प्रदातुं च कोर्टिकलस्क्रू-इत्यस्य उपयोगः भवति ।
2. कोर्टिकल स्क्रू के प्रकार
अत्र कतिपये भिन्नाः प्रकाराः प्रांतस्थाः पेचकाः सन्ति, यथा कैन्सलस् स्क्रू, लॉकिंग स्क्रू, नॉन-लॉकिंग् स्क्रू च । अस्थिषु अन्तः दृश्यमानेषु मृदुतरेषु स्पञ्जयुक्तेषु अस्थिषु उपयोक्तुं कैन्सलस्-पेचकाः निर्मिताः सन्ति । यत्र अतिरिक्तस्थिरतायाः आवश्यकता भवति, यथा अस्थिविकारयुक्तेषु अस्थिषु, तालाबन्दीपेचस्य उपयोगः भवति । अस्थि दृढं भवति, पेचः प्रत्यक्षतया अस्थिमध्ये प्रविष्टुं शक्यते, तत्र अ-ताला-युक्तानां पेचकानां उपयोगः भवति ।
3. कोर्टिकल स्क्रू इत्यस्य संकेताः
मेरुदण्डस्य शल्यक्रिया, भङ्गनिर्धारणं, सन्धिसन्धिप्लास्टी च इत्यादिषु विविधशल्यक्रियासु कोर्टिकलस्क्रू इत्यस्य उपयोगः भवति । प्रायः भग्नानाम् अथवा भग्नानाम् अस्थिनां स्थिरीकरणाय तेषां उपयोगः भवति । मेरुदण्डस्य भङ्गस्य, मेरुदण्डस्य विकृतिः, मेरुदण्डस्य क्षयरोगस्य च चिकित्सायां कोर्टिकलस्क्रू इत्यस्य उपयोगः अपि भवितुं शक्यते ।
4. Cortical Screws इत्यस्य उपयोगं कुर्वन् सावधानताः
कोर्टिकल स्क्रू इत्यस्य उपयोगे अनेके सावधानताः अवश्यं ग्रहीतव्याः । एतेषु पेचकानि सम्यक् कोणे प्रविष्टानि इति सुनिश्चितं कर्तुं, पेचकानां अतिकठिनीकरणं परिहरितुं, पेचकानि तंत्रिकानां रक्तवाहिनीनां वा इत्यादीनां महत्त्वपूर्णसंरचनानां अतिसमीपे न स्थापितानि इति सुनिश्चितं कर्तुं च अन्तर्भवति पेचकानां सम्यक् स्थापनं सुनिश्चित्य एक्स-रे, सीटी स्कैन्, एमआरआइ स्कैन् इत्यादीनां समुचितप्रतिबिम्बन-प्रविधिनाम् उपयोगः महत्त्वपूर्णः अस्ति ।
5. कोर्टिकल स्क्रू इत्यस्य लाभाः हानिः च
कोर्टिकल् स्क्रू इत्यस्य एकः लाभः अस्ति यत् ते अस्थिनां उत्तमं स्थिरतां, निश्चयं च ददति । तेषां निवेशनं निष्कासनं च तुल्यकालिकरूपेण सुलभं भवति । परन्तु कोर्टिकल-पेचस्य एकः दोषः अस्ति यत् तेषां कारणेन तनाव-उत्थापनं भवितुम् अर्हति, येन अस्थिभङ्गः अन्ये वा जटिलताः भवितुम् अर्हन्ति ।
6. मेरुदण्डस्य शल्यक्रियायां कोर्टिकल स्क्रू
मेरुदण्डस्य स्थिरीकरणाय, संरेखितुं च मेरुदण्डस्य शल्यक्रियायां प्रायः कोर्टिकलस्क्रू इत्यस्य उपयोगः भवति । मेरुदण्डस्य भङ्गस्य, क्षयकारी मेरुदण्डस्य, मेरुदण्डस्य विकृतिस्य च चिकित्सायां तेषां उपयोगः भवितुं शक्नोति । मेरुदण्डस्य शल्यक्रियायां मेरुदण्डस्य अतिरिक्तस्थिरतां समर्थनं च प्रदातुं प्रायः दण्डैः वा प्लेटैः सह कोर्टिकलपेचकानां उपयोगः भवति ।
7. फ्रैक्चर फिक्सेशन इत्यस्मिन् कोर्टिकल स्क्रू
भङ्गस्य निश्चये अपि प्रायः कोर्टिकल स्क्रू इत्यस्य उपयोगः भवति । तेषां उपयोगः भग्नानाम् अथवा भग्नानाम् अस्थिनां स्थिरीकरणाय भवितुं शक्नोति, तथा च चिकित्सां प्रवर्तयितुं जटिलतायाः जोखिमं न्यूनीकर्तुं च साहाय्यं कर्तुं शक्नुवन्ति ।
8. कोर्टिकल स्क्रू स्थापनस्य शल्यक्रिया
कोर्टिकल स्क्रूस्थापनस्य शल्यक्रिया चिकित्सा क्रियमाणस्य चोटस्य अथवा स्थितिः स्थाने तीव्रता च निर्भरं भविष्यति । सामान्यतया प्रक्रियायां चोटस्य अथवा स्थितिस्थले चीरं कृत्वा अस्थिस्य पेचस्थापनार्थं सज्जीकरणार्थं विशेषयन्त्राणां उपयोगः भवति ततः पेचः अस्थिमध्ये प्रविष्टः भवति, तस्य स्थितिः इमेजिंग्-विधिना पुष्ट्यते । अतिरिक्तस्थिरतां प्रदातुं आवश्यकतानुसारं अतिरिक्तपेचकाः प्रविष्टाः भवितुम् अर्हन्ति ।
9. पश्चात परिचर्या तथा पुनर्वास
शल्यक्रियायाः अनन्तरं भवतः शल्यचिकित्सकेन प्रदत्तानां शल्यक्रियापश्चात् परिचर्यानिर्देशानां अनुसरणं महत्त्वपूर्णम् अस्ति । अस्मिन् प्रभावितक्षेत्रं स्थिरं कर्तुं ब्रेस् वा कास्ट् वा धारयितुं, यथाविधि वेदना-औषधं सेवितुं, बलं गतिशीलतां च पुनः प्राप्तुं साहाय्यं कर्तुं शारीरिक-चिकित्सायाः उपस्थितिः च अन्तर्भवति चोटस्य तीव्रता वा चिकित्सा क्रियमाणा स्थितिः वा इति आधारेण पुनर्प्राप्तेः समयः भिन्नः भविष्यति ।
10. कोर्टिकल स्क्रू स्थापनस्य जटिलताः
यथा कस्यापि शल्यक्रियायाः, तथैव कोर्टिकलस्क्रूस्थापनेन सह सम्बद्धाः जोखिमाः सन्ति । एतेषु संक्रमणं, रक्तस्रावः, तंत्रिकाक्षतिः, संज्ञाहरणस्य उपयोगेन सम्बद्धाः जटिलताः च सन्ति । तदतिरिक्तं पेचविफलतायाः अथवा शिथिलतायाः जोखिमः भवति, येन अतिरिक्तजटिलताः भवितुम् अर्हन्ति, पुनरीक्षणशल्यक्रियायाः आवश्यकता अपि भवितुम् अर्हति ।
11. उपसंहारः
आर्थोपेडिक-शल्यक्रियायां कोर्टिकल-पेचः बहुमूल्यं साधनं भवति, यत् भग्नानाम् अथवा भग्नानाम् अस्थिनां स्थिरतां, समर्थनं च प्रदाति । मेरुदण्डस्य शल्यक्रियायां, भङ्गनिश्चये, सन्धिसन्धिविश्लेषणे च तेषां उपयोगः सामान्यतया भवति । परन्तु सम्यक् स्थापनं सुनिश्चित्य जटिलतायाः जोखिमं न्यूनीकर्तुं सावधानताः अवश्यं ग्रहीतव्याः ।
12. प्रश्नोत्तरम्
किं कोर्टिकल स्क्रू स्थायित्वं भवति ? अस्थि-रोगस्य चिकित्सायाः अनन्तरं कोर्टिकल-पेचकाः निष्कासिताः भवेयुः, परन्तु ते स्थायिरूपेण स्थाने अपि त्यक्तुं शक्यन्ते ।
कोर्टिकल स्क्रू प्लेसमेण्ट् शल्यक्रियायाः पुनः स्वस्थतां प्राप्तुं कियत्कालं भवति ? चिकित्सितायाः चोटस्य वा स्थितिः वा तीव्रतानुसारं पुनर्प्राप्तेः समयः भिन्नः भविष्यति, परन्तु कतिपयान् सप्ताहान् यावत् कतिपयान् मासान् यावत् समयः भवितुं शक्नोति ।
सन्धिप्रतिस्थापनस्य शल्यक्रियायां कोर्टिकलपेचकानां उपयोगः कर्तुं शक्यते वा ? आम्, अतिरिक्तस्थिरतां समर्थनं च प्रदातुं सन्धिप्रतिस्थापनशल्यक्रियायां कोर्टिकलपेचकानां उपयोगः भवितुं शक्यते ।
कोर्टिकल स्क्रूस्थापनस्य काः जटिलताः सन्ति ? कोर्टिकल स्क्रूस्थापनस्य सर्वाधिकं सामान्यजटिलतासु संक्रमणं, रक्तस्रावः, तंत्रिकाक्षतिः, पेचस्य विफलता वा शिथिलता च सन्ति ।
किं कॉर्टिकल् स्क्रू इत्यनेन अस्थिभङ्गः सम्भवति ? आम्, पेचकारणात् कॉर्टिकल्-पेचस्य अथवा तनाव-उत्थापकस्य अनुचित-स्थापनेन अस्थिभङ्गः अन्ये वा जटिलताः भवितुम् अर्हन्ति ।
