कोहनी सन्धि स्थिरकर्ता

भङ्गनिश्चयस्य मूललक्ष्यं भग्नस्य अस्थिस्य स्थिरीकरणं, आहतस्य अस्थिस्य शीघ्रं चिकित्सां कर्तुं, आहतस्य अन्तस्य प्रारम्भिकगतिशीलतां पूर्णकार्यं च प्रत्यागन्तुं च भवति

बाह्यनिर्धारणं गम्भीररूपेण भग्नानाम् अस्थिनां चिकित्सायां सहायकं भवति । अस्मिन् प्रकारे अस्थिरोगचिकित्सायां भङ्गस्य सुरक्षां फिक्सेटर इति विशेषयन्त्रेण भवति, यत् शरीरस्य बाह्यम् अस्ति । त्वचां मांसपेशिं च गच्छन्तीनां विशेषाणां अस्थिपेचकानां (सामान्यतया पिनः इति उच्यते) उपयोगेन स्थिरकं क्षतिग्रस्तस्थलेन सह सम्बद्धं भवति यत् यथा यथा स्वस्थं भवति तथा तथा सम्यक् संरेखणं भवति

बाह्यस्थिरस्य किं प्रयुज्यते ?

भग्नानाम् अस्थिनां स्थिरीकरणं, संरेखणं च कर्तुं बाह्यनिश्चययन्त्रस्य उपयोगः भवितुं शक्यते । चिकित्साप्रक्रियायाः समये अस्थिः इष्टस्थाने एव तिष्ठति इति सुनिश्चित्य यन्त्रं बाह्यरूपेण समायोजितुं शक्यते । एतत् यन्त्रं प्रायः बालकेषु, भङ्गस्य उपरि त्वचायाः क्षतिग्रस्तसमये च उपयुज्यते ।

बाह्यस्थिरस्य के प्रकाराः सन्ति ?

बाह्य-निश्चयकर्तारः मूलभूताः त्रयः प्रकाराः सन्ति : मानक-एकतल-निश्चयकः, रिंग-निश्चयकः, संकर-निश्चयकः च ।

आन्तरिकनिरोधाय प्रयुक्तानि असंख्यानि यन्त्राणि मोटेन कतिपयेषु प्रमुखेषु वर्गेषु विभक्ताः सन्ति : ताराः, पिनः, पेचः, प्लेट्, अन्तःमज्जा नखः वा दण्डः च

अस्थिविच्छेदनार्थं वा भङ्गनिश्चयार्थं वा यदा कदा स्टेपल्स्, क्लैम्प्स् च उपयुज्यन्ते । अनेककारणानां अस्थिदोषाणां चिकित्सायाम् स्वजनीय-अस्थि-कलमस्य, एलो-कलमस्य, अस्थि-कलमस्य विकल्पस्य च बहुधा उपयोगः भवति । संक्रमितभङ्गानाम् अपि च अस्थिसंक्रमणस्य चिकित्सायाः कृते प्रतिजीवकमणिः बहुधा उपयुज्यते ।

कोहनीसन्धिनिर्धारकः : एकः व्यापकः मार्गदर्शकः

कोहनीभङ्गः सामान्यः चोटः अस्ति यस्य परिणामेण महत्त्वपूर्णं विकलांगता, वेदना च भवितुम् अर्हति । यद्यपि अविस्थापितानां अथवा न्यूनतमविस्थापितानां भङ्गानाम् उपचारः रूढिवादीरूपेण कर्तुं शक्यते तथापि विस्थापितानां भङ्गानाम् प्रायः शल्यक्रियायाः आवश्यकता भवति । विस्थापितानां कोणभङ्गस्य चिकित्सायाः कृते कोणसन्धिनिरोधकाः विकल्पेषु अन्यतमाः सन्ति । अस्य लेखस्य उद्देश्यं कोहनीसन्धिस्थिरीकरणकर्तृणां व्यापकमार्गदर्शकं प्रदातुं वर्तते, यत्र तेषां संकेताः, शल्यक्रियाविधिः, परिणामाः, सम्भाव्यजटिलताः च सन्ति

कोणसन्धिस्थिरकं किम् ?

कोणसन्धिस्थिरकं बाह्ययन्त्रं भवति यस्य उपयोगः कोणभङ्गस्य स्थिरीकरणाय भवति । यन्त्रे धातुपिनानि वा ताराः वा भवन्ति ये त्वचाद्वारा अस्थिमध्ये च प्रविष्टाः भवन्ति, ये ततः कोणसन्धिं परितः स्थितेन फ्रेमेन सह सम्बद्धाः भवन्ति फ्रेमः अस्थिपर्यन्तं क्लैम्पैः सुरक्षितः भवति, भङ्गस्थले स्थिरतां प्राप्तुं पिनाः ताराः वा तनावग्रस्ताः भवन्ति ।

कोहनीसन्धिनिर्धारकाणां संकेताः

कोहनीसन्धिनिश्चितकर्तारः कोहनीभङ्गस्य विस्तृतश्रेणीयाः कृते सूचिताः सन्ति, यत्र अन्तर्-आर्टिकुलर-भङ्गः, मुक्त-भङ्गः, महत्त्वपूर्ण-मृदु-ऊतक-चोटः च सन्ति ते विशेषतया तेषु सन्दर्भेषु उपयोगिनो भवन्ति यत्र पारम्परिकाः स्थिरीकरणविधयः यथा प्लेट्, पेचः वा अन्तःमज्जा नखाः वा सम्भवाः न भवन्ति कोहनीसन्धिनिश्चितकर्तारः तेषु प्रकरणेषु अपि उपयोगिनो भवन्ति यत्र प्रारम्भिकगतिपरिधिः वांछनीयः भवति, यतः ते स्थिरं निश्चयं प्रदास्यन्ति तथा च प्रारम्भिकसञ्चालनस्य अनुमतिं ददति

शल्य चिकित्सा तकनीक

कोणसन्धिस्थापनस्य स्थापनं जटिलप्रक्रिया अस्ति यस्याः सावधानीपूर्वकं योजनां निष्पादनं च आवश्यकम् अस्ति । शल्यक्रिया सामान्यतया सामान्यसंज्ञाहरणस्य अन्तर्गतं भवति, रोगी च सुपाइन अथवा पार्श्वस्थितौ स्थाप्यते । पिनः ताराः वा चर्मद्वारा वा लघुछेदद्वारा वा प्रविष्टाः भवन्ति, तेषु च फ्रेमः संलग्नः भवति । भङ्गस्थले स्थिरतां संपीडनं च दातुं ताराः तनावग्रस्ताः भवन्ति । फ्रेमस्य स्थापनानन्तरं कोणसन्धिस्य संरेखणस्य जाँचः भवति, आवश्यकतानुसारं समायोजितं च भवति । शल्यक्रियापश्चात् रोगी शीघ्रं गतिव्यायामानां आरम्भं कर्तुं प्रोत्साहितः भवति ।

जटिलताएँ

कोहनीसन्धिस्थिरीकरणकर्तृभिः सह सम्बद्धाः जटिलताः पिनमार्गस्य संक्रमणं, तारस्य अथवा पिनस्य भङ्गः, सन्धिस्य कठोरता, न्यूरोवास्कुलरस्य चोटः च सन्ति । सम्यक् पिनस्थापनेन, तारानाम् समुचिततनावः, नियमितपिनस्थलपरिचर्या च इत्यनेन जटिलतायाः घटना न्यूनीकर्तुं शक्यते । प्रमुखजटिलतानां प्रकोपः न्यूनः भवति, अधिकांशं रूढिवादीरूपेण वा सरलशल्यक्रियाभिः वा प्रबन्धयितुं शक्यते ।

परिणामाः

विस्थापितकोहनीभङ्गस्य चिकित्सायां कोहनीसन्धिनिश्चतकर्तृणां उत्तमं परिणामः दर्शितः अस्ति । ते शीघ्रं गतिपरिधिं अनुमन्यन्ते, येन शीघ्रं चिकित्सा भवति, उत्तमं कार्यात्मकं परिणामं च भवति । अध्ययनेन ज्ञातं यत् कोहनीसन्धिस्थिरीकरणस्य पारम्परिकपद्धतीनां तुलने अधिकं संयोगस्य दरः, न्यूनसंक्रमणस्य दरः, पुनः शल्यक्रियायाः दरः न्यूनः च भवति

निगमन

विस्थापितानां कोणभङ्गस्य चिकित्सायां कोहनीसन्धिस्थापनं बहुमूल्यं साधनं भवति । ते स्थिरं निश्चयं, संरेखणस्य सटीकं नियन्त्रणं, प्रारम्भिकगतिपरिधिं च अनुमन्यन्ते । यद्यपि कोणसन्धिस्थिरीकरणस्य स्थापनं जटिलप्रक्रिया अस्ति तथापि परिणामाः उत्तमाः सन्ति, यत्र पारम्परिकनिर्धारणपद्धतीनां तुलने जटिलतायाः दरः न्यूनः भवति

प्रश्नोत्तरी

1. कोणसन्धिनिरोधकः कष्टप्रदः अस्ति वा ?

यद्यपि कोहनीसन्धिस्थापनस्य स्थापनेन असुविधा, वेदना च भवितुम् अर्हति तथापि वेदनाप्रबन्धनं शल्यक्रियापश्चात् परिचर्यायोजनायाः अत्यावश्यकः भागः अस्ति

1. कोणसन्धिनिरोधकः कियत्कालं यावत् स्थाने तिष्ठति ?

कोहनीसन्धिनिश्चितकर्तारः सामान्यतया षड्-अष्टसप्ताहपर्यन्तं भवन्ति, तदनन्तरं सरलबहिःरोगीप्रक्रियायां तेषां निष्कासनं भवति ।

1. अहं कोणसन्धिनिरोधकेन स्नानं कर्तुं शक्नोमि वा?

कोणसन्धिनिरोधकेन स्नानं सम्यक् सावधानतया सम्भवति । शुष्कं स्थापयितुं फ्रेमं जलरोधककास्ट् आवरणेन वा प्लास्टिकपुटेन वा आच्छादयन्तु।

1. कोणसन्धिनिरोधकेन चिकित्सिते कोणभङ्गात् पुनः प्राप्तुं कियत्कालं भवति ?