मेनिस्कस मरम्मत प्रणाली

वर्णेतु

मेनिस्कसः जानुसन्धिकार्यं अनुकूलितुं साहाय्यं करोति, यतः भारसंचरणं, आघातशोषणं, सन्धिस्थिरता, स्नेहनं, आर्टिकुलर कार्टिलेजपोषणं तथा न्यूरोमस्कुलर प्रोप्रियोसेप्शन इत्यत्र प्रमुखा भूमिकां निर्वहति

अतः परिधीयस्य तथा रक्त/श्वेतस्य मेनिस्कसस्य चीरस्य मरम्मतं करणीयम् । कुलगठियादर्शनेन पारम्परिकमेनिस्कसमरम्मतप्रविधिनाम् अनेकाः सीमाः समाधानं भवति ।

सिवनी-आधारितं सर्व-अन्तः-प्रौद्योगिकी निम्नलिखित-लाभानां कारणात् लोकप्रियम् अस्ति ।

पूर्णाभ्यन्तरमरम्मतं पश्चच्छेदं विना सुरक्षिततया कर्तुं शक्यते;

मेनिस्कसस्य फीमरस्य अथवा टिबियायाः पृष्ठे ऊर्ध्वाधरं वा क्षैतिजं वा गद्दासिवनीं स्थापयितुं अनुमतिं ददातु;

संचालनसमयं न्यूनीकरोतु;

प्रथमसहायकस्य आवश्यकता न्यूनीकृता।

एतत् वरस मेनिस्कस मरम्मतप्रौद्योगिक्याः समानचिकित्सापरिणामेन प्राप्तुं शक्यते ।

मेनिस्कस मरम्मत प्रणाली : प्रकारान्, प्रक्रियाः, पुनर्प्राप्तिः च अवगन्तुम्

मेनिस्कस् जानुसन्धिस्थः C-आकारस्य उपास्थिखण्डः अस्ति यः जानुपर्यन्तं कुशनिंग्, स्थिरतां च प्रदाति । विशेषतः क्रीडकानां वृद्धानां च मध्ये मेनिस्कसस्य चोटः सामान्यः भवति । मेनिस्कस-अश्रुपातेन वेदना, शोफः, सीमितगतिशीलता च भवितुम् अर्हति, अचिकित्सितं चेत् अधिकजटिलताः भवितुम् अर्हन्ति । मेनिस्कस-अश्रु-चिकित्सायाः एकः उपायः मेनिस्कस-मरम्मत-प्रणाली अस्ति । अस्मिन् लेखे वयं मेनिस्कस-मरम्मत-प्रणालीभिः सह सम्बद्धानां प्रकाराणां, प्रक्रियाणां, पुनर्प्राप्तेः च चर्चां करिष्यामः ।

मेनिस्कस मरम्मत प्रणाली अवगमन

मेनिस्कसमरम्मतप्रणाली एकः शल्यक्रिया अस्ति यस्य उद्देश्यं विदीर्णमेनिस्कसस्य मरम्मतं भवति । मेनिस्कसमरम्मतप्रणाल्याः द्वौ प्रकारौ स्तः ।

अन्तः-बहिः मेनिस्कस मरम्मत

अस्मिन् प्रकारे मेनिस्कस-मरम्मत-प्रणाल्यां त्वचायां लघु-चीर-करणं भवति, तदनन्तरं जानु-सन्धि-मध्ये आर्थ्रोस्कोप् (लघु-कॅमेरा) प्रवेशः भवति ततः शल्यचिकित्सकः लघुयन्त्रेण विदीर्णं मेनिस्कस् गृहीत्वा जानुसन्धितः बहिः आकर्षयति । ततः विदीर्णं मेनिस्कं विशेषसीवनेन सिवनी भवति, जानुसन्धितः बहिः सीवनं च एकत्र बद्धं भवति ।

सर्व-अन्तः मेनिस्कस-मरम्मत

अस्मिन् प्रकारे मेनिस्कसमरम्मतप्रणाल्यां मेनिस्कसमरम्मतयन्त्रम् इति विशेषसाधनस्य उपयोगः भवति यत् फटे मेनिस्कसस्य मध्ये लघुसिलेखाः स्थापयितुं शक्यते ततः जानुसन्धिस्य अन्तः सिलेन्थाः एकत्र बद्धाः भवन्ति, चीरस्य आवश्यकतां विना ।

मेनिस्कस मरम्मत प्रक्रिया

मेनिस्कस-मरम्मत-प्रक्रियायाः पूर्वं रोगी जानु-सुन्नं कर्तुं, प्रक्रियां वेदनाहीनं कर्तुं च संज्ञाहरणं दत्तं भविष्यति । ततः शल्यचिकित्सकः त्वक् मध्ये लघु चीरं करिष्यति, तदनन्तरं जानुसन्धिमध्ये आर्थ्रोस्कोपं प्रविशति । ततः शल्यचिकित्सकः अश्रुपातं परीक्ष्य उत्तमं कार्यं निर्धारयिष्यति ।

अन्तः-बहिः मेनिस्कस-मरम्मतार्थं शल्यचिकित्सकः अतिरिक्तं चीरं करिष्यति, विशेषयन्त्राणां उपयोगेन च विदीर्णं मेनिस्कस् एकत्र सिवनी करिष्यति । सर्वाभ्यन्तरे मेनिस्कसमरम्मतार्थं शल्यचिकित्सकः विशेषसाधनस्य उपयोगेन विदीर्णमेनिस्कसस्य लघुसिलेखाः स्थापयिष्यति, ये ततः जानुसन्धिस्य अन्तः एकत्र बद्धाः भविष्यन्ति

मेनिस्कसमरम्मतात् पुनर्प्राप्तिः

मेनिस्कसमरम्मतप्रणाल्याः पुनर्प्राप्तिः अश्रुपातस्य तीव्रतायां, प्रयुक्तप्रक्रियायाः प्रकारस्य च आधारेण भिन्ना भवितुम् अर्हति । सामान्यतया रोगिणः प्रक्रियायाः अनन्तरं कतिपयान् सप्ताहान् यावत् विश्रामं कृत्वा शारीरिकक्रियाकलापं सीमितं कर्तुं सल्लाहं प्राप्नुयुः । जानुनि पुनः बलं गतिशीलतां च प्राप्तुं शारीरिकचिकित्सा अपि अनुशंसितुं शक्यते ।

निगमन

मेनिस्कसस्य चोटः कष्टप्रदः दुर्बलीकरणं च भवितुम् अर्हति, परन्तु मेनिस्कसमरम्मतव्यवस्था रोगिणां गतिशीलतां पुनः प्राप्तुं, वेदना न्यूनीकर्तुं च साहाय्यं कर्तुं शक्नोति । मेनिस्कस-मरम्मत-प्रणालीनां विभिन्नप्रकारस्य अवगमनं, तथैव प्रक्रियां, पुनर्प्राप्ति-प्रक्रिया च अवगत्य रोगिणः स्वचिकित्साविकल्पानां विषये सूचितनिर्णयं कर्तुं साहाय्यं कर्तुं शक्नुवन्ति

प्रश्नोत्तरी

Q1. शल्यक्रिया विना मेनिस्कसस्य अश्रुः स्वयमेव चिकित्सां कर्तुं शक्नोति वा ?

अ१. मेनिस्कसस्य अश्रुस्य स्वयमेव चिकित्सा सम्भवति विशेषतः लघु अश्रुषु । परन्तु मेनिस्कसस्य केषुचित् भागेषु बृहत्तरं अश्रुपातं वा अश्रुपातं वा भवति चेत् शल्यक्रियायाः आवश्यकता भवितुम् अर्हति ।

Q2. मेनिस्कस-मरम्मत-प्रणाल्याः पुनः स्वस्थतां प्राप्तुं कियत्कालं भवति ?

अ२. अश्रुपातस्य तीव्रता, प्रयुक्तप्रक्रियायाः प्रकारस्य च आधारेण पुनर्प्राप्तिसमयः भिन्नः भवितुम् अर्हति । सामान्यतया रोगिणः पूर्णतया स्वस्थतां प्राप्तुं कतिपयान् सप्ताहान् विश्रामस्य शारीरिकचिकित्सायाः च आवश्यकतां अनुभवितुं शक्नुवन्ति ।

Q3. किं मेनिस्कस-मरम्मत-व्यवस्था सर्वदा सफला भवति ?

अ३. मेनिस्कस-मरम्मत-व्यवस्थाः सामान्यतया सफलाः भवन्ति चेदपि भविष्ये अश्रुः सम्यक् न निरामयः वा पुनः चीरति वा इति जोखिमः भवति ।