ئایا ئەوە دەزانیت؟ هۆکارەکانی مەترسی و چارەسەرکردنی ناسەقامگیری جومگەی پاتێلۆفیمۆڕاڵ لە منداڵاندا

ناسەقامگیری پەنجە و بڕبڕەی پشت (PFI) زنجیرەیەک نەخۆشی لەخۆدەگرێت، لە ناڕەحەتییەکی سووکەوە تا شلبوونەوەی ئاشکرای پەنجە (LPD). LPD تاڕادەیەک باو و ئاساییە، لە هەر ١٠٠ هەزار منداڵدا ٥٠ حاڵەت. یەکەم شلبوونەوە بەزۆری لە نێوان تەمەنی ١٥ بۆ ١٩ ساڵیدا ڕوودەدات. LPD نەخۆشییەکی لاوازکەر و ڕێژەی شلبوونەوە دوای چارەسەری کۆنەپەرستانە یان چارەسەری فیزیایی دەگاتە 70%. دووبارە بنیاتنانەوەی بەستەری ناوەڕاستی پەنجەی ڕان زۆرترین چارەسەری نەشتەرگەرییە کە بەکاردەهێنرێت. بەڵام 16%ی نەخۆشەکان ئاڵۆزییەکانیان هەیە، لەوانەش دووبارە شلبوونەوە. جگە لەوەش چارەکێکی نەخۆشەکان پێویستیان بە نەشتەرگەری بەدواداچوون هەیە لەسەر جومگەی ئەژنۆی تر کە بە نەشتەرگەری چارەسەر ناکرێت. مەترسی درێژخایەنی برینداربوونی پێشکەوتووی ئیسقانەکان و OA دوای LPD ٦ هێندە زیاترە لە دوای شلبوونەوەی سەرەتایی، ئەمەش وا دەکات زۆرێک لە نەخۆشە گەنجەکان لە تەمەنی ٣٠ و ٤٠ ساڵیدا ڕووبەڕووی مەترسی OA ببنەوە. نەبوونی تێگەیشتنێکی گشتگیر لە PFI یەکێکە لە بەربەستە سەرەکییەکان بۆ گەڕاندنەوەی یەکدەنگی جومگەی ئاسایی پەنجە و ڕان.

فاکتەری مەترسی

دەتوانرێت هۆکارەکانی مەترسی PFI دابەش بکرێت بەسەر دوو پۆلدا: نائاسایی ئەناتۆمی و نائاسایی ڕێکخستن. ناڕێکی ترکلێری ڕان گرنگترین نائاسایی ئەناتۆمییە و نائاسایی ڕێکخستن بریتییە لە بەرزبوونەوەی پەنجە، ڕۆڵی پەنجە و ژێر چەوری. شێواویی پەنجەی بڕبڕەی پشت بەهۆی گۆڕانکاری بایۆمیکانیکییەوە دروست دەبێت کە بەهۆی برینداربوونی جێگیرکەری ناوەڕاست، زیادبوونی گۆشەی Q، پێش گەڕانەوەی ڕان و لایەنی جێگیرکردنی ڕیشاڵی پەنجەیی. هۆکارەکانی مەترسی PFI لە وێنەی 1 دا کورتکراونەتەوە.

• ناتەواوی ترۆکلیای ڕان

• گۆشەی مەیلی پولی تەڕادەیی

• ناهاوسەنگی لایەنی پولی

• قووڵی کۆڵی

• ڕێکخستنی نائاسایی

• پاتێلای بەرز

• مەودای نێوان شانە تا چەقی ترۆکلیێر (tt-tg) زیاد بوو

• گۆشەی q زیاد بکە

• پێش وەرچەرخانی ڕان

  
  

تایبەتمەندیەکانی تاقیکردنەوەی وێنەگرتن

دۆزینەوەکانی MRI ی PFI بەپێی توندی و سروشتی درێژخایەنی نەخۆشییەکە دەگۆڕێت. حاڵەتە سووکەکانی PFI لەوانەیە بە دیسکینیزیای پاتێلار تایبەتمەند بن، کە بە ئاوسانی لای سەرەوە و لایەنی پادی چەوری هۆفا (هەروەها بە کاریگەری چەوری پاتێلۆفیمۆڕاڵ ناسراوە) تایبەتمەندە. کاریگەری چەوری ڕان پەیوەندییەکی نزیک بە هۆکارەکانی تری مەترسی PFI هەیە، لەوانە ناتەواوی کۆندیلی ڕان، بەرزی پەنجە، زیادبوونی مەودای TT-TG، وەرچەرخانی پەنجەی لایەنی و ژێر چەوری. دیسکینیزیای درێژخایەنی پەنجەیی دەبێتە هۆی برینداربوونی ئیسقانەکان و زوو تێکچوونی جومگەی چەقۆی لایەنی.

شلبوونەوەی توندی پەنجە (APLD) جددیترین جۆری PFI یە. فیلمی سادەی تیشکی ئێکس دۆزینەوەی برینەکانی توند نیشان دەدات، کە لەوانەیە بریتی بێت لە دەردانی جومگەکان، ئاستی چەوری ناوبەناو لە نەخۆشی چەوری جومگەکان، شکانی ئێسکە کۆندڕاڵەکانی پەنجەی ناوەڕاست، وەرچەرخانی لایەنی/ژێر شلبوونەوەی پەنجەی پەنجە (شێوەی 8A)، و نیشانەی قووڵی چەوری لایەنی کە بەهۆی برینداربوونی ئیسقانەکانی کۆندیلاری لایەنی ڕانەوە دروست دەبێت. دەرکەوتنە تایبەتەکانی MRIی LPD توند بریتین لە برینداربوونی جێگیرکەری ناوەکی (لە 96%)، مەیل یان ژێر شلبوونەوەی پەنجەی لایەنی، برینداربوونی ئێسک و پروسکی و دەردانی جومگەکان (شێوەی 2B، C). لە زۆربەی حاڵەتەکاندا، پاتێلا لەخۆوە دوای یەکەم شلبوونەوە ڕێست دەکرێتەوە.

تا 70%ی نەخۆشەکان تووشی شلبوونەوەی دووبارە دەبنەوە، و ڕەنگە شلبوونەوەی دووبارەبوونەوەی درێژخایەن ڕووبدات. لەم حاڵەتەدا، MRI لەوانەیە فرمێسکی درێژخایەنی جێگیرکەری ناوەڕاست، شێواویی پەنجەی ناوەڕاست، ئێسکبوونی پەنجەی ناوەڕاست، کاریگەری چەوری پەنجەیی-ڕان، برینداربوونی ئیسقانەکان و تێکچوونی جومگەی لایەنی پەنجە و ڕان نیشان بدات (شێوەی 3).

چارەسەرەکان

1. چارەسەری بێ نەشتەرگەری: ١.

• زۆربەی شلبوونەوەی توندی پەنجەی پەنجەیی کاتییە و لەخۆوە ڕێست دەکرێنەوە. هەندێک جار، نەخۆشەکان، ئەندامانی خێزان، هاوڕێیان، ڕاهێنەران یان ڕاهێنەران بە دەستی پاتێلا لە شوێنی خۆیدا ڕێست دەکەنەوە. ئەگەر نەخۆشەکە بەهۆی شلبوونەوەی پەنجەی پشتەوە بچێتە بەشی فریاکەوتن، ئەوا دەرمانی هێورکەرەوەی هۆشیاری دەدرێتێ. کەمبوونەوەی داخراوانەی پاتێلا بە کشانی وردە وردە قاچەکان بەدەست دێت. کاتێک کە ڕێست کرایەوە، بە شێوەیەکی کلینیکی جومگەی ئەژنۆ بپشکنە بۆ برینەکانی تر.

• چارەسەری ستاندارد بۆ یەکەم شلبوونەوەی پاتێلا چارەسەری نا نەشتەرگەرییە، و جێگیرکردنی کورتخایەن (2-4 هەفتە) لە جێگیرکەری جومگەی سپلینت یان ئەژنۆ دەتوانێت ئازار و چاکبوونەوەی سەرەتایی شانەکان کۆنتڕۆڵ بکات دوای هێرشی توند. لەم ماوەیەدا ڕێگە بە چەقۆ دەدرێت قورساییەکە هەڵبگرێت. دوای ئەوە، بڕاکێتی جێگیرکەری پاتێلا بۆ چالاکییەکان بەکاردەهێنرێت، و چارەسەری فیزیایی ئەنجام دەدرێت بۆ گەڕاندنەوەی جوڵە و هێز و کۆنترۆڵکردنی ئەندامەکان.

• بەزۆری نەخۆشەکان نزیکەی ٣ مانگ دوای یەکەم هێرش دەست بە وەرزش دەکەنەوە. جگە لەوەش بەستنی ستێنت ئیختیارییە.

2. چارەسەری نەشتەرگەری:

• لە زیاتر لە 30%ی نەخۆشەکاندا، یەکەم شلبوونەوەی پەنجە پەیوەندی بە بڕێکی زۆر لە دەردانی جومگەی ئەژنۆوە هەیە. لەم حاڵەتەدا پێویستە MRI ئەنجام بدرێت بۆ ئەوەی بزانرێت ئایا شکانی ئێسک و پروسکی هەیە یان نا. باوترین شوێنی ئەم شکانانە بریتییە لە پەنجەی ناوەڕاست یان کۆندیلی لایەنی ڕان، و بەزۆری چارەسەری نەشتەرگەری پێشنیار دەکرێت لە بوونی شکانی ناو جومگەکاندا.

• لە کاتی نەشتەرگەریدا پارچەی شکانی ئێسک و پروسکی لادەبرێن یان جێگیر دەکرێن بەپێی قەبارەی پارچە شکاوەکان و کوالیتی ئیسقانەکان. کاتێک قەبارەی شکانی ئێسک و پروسکی ≥ 15 ملم بێت، جێگیرکردنی شکان لەبری بڕین لەبەرچاو دەگیرێت. ئەم جێگیرکردنە بە شێوازێکی کراوە ئەنجام دەدرێت بە بەکارهێنانی پیچی کانزا، پێنەکانی زیندەیی مژراو یان بڕین.

• لە چارەسەرکردنی شکانەکاندا، ڕەوتی جێگیرکردنی نەشتەرگەری هاوکاتی پاتێلا بە چاککردنەوەی ناوەڕاست یان بنیاتنانەوەی MPFL بەدەست دێت. ئەگەر پیچی کانزا بۆ جێگیرکردنی شکان بەکاربهێنرێت، لەوانەیە لە داهاتوودا بە ڕێکاری نەشتەرگەری دیکە لاببرێن.

• دوو قوتابخانەی بیرکردنەوە هەیە سەبارەت بە باشترین شێوازی سەقامگیرکردنی پاتێلار. یەکەم ڕێگا بریتییە لە ئەنجامدانی بنیاتنانەوەی MPFLی دابڕاو. MPFL هۆکاری سەرەکی سنووردارکردنی ژێر شلبوونەوەی لایەنی پاتێلایە، بۆیە بنیاتنانەوەی سەقامگیری پێویست بۆ پاتێلا دابین دەکات. بنیاتنانەوەی MPFL بەزۆری بە شێوەی ئۆتۆگرافتی ڕیشاڵی چوار سەر، ئۆتۆگرافتی ڕیشاڵی بڕبڕەی پشت یان ئەلۆگرافت ئەنجام دەدرێت. ڕێژەی سەرکەوتنی بنیاتنانەوەی MPFLی جیاکراوە بۆ گەڕاندنەوەی سەقامگیری پاتێلار زیاترە لە 95%، کە هیچ پەیوەندییەکی بە هەڵبژاردنی گرێفتەوە نییە. باوترین ئاڵۆزییەکانی بنیاتنانەوەی MPFL بریتین لە ڕەقبوونی جومگەی ئەژنۆ، شکانی پەنجە و ناسەقامگیری دووبارەبوونەوەی پەنجە.

• شێوازی دووەم هۆکارەکانی مەترسی ناسەقامگیری پەنجەیی چارەسەر دەکات، و بنیاتنانەوەی MPFL. لەم شێوازەدا، هۆکارەکانی مەترسی ئەناتۆمی ناسەقامگیری پەنجە لەسەر فیلمی تیشکی ئێکس و CT/MRI دیاری دەکرێن، لەوانەش ناتەواوی ترۆکلیێر، زیادبوونی بەرزی پەنجە و مەودای TT-TG. کاتێک دیاری کرا، هەندێک یان هەموو هۆکارەکانی مەترسی بە نەشتەرگەری ڕاست دەکرێنەوە.

• ناتەواوی ترۆکلیێر بە ڕێگەی ترۆکلیۆپلاستی چارەسەر دەکرێت، کە تێیدا چەقی ترۆکلیێر قووڵتر دەبێتەوە (شێوەی 12A). پلاستی ترۆکلیێر لە ئەمریکا زۆر بەناوبانگ نییە چونکە داگیرکردنی ئیسقانەکانی جومگەی تێدایە و لە ڕووی تیۆریەوە مەترسی تووشبوون بە نەکرۆزی ئیسکیمیک یان هەوکردنی جومگەکان لە داهاتوودا هەیە.

• بەرزی پاتێلا یان زیادبوونی بەرزی پاتێلا بە ڕێگەی ڕیشاڵی دووری شانە چارەسەر دەکرێت. بۆ زیادکردنی مەودای TT-TG، ڕیشاڵی شانە ناوەندی یان پێشەوەی ناوەڕاست ئەنجام دەدرێت (شێوەی 12B). ئاڵۆزییەکانی لابردنی ئێسکی بۆرییەکانی شانە بریتین لە یەکنەگرتن، ئازاری ڕەقەکاڵا، لەدەستدانی کەمبوونەوەی بۆری و شکان.

• بۆ گرژبوونی تۆڕی چاوی لایەنی، ئازادکردنی تۆڕی چاوی لایەنی ئەنجام دەدرێت، کە زیادبوونی مەیلبوونی پەنجەی چاو نیشان دەدات. ئاڵۆزییەکانی ئازادکردنی لایەنی بریتین لە ئاوسانی بەردەوام و ناسەقامگیری ناوەندی ئیترۆجینیکی پاتێلا.

• لە ئەو نەخۆشانەی کە ئێسکەکانیان پێنەگەیشتووە، هەندێک نەشتەرگەری دژە ئاماژەیە یان دەستکاری دەکرێن بەهۆی ئێپیفیزیسەوە.

• خاڵی لکاندنی ڕان لە MFPL تەنها لە خوار ئێپیفیزی ئێسکی دوورەوەیە. بۆیە، دووبارە بنیاتنانەوەی MPFL بۆ ئەو نەخۆشانەی کە ئێسکەکانیان پێنەگەیشتووە، پێویستە لە ژێر ڕێنمایی توندی فلۆرۆسکۆپی ئەنجام بدرێت بۆ دڵنیابوون لە کونکردنی سەلامەتی تونێلی ڕان.

• برینداربوونی دووری ئێسکی ڕان دەتوانێت ببێتە هۆی شێواوی، کە ڕەنگە پێویستی بە ڕاستکردنەوەی نەشتەرگەری هەبێت یان نەبێت. بە هەمان شێوە، برینداربوونی دەرکەوتنی نزیک شانە دەتوانێت ببێتە هۆی شێواوی، بە تایبەت لە ئەژنۆی ناوەڕاستدا. بۆیە، بڕینی ئێسکبڕینی بۆری شانە بۆ ئەو نەخۆشانە قەدەغەیە کە دەرکەوتنی نزیک شانەیان کراوە.

• بە پێچەوانەوە، ڕیشاڵی پەنجەیی دەتوانێت بە تەواوی یان بەشێکی لە ڕووی ناوەڕاستەوە ئاوارە بێت. کاتێک نیوەی دەرەوەی ڕیشاڵی پەنجە دەگوازرێتەوە بۆ لای ناوەڕاست، ئەم نەشتەرگەرییە پێی دەوترێت نەشتەرگەری ڕۆکس-گۆڵدثوایت (شێوەی ١٢C).

• هەموو ئەو نەخۆشانەی کە نەشتەرگەرییان بۆ دەکرێت پێویستە هەڵسەنگاندنیان بۆ بکرێت بۆ ناسەقامگیری پەنجە لە ڕێکخستنی ئەندامەکانی تاجی و ئەندامە سووڕاوەکاندا. زیادبوونی جێنو ڤالگوس، زیادەڕۆیی لە پێشەوەی ڕان و زیادبوونی پێچانی دەرەوەی شانە هۆکاری مەترسین بۆ ناسەقامگیری پاتێلار.

• بۆ ئەو نەخۆشانەی کە ئێسکەکانیان پێنەگەیشتووە، پێویستە ڕێنماییکردنی گەشەکردن لەبەرچاو بگیرێت لەکاتی مامەڵەکردن لەگەڵ جینۆ ڤالگوس. پیچەکانی ئێپیفیزی یان پلێتەکانی باندی گرژ دەتوانن لای ناوەڕاستی کۆتایی دووری ئێپیفیزی ڕان ببڕن بۆ ڕاستکردنەوەی وردە وردە. بۆ ڕاستکردنەوەی ئەو نەخۆشانەی کە ئێسکی پێگەیشتوویان هەیە بۆ شێواوی تاجی یان خولانەوەی ئێسکبڕین پێویستە. ئاماژەی ڕاستکردنەوەی جێنو ڤالگوس > 10 پلەیە، و ئاماژەی ڕاستکردنەوەی شلبوونەوەی خولانەوەی لە 20 پلە زیاترە.

• منداڵان (< 10 ساڵان) ڕووبەڕووی شێوازە ئاڵۆزەکانی ناسەقامگیری پەنجەیی دەبنەوە، کە بریتین لە شلبوونەوەی جێگیر یان خوویی پەنجەیی. چەندین نیشانە وەکو نەخۆشی داون، نیشانەکانی نینۆک و پەنجەی نینۆک، نیشانەکانی کابوکی و نیشانەکانی ڕوبنشتاین تایبی لە ناسەقامگیری پەنجەی پەنجە پێکهاتوون.

• گرنگە بزانین کە بنیاتنانەوەی گۆشەگیری MPFL بەس نییە بۆ چارەسەرکردنی ئەم نەخشە ئاڵۆزانە، چونکە نەخۆشییە سەرەتاییەکان لە لایەنی لایەنی هەڵکەوتووە، و هەندێکجار میکانیزمی چوار سەری ڕان کورت دەبێتەوە، ئەمەش پێویستی بە ئازادکردنی فراوانی لایەنی و پلاستی چوار سەری ڕان هەیە بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشانە.

• لە پلاستی چوار سەری ڕان، میکانیزمی چوار سەری ڕان ئاڕاستە دەکرێتەوە و/یان درێژ دەبێتەوە. لە حاڵەتی پشتگوێخستن یان درەنگ چارەسەرکردندا، ئەم شێوازە ئاڵۆزە ناجێگیرانە لەوانەیە لە دواتردا لە ژیاندا ڕووبەڕوو ببنەوە.

چۆنیەتی کڕینی چاندنی ئێسک و ئامێری ئێسک و پروسکی؟

بۆ CZMEDITECH , ئێمە هێڵێکی بەرهەمی زۆر تەواومان هەیە لە چاندنی نەشتەرگەری ئێسک و ئامێرە هاوبەشەکان، بەرهەمەکان لەنێویاندا... چاندنی بڕبڕەی پشت, نینۆکی ناو مێشک, پلێتی زەبر و زەنگ, پلێتی قفڵکردن, سەری-دەم و چاو, دەستکردی دەستکرد, ئامێری کارەبایی, جێگیرکەری دەرەکی, جومگەکان, چاودێری ڤێتێرنەری و کۆمەڵە ئامێرە پاڵپشتییەکانیان.

جگە لەوەش ئێمە پابەندین بە پەرەپێدانی بەردەوامی بەرهەمی نوێ و فراوانکردنی هێڵەکانی بەرهەم، بەجۆرێک کە پێداویستییەکانی نەشتەرگەری پزیشک و نەخۆشێکی زیاتر دابین بکەین، هەروەها کۆمپانیاکەمان زیاتر ڕکابەری بکەین لە تەواوی پیشەسازی چاندن و ئامێرەکانی ئێسک و پروسکی جیهانیدا.

ئێمە هەناردەی جیهان دەکەین، بۆیە ئێوەش دەتوانن پەیوەندیمان پێوە بکەن بە ناونیشانی ئیمەیڵ song@orthopedic-china.com بۆ وەرگرتنی کۆتێکی بێبەرامبەر، یان نامە بنێرن لە واتسئەپ بۆ وەڵامدانەوەی خێرا +86- 18112515727 .

ئەگەر دەتەوێت زانیاری زیاتر بزانیت،کلیک بکە CZMEDITECH بۆ دۆزینەوەی وردەکاری زیاتر.