መላግቦ ብርኪ ግዳማዊ መትሓዚ

መላግቦ ብርኪ ግዳማዊ መትሓዚ፡ ሓፈሻዊ ትዕዝብቲ

መላግቦ ብርኪ ሓደ ካብቶም ኣብ ኣካላት ወዲ ሰብ ዝተሓላለኹ መላግቦታት እዩ። እቲ ዝዓበየ መላግቦ ኮይኑ ንዓጽሚ ምዕጉርቲ (femur) ምስ ዓጽሚ ሺን (tibia) የራኽቦ። ኣብ መላግቦ ብርኪ ዝበጽሕ መጉዳእቲ ልሙድ ኮይኑ፡ ካብ ቀሊል ምጭብባጥ ክሳብ ከቢድ ምቕዳድ ልጋም ወይ ስብራት ክኸውን ይኽእል። ኣብ ገሊኡ ኣጋጣሚታት፡ መላግቦ ብርኪ ንምርግጋእን ንሕውየት ንምድንፋዕን መጥባሕቲ የድሊ። ሓደ ካብቲ ንመጉዳእቲ መላግቦ ብርኪ ንምፍዋስ ዝጥቀሙሉ ሜላታት መጥባሕቲ፡ ግዳማዊ ምትዕርራይ (external fixation method) እዩ። እዚ ጽሑፍ እዚ ብዛዕባ ናይ ብርኪ መላግቦ ግዳማዊ ምትዕጽጻፍ፡ ዓይነታቶምን ምልክታትን ጥቕሞምን ሓዊሱ ሓፈሻዊ ትሕዝቶ ክህብ እዩ።

ናይ ብርኪ መላግቦ ግዳማዊ መትሓዚ እንታይ እዩ?

መላግቦ ብርኪ ግዳማዊ ምትእስሳር (external fixator) ንመላግቦ ብርኪ ንምርግጋእን ድሕሪ መጉዳእቲ ወይ መጥባሕቲ ንሕውየት ንምድንፋዕን ዝሕግዝ መሳርሒ መጥባሕቲ እዩ። ብፒን ወይ ብገመድ ኣብ ዓጽሚ ዝተተሓሓዘን ብበትሪ ወይ ስትሩት ዝተኣሳሰረን ናይ ደገ መሳርሒ እዩ። እቲ ፊክሰተር ነቶም ኣዕጽምቲ ኣብ ቅኑዕ ቦታ ብምሓዝ ብግቡእ ክሓውዩ የኽእሎም።

ዓይነታት ናይ ብርኪ መላግቦ ግዳማዊ መትሓዚታት

ክልተ ዓይነት ናይ ብርኪ መላግቦ ግዳማዊ መትሓዚታት ኣለዉ፤

ክቢ ግዳማዊ መትሓዚ

ክቢ ግዳማዊ መትሓዚ ብገመድ ወይ ፒን ኣብቲ ዓጽሚ ዝተተሓሓዙ ቀለቤታት ዝሓዘ እዩ። እቶም ቀለቤታት ብበትሪ ወይ ብስትራት ዝተኣሳሰሩ ኮይኖም ኣብ ዙርያ እቲ መሓውር ክቢ ፍሬም ይፈጥሩ። እቲ ፍሬም ንኣቀማምጣ ኣዕጽምቲ ንምቁጽጻርን ምንቅስቓስ ናይቲ መላግቦ ንምፍቃድን ክስተኻኸል ይኽእል።

ዩኒላተርያል ግዳማዊ ፊክሰተር

ሓደ ወገን ግዳማዊ መትሓዚ ኣብ ሓደ ሸነኽ ናይቲ ዓጽሚ ብፒን ወይ ብሽጉጥ ዝጸንዕ መሳርሒ እዩ። እቲ ካልእ ሸነኽ ናይቲ ዓጽሚ ጽኑዕ ስለዘይኮነ፡ ቁጽጽር ዝግበረሉ ምንቅስቓስ መላግቦ የኽእል። እዚ ዓይነት ፊክሰተር ካብቲ ክቢ ፊክሰተር ዝወሓደ ወራር ዘለዎ ኮይኑ መብዛሕትኡ ግዜ ንውሑድ ከቢድ መጉዳእቲ ይጥቀመሉ።

ምልክታት ንመላግቦ ብርኪ ግዳማዊ ምትዕርራይ

ናይ ብርኪ መላግቦ ግዳማዊ ምትዕርራይ ንዝተፈላለዩ መጉዳእትን ኩነታትን ይምልከት፣ ንሳቶም ድማ፤

ስብራት

ስብራት መላግቦ ብርኪ ብግዳማዊ ምትዕርራይ ክሕከም ይኽእል። እቲ ፊክሰተር ነቶም ኣዕጽምቲ እናሓወዩ ኣብ ቅኑዕ ቦታ ይሕዞም።

ምዝንባል (dislocations)

ምፍንጫል መላግቦ ብርኪ ብግዳማዊ ምትዕርራይ እውን ክሕከም ይኽእል። እቲ ፊክሰተር ነቶም ኣዕጽምቲ ኣብ ቅኑዕ ቦታ ክሕዞም ከሎ እቶም ልጋማትን ቴንዶናትን ድማ ይሓውዩ።

መጉዳእቲ ልጋም

ከም ንብዓት ቅድመ መስቀላዊ ልጋም (ACL) ዝኣመሰሉ መጉዳእቲ ልጋም ብግዳማዊ ምትዕርራይ ክሕከሙ ይኽእሉ። እቲ ፊክሰተር ነቲ ኣዕጽምቲ ኣብ ቅኑዕ ቦታ ይሕዞ፡ እቲ ልጋም ድማ ይሓዊ።

ኦስቲዮቶሚ

ኣዕጽምቲ ምቑራጽን ዳግማይ ቅርጺ ምሃብን ዘጠቓልል መጥባሕታዊ መስርሕ ኮይኑ፡ ብግዳማዊ ምትዕርራይ ክሕከም ይኽእል። እቲ ፊክሰተር ነቶም ኣዕጽምቲ እናሓወዩ ኣብ ቅኑዕ ቦታ ይሕዞም።

ረኽሲታት

ኣብ ገለ ገለ ኣጋጣሚታት፡ ረኽሲ መላግቦ ብርኪ ብግዳማዊ ምትዕርራይ ክሕከም ይኽእል። እቲ ፊክሰተር ነቲ ረኽሲ ብግቡእ ንኽወጽእ ዘኽእልን ኣብቲ መላግቦ ተወሳኺ ጉድኣት ዝከላኸልን እዩ።

ረብሓታት ናይ ብርኪ መላግቦ ግዳማዊ ምትዕርራይ

መላግቦ ብርኪ ግዳማዊ ምትዕርራይ ካብ ካልኦት ሜላታት መጥባሕቲ ሓያሎ ረብሓታት ይህብ፣ ንሳቶም ድማ፤

ብውሑድ ወራሪ

ግዳማዊ ምትዕርራይ (external fixation) ብውሑድ ወራር ዝስራሕ ሜላ ኮይኑ፡ ዓበይቲ ምቑራጽ ወይ ሰፊሕ ምቑራጽ ቲሹታት ዘየድልዮ እዩ።

ንዓኻ ዝምጥን

ናይ ደገ ምትዕርራይ መሳርሒታት ምስቲ ናይቲ ሕሙም ፍሉይ መጉዳእትን ኣናቶሚን ዝሰማማዕ ክኸውን ይኽእል።

ዝስተኻኸል

ናይ ደገ መትሓዚ መሳርሒታት ንኣቀማምጣ ኣዕጽምቲ ንምቁጽጻርን ቁጽጽር ዝግበረሉ ምንቅስቓስ መላግቦ ንምፍቃድን ክስተኻኸሉ ይኽእሉ።

ብኣግኡ ምልዕዓል

ግዳማዊ ምትዕርራይ ነቲ መላግቦ ብኣግኡ ንምንቅስቓስ የኽእል፣ እዚ ድማ ቅልጡፍ ምሕዋይ ከደንፍዕን ምትራር መላግቦ ክከላኸልን ይኽእል።

ምጉዳል ሓደጋ ጸገማት

ግዳማዊ ምትዕርራይ ምስ ካልኦት ሜላታት መጥባሕቲ ክነጻጸር እንከሎ ትሑት ሓደጋ ጸገማት ኣለዎ።

መደምደምታ

መላግቦ ብርኪ ግዳማዊ ምትዕርራይ ድሕሪ መጉዳእቲ ወይ መጥባሕቲ ንመላግቦ ብርኪ ንምርግጋእን ምሕዋይ ንምድንፋዕን ዝውዕል ክቡር ናይ መጥባሕቲ ሜላ እዩ። ካብ ካልኦት ሜላታት መጥባሕቲ ንላዕሊ ሓያሎ ረብሓታት ይህብ፣ እዚ ድማ ውሑድ ወራር ዘለዎ መጥባሕቲ፣ ብኣግኡ ምንቅስቓስ መላግቦን ምጉዳል ሓደጋ ጸገማትን ይርከብዎም። ንመጉዳእቲ መላግቦ ብርኪ ዝውዕሉ ክልተ ዓይነት ናይ ደገ መትሓዚታት ኣለዉ፡ ክቢ ግዳማዊ መትሓዚን ሓደ ወገን ግዳማዊ መትሓዚን። ምልክታት ንደጋዊ ምትዕርራይ መላግቦ ብርኪ፡ ስብራት፡ ምፍንጫል፡ መጉዳእቲ ልጋም፡ ምቑራጽ ዕንጨይቲን ረኽስን ይርከብዎም።

ኣብ መደምደምታ፡ ግዳማዊ ምትዕርራይ መላግቦ ብርኪ፡ ንመጉዳእቲ መላግቦ ብርኪ ንምፍዋስ ውጽኢታዊ መጥባሕታዊ ሜላ እዩ። ግቡእ ምሕዋይ ዘኽእልን ብኣግኡ ምንቅስቓስ መላግቦ ዘደንፍዕን ኮይኑ፡ ቅልጡፍ ምሕዋይን ምጉዳል ሓደጋ ጸገማትን የስዕብ። ብመጉዳእቲ መላግቦ ብርኪ ትሳቐ እንተኾንካ፡ ምስ ብቑዕ ወሃቢ ክንክን ጥዕና ብዛዕባ ኣማራጺታት ሕክምናኻ ምዝርራብ ኣገዳሲ እዩ፡ ንመላግቦ ብርኪ ግዳማዊ ምትዕርራይ ንዓኻ ዝምችእ እንተኾይኑ ንምፍላጥ።

ሕቶታት ዝቐርብ ሕቶታት

1. መላግቦ ብርኪ ግዳማዊ ምትዕርራይ ቃንዛ ኣለዎ ድዩ?

መልሲ፡ ሕሙማት ድሕሪ መጥባሕቲ ገለ ዘይምቾት ከጋጥሞም ይኽእል እዩ፡ ቃንዛ ግን ብወሃቢ ክንክን ጥዕና ብዝተኣዘዘ መድሃኒታት ክመሓደር ይኽእል።

1. ካብ ናይ ብርኪ መላግቦ ግዳማዊ ምትዕርራይ መጥባሕቲ ንምሕዋይ ክንደይ ግዜ ይወስድ?

መልሲ፡- ናይ ምሕዋይ ግዜ ከከም ጽንኩርነት ናይቲ መጉዳእትን ሓፈሻዊ ጥዕና ናይቲ ሕሙምን ይፈላለ እዩ። ምሉእ ብምሉእ ንኽሓዊ ሓያሎ ሰሙናት ወይ ኣዋርሕ ክወስድ ይኽእል።

1. ንኹሉ ዓይነት መጉዳእቲ መላግቦ ብርኪ ግዳማዊ ምትካል መላግቦ ብርኪ ክውዕል ይኽእል ድዩ?

መልሲ፡ ኣይፋልን፡ ግዳማዊ ምትዕርራይ መላግቦ ብርኪ ንፍሉያት ዓይነታት መጉዳእትን ኩነታትን ይምከር፡ ከምቲ ብወሃቢ ክንክን ጥዕና ዝውሰን።

1. ምስ መጥባሕቲ ምጽናዕ መላግቦ ብርኪ ዝተኣሳሰር ሓደጋታት ኣሎ ድዩ?

መልሲ፡ ከምቲ ኣብ ዝኾነ መጥባሕቲ ዝግበር፡ ምስ መጥባሕቲ ምጽናዕ መላግቦ ብርኪ ዝተኣሳሰር ሓደጋታት፡ ረኽሲ፡ ምጉዳል ነርቭን ምረጋግእ ደምን ዝኣመሰሉ ሓደጋታት ኣለዉ።

1. ድሕሪ መጥባሕቲ መላግቦ ብርኪ እቲ ናይ ደገ ፊክሰተር ክሳብ ክንደይ ይኽደን?

መልሲ፡- እቲ ናይ ደገ ፊክሰተር ዝኽደነሉ ግዜ ከከም ጽንኩርነት ናይቲ መጉዳእትን ናይቲ ሕሙም ናይ ምሕዋይ ምዕባለን ይፈላለ እዩ። እቲ ፊክሰተር መዓስ ክእለ ከም ዝኽእል ወሃቢ ክንክን ጥዕናኻ ክውስን እዩ።