Maxillofacial Plate: यत्किमपि ज्ञातव्यं तत् सर्वं
यदि भवतः कदापि हनुमत्पादः भग्नः अभवत् तर्हि भवतः मक्सिलोफेशियल प्लेट् इत्यस्य आवश्यकता आसीत् । एतत् चिकित्सायन्त्रं भग्नस्य अस्थिस्य चिकित्सायां स्थाने धारयितुं उपयुज्यते । परन्तु मैक्सिलोफेशियल प्लेट् इति वस्तुतः किम् ? कथं कार्यं करोति ? किं च भिन्नाः प्रकाराः उपलभ्यन्ते ? अस्मिन् लेखे वयं एतेषां सर्वेषां प्रश्नानाम् अधिकानां च उत्तरं दास्यामः।
Maxillofacial Plate इति किम् ?
मेक्सिलोफेशियल प्लेट् धातुः प्लास्टिकस्य वा प्लेट् अस्ति या हनुमत्स्य अस्थिस्य उपरि शल्यक्रियाद्वारा स्थापयित्वा तस्याः स्थाने स्थापनं भवति । जङ्घास्थिभङ्गस्य भङ्गस्य वा चिकित्सायाम्, अस्थिकलमस्य वा प्रत्यारोपणस्य वा स्थाने धारणार्थं वा अस्य उपयोगः भवति । धातुना प्लास्टिकेन वा निर्मिताः पेचकानां उपयोगेन अस्थियां प्लेट् स्थापनं भवति ।
मेक्सिलोफेशियल प्लेट् कथं कार्यं करोति ?
यदा अस्थि भग्नं भवति तदा तस्य सम्यक् चिकित्सां कर्तुं स्थिरीकरणं करणीयम् । प्रायः प्रभावितक्षेत्रे कास्ट् अथवा स्प्लिण्ट् स्थापयित्वा एतत् क्रियते । परन्तु जङ्घास्थिः एकः अद्वितीयः प्रकरणः अस्ति, यतः सा भोजनं, वक्तुं, जृम्भणं च इत्यादिभिः क्रियाकलापैः नित्यं गच्छति । अस्थिमुखस्य प्लेट् अस्थिस्य चिकित्सां कर्तुं आवश्यकं स्थिरतां ददाति, तथैव रोगी स्वस्य हनुमत्स्य उपयोगं निरन्तरं कर्तुं शक्नोति
मेक्सिलोफेशियल प्लेट्स के प्रकार
मेक्सिलोफेशियल प्लेट् इत्यस्य मुख्यतया द्वौ प्रकारौ स्तः - धातुः प्लास्टिकः च । धातुपट्टिकाः सर्वाधिकं प्रचलन्ति, प्रायः टाइटेनियमेन अथवा स्टेनलेस स्टीलेन निर्मिताः भवन्ति । ते बलवन्तः स्थायित्वं च, हनुमत्पादेन स्थापितं बलं सहितुं शक्नुवन्ति । प्लास्टिकप्लेट् तु बहुलकप्रकारस्य निर्मिताः भवन्ति, तेषां प्रयोगः न्यूनः भवति । धातुफलकात् अधिकं लचीलाः भवन्ति, परन्तु तावत् बलवन्तः न भवेयुः ।
शल्यक्रिया प्रक्रिया
मेक्सिलोफेशियल प्लेट् प्रविष्टुं शल्यक्रिया प्रायः सामान्यसंज्ञाहरणस्य अन्तर्गतं भवति । शल्यचिकित्सकः मसूडस्य ऊतकस्य चीरं कृत्वा भग्नं अस्थिं प्रकाशयिष्यति । ततः प्लेट् अस्थि उपरि स्थापयित्वा पेचकैः सुरक्षितं भवति । ततः चीरं सिलेन्थैः निमील्यते । प्रायः रोगी प्रक्रियातः स्वस्थतां प्राप्तुं कतिपयान् दिनानि यावत् चिकित्सालये एव स्थातुं प्रवृत्तः भविष्यति ।
पुनर्प्राप्ति
शल्यक्रियायाः अनन्तरं रोगी कतिपयान् सप्ताहान् यावत् मृदुभोजनस्य कठोर आहारं अनुसरणं कर्तुं प्रवृत्तः भविष्यति यत् हनुमत्पादः स्वस्थः भवेत् । संक्रमणं निवारयितुं तेषां वेदना औषधं प्रतिजीवनानि च सेवितुं आवश्यकता भवेत् । शल्यचिकित्सकः चिकित्साप्रगतेः जाँचार्थं, अस्थि पूर्णतया स्वस्थतां प्राप्ते प्लेट् निष्कासयितुं च अनुवर्तननियुक्तिनिर्धारणं करिष्यति।
जटिलताएँ
यथा कस्यापि शल्यक्रियायाः, तथैव मेक्सिलोफेशियलप्लेट् शल्यक्रियायाः जटिलतायाः जोखिमः भवति । एतेषु संक्रमणं, रक्तस्रावः, परितः तंत्रिकानां, रक्तवाहिनीनां च क्षतिः च भवितुम् अर्हति । प्लेट् इत्यस्य शिथिलतायाः भङ्गस्य वा जोखिमः अपि भवति, यस्य कृते अग्रे शल्यक्रियायाः आवश्यकता भवितुम् अर्हति ।
निगमन
मक्सिलोफेशियल प्लेट् इति महत्त्वपूर्णं चिकित्सायन्त्रं यत् हनुमत्स्य अस्थिभङ्गस्य, भङ्गस्य च चिकित्सायाम् उपयुज्यते । अस्थिस्य चिकित्सां कर्तुं स्थिरतां, समर्थनं च ददाति, तथापि रोगी स्वस्य हनुमत्पादस्य उपयोगं कर्तुं शक्नोति । धातुः प्लास्टिकः च इत्यादयः भिन्नाः प्रकाराः प्लेट् उपलभ्यन्ते, प्रायः सामान्यसंज्ञाहरणस्य अधीनं शल्यक्रिया च भवति । जटिलताः भवितुम् अर्हन्ति, परन्तु ते दुर्लभाः सन्ति ।
प्रश्नोत्तरी
मेक्सिलोफेशियल प्लेट् इत्यस्य चिकित्सायाः कियत्कालं भवति ?
अस्थिः स्वस्थः जातः चेत् प्लेट् अपसारयितुं शक्यते वा ?
शल्यक्रियायाः अनन्तरं कियत्कालं यावत् चिकित्सालये स्थातुं आवश्यकता भविष्यति ?
किं मैक्सिलोफेशियल प्लेट् शल्यक्रिया कष्टप्रदम् अस्ति ?
भग्नजङ्घायाः चिकित्सायै मेक्सिलोफेशियलप्लेट् इत्यस्य उपयोगस्य विकल्पाः सन्ति वा ?
आम्, हनुमत्स्य तारं निरुद्धं कृत्वा, पट्टिकायाः उपयोगः, बाह्यनिश्चयस्य उपयोगः वा इत्यादयः विकल्पाः सन्ति । भङ्गस्य तीव्रता, स्थानं च आधारीकृत्य भवतः वैद्यः उत्तमचिकित्साविकल्पं निर्धारयिष्यति ।
मैक्सिलोफेशियल प्लेट् शल्यक्रियायाः अनन्तरं स्वस्थतां प्राप्तुं कियत्कालं भवति ?
व्यक्तिस्य, चोटस्य विस्तारस्य च आधारेण पुनर्प्राप्तेः समयः भिन्नः भवितुम् अर्हति । सामान्यतया अस्थिस्य पूर्णतया स्वस्थतायै, रोगी सामान्यक्रियाः पुनः आरभ्यतुं च कतिपयान् सप्ताहान् कतिपयान् मासान् यावत् समयः भवति ।
उपसंहारः यत्, जङ्घास्थिभङ्गस्य, भङ्गस्य च चिकित्सायाम् एकं प्रभावी, सामान्यतया च प्रयुक्तं चिकित्सायन्त्रं मैक्सिलोफेशियल प्लेट् अस्ति । अस्थिस्य चिकित्सां कर्तुं स्थिरतां, समर्थनं च ददाति, तथापि रोगी स्वस्य हनुमत्पादस्य उपयोगं कर्तुं शक्नोति । यद्यपि शल्यक्रियायाः जोखिमाः सन्ति तथापि ते दुर्लभाः सन्ति, सामान्यतया प्रक्रिया सुरक्षिता प्रभावी च भवति । यदि भवतः हनुमत् भग्नः अस्ति अथवा अस्थिग्राफ्टस्य अथवा प्रत्यारोपणस्य आवश्यकता अस्ति तर्हि भवतः चिकित्सकेन सह वार्तालापं कृत्वा निर्धारयन्तु यत् भवतः कृते मैक्सिलोफेशियल प्लेट् समीचीनः चिकित्साविकल्पः अस्ति वा इति।
