Clavicle, collarbone jedhamuunis kan beekamu, harka qaama waliin walqabsiisuu keessatti gahee murteessaa qaba. Bakka fi boca isaa irraa kan ka’e, klaavikiliin caccabuudhaaf kan saaxilamu yoo ta’u, kunis sababoota adda addaa kanneen akka miidhaan ispoortii, kufaatii ykn balaa irraa kan ka’e ta’uu danda’a. Haalota caccabni cimaan ykn lafeen buqqa’e keessatti, sirnaan fayyuuf gidduu seenuun baqaqsanii hodhuu barbaachisuu danda’a. Furmaanni bu’a qabeessa ogeeyyiin baqaqsanii hodhuu lafee itti fayyadaman keessaa tokko, meeshaa yeroo fayyinaa tasgabbii fi deeggarsa guddisuuf qophaaʼe, gabatee cufiinsa klaavikilii (clavicle locking plate) dha. Barreeffama kana keessatti faayidaa, adeemsaa fi fayyina gabatee qulfii klaavikiliin walqabatee jiru qoranna.
Seensa
Caccabbii klaavikilii ilaalchisee, fayyina gaarii fi hojii yeroo dheeraa mirkaneessuuf wal’aansi ariifataa fi sirrii ta’e murteessaadha. Malli aadaa kan akka slings ykn braces tiin sochii dhaabuu, caccabbii xixiqqoodhaaf mijachuu danda’a. Haa ta’u malee, haalawwan walxaxaa ta’an keessatti, fayyadamni gabatee qulfii klaavikilii akka furmaata amanamaa ta’etti mul’ateera.
Caccabsa Kilaavikilii Hubachuu
Adda addaa gabatee qulfii klaavikilii keessa lixuu keenya dura, caccabsa klaavikilii irratti gabaabsinee haa ilaallu. Kilaavikiliin bakka saaxilamee fi sochii harkaa adda addaa deeggaru keessatti gahee inni qabu irraa kan ka’e caccabuuf saaxilama. Caccabni kun sababa miidhaa qaamaa kan akka kufaatii, miidhamuu ispoortii ykn balaa irraa kan ka’e uumamuu danda’a.
Gosa Caccabsa Kilaaviilii
Caccabni kilaavikilii gosoota gurguddoo sadiitti ramadamuu danda’a: caccabni sadaffaa cinaachaa, sadaffaa gidduugaleessaa fi sadaffaa gidduugaleessaa. Caccabni sadaffaan cinaachaa, naannoo walqabsiisa garbaa kan argamu, baay’inaan kan mul’atu yoo ta’u, itti aansee caccabni sadaffaa gidduugaleessaa, kunis kutaa giddu galeessaa klaavikilii keessatti kan uumamudha. Caccabni sadaffaa gidduugaleessaa, baay’inaan kan hin mul’anne ta’us, naannoo sternum tti argama.
Sababoota fi Mallattoolee
Caccabni qaama saalaa (clavicle fracture) sababoota adda addaatiin kan dhufu yoo ta’u, isaanis dhiibbaa kallatti, dhiphina irra deddeebi’amee dhufu ykn miidhaan al-kallattiin dhufu dabalata. Mallattoowwan caccabbii qaama saalaa dhukkubbii, dhiita’uu, lallaafaa, qaama hir’uu mul’achuu fi harka sochoosuuf rakkachuu kan dabalatudha.
Gahee Gabatee Qulfii Kilaavikilii
Gabateewwan qulfii klaavikilii meeshaalee lafee addaa kanneen adeemsa fayyinaa keessatti klaavikilii caccabee tasgabbeessuu fi deeggaruuf qophaa’aniidha. Gabateewwan kun akkaataa idileetti meeshaalee qulqullina olaanaa qaban kan akka titaaniyaamii ykn sibiilaa hin goggogne irraa kan hojjetaman yoo ta’u, ciminaa fi turtii mirkaneessu. Malli qulfii gabatee kanaa gabatee hin cufamneen wal bira qabamee yoo ilaalamu tasgabbii guddaa kenna.
Haala Waliigalaa Gabatee Qulfii Kilaavikilii
Gabateewwan qulfii kilaaviilii gabatee sibiilaa qaawwa hedduu fi iskiriyuuwwan qulfii qaban of keessaa qabu. Gabatee boca kilaavikilii wajjin akka walsimuuf kontooraa kan ta’ee fi lafee caccabee irratti kan argamu dha. Iskuuroonni qulfii karaa gabatee lafee keessa galfama, ciccitoonni bakka isaaniitti akka qabaatan godhu. Tooftaan kun tasgabbii fi dhiibbaa fooyya’aa ta’e kan hayyamu yoo ta’u, fayyina gaarii ta’e mijeessa.
Faayidaa Gabatee Qulfii
Gabateewwan qulfii kilaaviilii filannoowwan wal’aansa aadaa caalaa faayidaa hedduu qabu. Tokkoffaa, tasgabbii olaanaa kan kennan yoo ta’u, balaa walitti makamuu dhabuu (yeroo lafeen fayyuu dadhabe) ykn walitti makamuu dhabuu (yeroo lafeen bakka sirrii hin taaneetti fayyu) hir’isu. Lammaffaa, gabatee qulfii dafanii sochoosuu fi ulfaatina baachuu kan dandeessisu yoo ta’u, kunis saffisaan fayyuu fi deebisanii dhaabuu ni jajjabeessa. Dabalataanis, gabateewwan kunniin gama akkaataa caccabbiitiin baay’ee kan hojjetan yoo ta’u, gosoota caccabbii klaavikilii adda addaa kan keessummeessuudha.
Akkaataa Gabatee Qulfii Tasgabbii Guddisan
Iskuuroonni qulfii gabatee qulfii klaavikilii keessatti fayyadaman ijaarsa kofa dhaabbataa kan uumu yoo ta’u, kunis bakka caccabni garmalee sochii akka hin goone taasisa. Tasgabbiin kun keessumaa caccabaa walxaxaa ykn haalawwan ciccitaa hedduu of keessaa qabaniif faayidaa qaba. Walsimsiisaa fi bakka kutaalee lafee caccaban eeguun, gabatee cufiinsaa adeemsa fayyinaa keessatti gargaaruu fi balaa rakkoolee hir’isa.
Adeemsa Baqaqsanii Hodhuu
Yeroo caccabni klaavikilii gidduu seenuun baqaqsanii hodhuu barbaachisu, ogeessi baqaqsanii hodhuu lafee tarkaanfiiwwan armaan gadii ni raawwata:
Madaallii Baqaqsanii Hodhuu Duraa
Baqaqsanii hodhuu dura ogeessi baqaqsanii hodhuu qorannoo qaamaa, raajii eksiree fi tarii qorannoo suuraa dabalataa dabalatee madaallii gadi fageenya qabu ni gaggeessa. Madaalliin kun hamma caccabbii sanaa murteessuu fi mala baqaqsanii hodhuu karoorsuu gargaara.
Anesthesia fi Cirracha
Baqaqsanii hodhuun kun akkaataa idileetti qoricha sammuu namaa hadoochu waliigalaatiin raawwatama. Dhukkubsataan erga tasgabbeessee booda, ogeessi baqaqsanii hodhuu naannoo caccabee jiru akka ga’uuf qaama saalaa isaa irratti cirracha godha.
Kaa’uu fi Dhaabbii Gabatee
Ogeessi baqaqsanii hodhuu meeshaalee addaa fayyadamuun, ciccitaa lafee caccabee jiru walsimsiisuun, gabatee cufiinsa klaavikilii lafee irra kaaʼa. Sana booda gabatee sun iskiriyuuwwan qulfii fayyadamuun gara klaavikiliitti hidhama. Lakkoofsi fi bakka iskiriyuuwwanii akkaataa caccabbii addaa fi murtoo ogeessa baqaqsanii hodhuu irratti hundaa’a.
Cufamuu fi Kunuunsa Baqaqsanii Hodhuu Booda
Erga sirnaan qabamuu isaa mirkaneessee booda, ciccitiinsi sun suture ykn staples tiin cufama, akkasumas sterile dressing ni dibama. Sana booda dhukkubsataan marsaa fayyuu jalqabaa keessatti itti dhiyeenyaan hordofamee qajeelfama kunuunsa baqaqsanii hodhuu boodaa ni kennamaaf.
Fayyeessuu fi Haaromsa
Baqaqsanii hodhuu cabbii klaavikilii gabatee qulfiitiin godhame booda, adeemsi fayyinaa sadarkaa hedduu of keessaa qaba:
Marsaa Fayyisaa Jalqabaa
Yeroo fayyina jalqabaa, kan yeroo baay’ee torban muraasaaf turu, lafeen suuta suutaan sirreeffamuu jalqaba. Dhukkubsataan yeroo kana keessatti miira gaarii dhabuu, dhiita’uu fi sochiin daangeffame tokko tokko mudachuu danda’a. Qorichootni dhukkubbii fi paakkii bubbee mallattoolee kana to’achuuf gargaaruu danda’u.
Wal'aansa Qaamaa fi Shaakala
Lafeen sun fayyuu itti fufee waan jiruuf, ogeessi baqaqsanii hodhuu lafee wal’aansa qaamaa fi sochii qaamaa gochuun hamma sochii, humnaa fi socho’uu fooyyessuuf gorsa kennuu danda’a. Shaakala kun fedhii addaa nama dhuunfaa wajjin kan walsimu yoo ta’u, sochii harkaa adda addaa fi shaakala garba cimsuu kan of keessaa qabu ta’uu danda’a.
Gara Hojiiwwan Idileetti Deebi'uu
Yeroon gara sochii idileetti deebi’uuf fudhatu nama dhuunfaa fi hamma caccabbii sanaa irratti hundaa’uun garaagarummaa qaba. Walumaagalatti, dhukkubsattoonni baay’een isaanii ji’oota muraasa keessatti sochii salphaa deebi’anii jalqabuu kan danda’an yoo ta’u, sochii qaamaa baay’ee barbaadu ammoo yeroo fayyina dheeraa barbaadu ta’a. Ogeessi baqaqsanii hodhuu kun yoom sochiiwwan adda ta’an deebi’anii jalqabuun nageenya akka qabu qajeelfama ni kenna.
Rakkoolee fi Balaa Mudachuu Danda’an
Walumaagalatti, akkuma adeemsa baqaqsanii hodhuu kamiyyuu, gabateewwan qulfii klaavikilii nageenyaafi bu’a qabeessa ta’anii kan ilaalaman yoo ta’u, balaawwanii fi rakkoowwan beekuu qaban jiraachuu danda’u. Rakkoowwan mudachuu danda’an tokko tokko:
Dhimmoota Infeekshinii fi Madaa Fayyisu
Infeekshiniin bakka baqaqsanii hodhuu sanatti uumamuu danda’a, haa ta’u malee baay’ee xiqqaadha. Kunuunsi madaa sirrii ta’e, kan ciccitaa qulqulluu fi goggogaa ta’e eeguu dabalatee, balaa infekshinii xiqqeessuuf gargaaruu danda’a. Yeroo tokko tokko madaan harkifachuun ykn gogaan namaa aarsuunis uumamuu danda’a.
Rakkoolee Hardware waliin walqabatan
Darbee darbee dhimmoonni haardwaarii wajjin walqabatan kan akka gabatee ykn iskiriyuu laaffisuu, cabsuu ykn aarsuu uumamuu dandaʼu. Rakkoowwan kun yeroo baay’ee yoo barbaachisaa ta’e adeemsa baqaqsanii hodhuutiin furmaata argachuu danda’u.
Gaaffiiwwan Yeroo Irra Deddeebiin Gaafataman (FAQs) .
G: Caccabni klaavikilii gabatee qulfiitiin fayyuuf yeroo hangamii fudhata?
Y: Yeroon fayyuu nama dhuunfaa, hamma caccabbii fi wantoota biroo irratti hundaa’uun garaagarummaa qabaachuu danda’a. Giddu galeessaan lafeen kun fayyuuf naannoo torban 6 hanga 8 fudhata, garuu guutummaatti fayyuu fi sochii idileetti deebi'uuf ji'oota hedduu fudhachuu danda'a.
G: Erga lafeen fayyee booda gabateewwan qulfii klaavikilii baafamuu danda’uu?
Y: Yeroo baay’ee, yoo miira gaarii dhabuu ykn rakkoo guddaa fide malee, gabatee qulfii klaavikii baasuun barbaachisaa miti. Murtoon gabatee sana buqqisuu haala addaa dhukkubsataa ilaalcha keessa galchuun dhuunfaan murtaa’a.
G: Baqaqsanii hodhuu caccabbii klaavikilii gabatee qulfiitiin erga godhamee booda daangeffamni ykn of eeggannoowwan ni jiraa?
G: Caccabni qaama saalaa baqaqsanii hodhuu malee fayyuu danda’aa?
Y: Eeyyee, caccabni klaavikilii baqaqsanii hodhuu malee fayyuu danda’a, keessumaa caccabbii xixiqqoo ykn caccabni namoota sochii xiqqaa qaban irratti. Haa ta’u malee, fayyina akka gaariitti fayyadamuu fi rakkoolee yeroo dheeraa ittisuuf caccabaa cimaa ykn buqqa’eef gidduu seenuun baqaqsanii hodhuu gorfamuu danda’a.
G: Baqaqsanii hodhuu caccabbii klaavikilii gabatee qulfiitiin erga godhamee booda yaaliin qaamaa barbaachisaadhaa?
Y: Yeroo baayyee adeemsa fayyuu keessatti gargaaruuf, fageenya sochii deebisuuf, fi humna deebisuuf yaaliin qaamaa ni gorfama. Yeroon addaa fi ciminni wal’aansa qaamaa haalaa fi guddina nama dhuunfaa irratti hundaa’a.
Goolaba
Gabateewwan qulfii kilaavikilii wal’aansa caccabbii klaavikilii irratti warraaqsa kan fide yoo ta’u, tasgabbii guddaa, deeggarsa fi saffisaan gara sochii idileetti akka deebi’u taasiseera. Dandeettii fayyina gaarii ta'e guddisuu danda'uu isaaniitiin, saaniiwwan kun ogeeyyii baqaqsanii hodhuu lafeetiif meeshaa gatii guddaa qabu ta'aniiru. Yoo caccabni qaama saalaa si mudate, mala wal’aansaa hunda caalaa mijaawaa ta’e murteessuuf ogeessa eegumsa fayyaa gahumsa qabu waliin mari’adhu.
