جێگیرکەری دەرەکی جومگەی ئەژنۆ: تێڕوانینێکی گشتی
جومگەی ئەژنۆ یەکێکە لە جومگە ئاڵۆزەکانی جەستەی مرۆڤ. گەورەترین جومگە و ئێسکی ڕان (femur) بە ئێسکی شان (tibia) دەبەستێتەوە. برینداربوونی جومگەی ئەژنۆ باو و دەتوانێت لە وەرچەرخانی بچووکەوە دەست پێبکات تا دڕانی توندی بەستەرەکان یان شکانی. لە هەندێک حاڵەتدا نەشتەرگەری پێویستە بۆ سەقامگیرکردنی جومگەی ئەژنۆ و بەرەوپێشبردنی چاکبوونەوە. یەکێک لەو تەکنیکە نەشتەرگەریانەی کە بۆ چارەسەرکردنی برینەکانی جومگەی ئەژنۆ بەکاردەهێنرێت، شێوازی جێگیرکردنی دەرەکییە. ئەم بابەتە تێڕوانینێکی گشتی لەبارەی جێگیرکەرە دەرەکییەکانی جومگەی ئەژنۆ دەخاتە ڕوو، لەوانەش جۆر و ئاماژە و سوودەکانیان.
جێگیرکەری دەرەکی جومگەی ئەژنۆ چییە؟
جێگیرکەری دەرەکی جومگەی ئەژنۆ ئامێرێکی نەشتەرگەرییە کە بەکاردێت بۆ جێگیرکردنی جومگەی ئەژنۆ و بەرەوپێشبردنی چاکبوونەوە دوای برینداربوون یان نەشتەرگەری. ئامێرێکی دەرەکییە کە بە پێن یان وایەر بە ئێسکەوە دەبەسترێتەوە و بە ڕۆد یان سترۆت بەستراوەتەوە. جێگیرکەرەکە ئێسکەکان لە شوێنی دروستدا دەهێڵێتەوە، ئەمەش ڕێگەی پێدەدات بە باشی چاک ببنەوە.
جۆرەکانی جێگیرکەری دەرەکی جومگەی ئەژنۆ
دوو جۆر جێگیرکەری دەرەکی جومگەی ئەژنۆ هەیە: ١.
جێگیرکەری دەرەکی بازنەیی
جێگیرکەری دەرەکی بازنەیی لە ئەڵقە پێکدێت کە بە وایەر یان پێن بە ئێسکەوە دەبەسترێتەوە. ئەڵقەکان بە چەقۆ یان سترۆت بەستراونەوە، چوارچێوەیەکی بازنەیی لە دەوری ئەندامەکە دروست دەکەن. دەتوانرێت چوارچێوەکە ڕێکبخرێت بۆ ئەوەی شوێنی ئێسکەکان کۆنتڕۆڵ بکات و ڕێگە بدرێت بە جوڵەی جومگەکە.
جێگیرکەری دەرەکی یەکلایەنە
جێگیرکەری دەرەکی یەکلایەنە ئامێرێکە کە بە پێن یان پیچ بە لایەکی ئێسکەوە دەبەسترێتەوە. دیوەکەی تری ئێسکەکە جێگیر نییە، ئەمەش ڕێگە بە جوڵەی کۆنترۆڵکراوی جومگەکە دەدات. ئەم جۆرە لە جێگیرکەر کەمتر داگیرکەرە لە چاو جێگیرکەری بازنەیی و زۆرجار بۆ برینەکانی کەمتر توند بەکاردەهێنرێت.
ئاماژەکان بۆ جێگیرکردنی دەرەوەی جومگەی ئەژنۆ
جێگیرکردنی دەرەوەی جومگەی ئەژنۆ بۆ چەندین جۆری برین و حاڵەت ئاماژەیە، لەوانە:
شکان
شکانی جومگەی ئەژنۆ دەتوانرێت بە جێگیرکردنی دەرەکی چارەسەر بکرێت. جێگیرکەر ئێسکەکان لە شوێنی دروستدا دەهێڵێتەوە لەکاتێکدا چاک دەبنەوە.
شلبوونەوەکان
هەروەها دەتوانرێت شلبوونەوەی جومگەکانی ئەژنۆ بە جێگیرکردنی دەرەکی چارەسەر بکرێت. جێگیرکەر ئێسکەکان لە شوێنی دروستدا دەهێڵێتەوە لەکاتێکدا بەستەرەکان و ڕیشاڵەکان چاک دەبنەوە.
پێکانەکانی بەستەرەکان
برینەکانی بەستەرەکان، وەک دڕانی بەستەرە خاچدارەکانی پێشەوە (ACL) دەتوانرێت بە جێگیرکردنی دەرەکی چارەسەر بکرێت. جێگیرکەر ئێسکەکان لە شوێنی دروستدا دەهێڵێتەوە لەکاتێکدا بەستەرەکە چاک دەبێتەوە.
ئێسکبڕین
ئێسکبڕین کە ڕێکارەکانی نەشتەرگەرییە کە بریتین لە بڕین و دووبارە شێوەدانەوەی ئێسکەکان، دەتوانرێت بە جێگیرکردنی دەرەکی چارەسەر بکرێت. جێگیرکەر ئێسکەکان لە شوێنی دروستدا دەهێڵێتەوە لەکاتێکدا چاک دەبنەوە.
هەوکردنەکان
لە هەندێک حاڵەتدا دەتوانرێت هەوکردنی جومگەکانی ئەژنۆ بە جێگیرکردنی دەرەکی چارەسەر بکرێت. جێگیرکەرەکە ڕێگە بە ئاوەڕۆی دروستی هەوکردنەکە دەدات و ڕێگری دەکات لە تێکچوونی زیاتری جومگەکە.
سوودەکانی جێگیرکردنی دەرەوەی جومگەی ئەژنۆ
جێگیرکردنی دەرەوەی جومگەی ئەژنۆ چەندین سوودی هەیە بە بەراورد بە تەکنیکەکانی تری نەشتەرگەری، لەوانە:
کەمترین داگیرکەر
جێگیرکردنی دەرەکی تەکنیکێکی کەمترین داگیرکەر و پێویستی بە بڕینی گەورە یان پارچەکردنی بەرفراوانی شانەکان نییە.
دەتوانرێت بە خواستی خۆت دابنرێت
دەتوانرێت ئامێرەکانی جێگیرکردنی دەرەکی بە خواستی خۆت دابنرێت بۆ ئەوەی لەگەڵ برین و ئەناتۆمی تایبەتی نەخۆشەکەدا بگونجێت.
ڕێکدەخرێت
دەتوانرێت ئامێری جێگیرکردنی دەرەکی ڕێکبخرێت بۆ کۆنترۆڵکردنی شوێنی ئێسکەکان و ڕێگەدان بە جوڵەی کۆنترۆڵکراوی جومگەکە.
کۆکردنەوەی پێشوەختە
جێگیرکردنی دەرەکی ڕێگە بە جوڵاندنی زوویی جومگەکە دەدات، کە دەتوانێت چاکبوونەوەی خێراتر بەرەوپێش ببات و ڕێگری لە ڕەقبوونی جومگەکان بکات.
کەمبوونەوەی مەترسی ئاڵۆزییەکان
جێگیرکردنی دەرەکی مەترسی ئاڵۆزییەکانی کەمترە بە بەراورد بە تەکنیکەکانی تری نەشتەرگەری.
ئەنجام
جێگیرکردنی دەرەوەی جومگەی ئەژنۆ تەکنیکێکی نەشتەرگەری بەنرخە کە بەکاردێت بۆ جێگیرکردنی جومگەی ئەژنۆ و بەرەوپێشبردنی چاکبوونەوە دوای برینداربوون یان نەشتەرگەری. چەندین سوودی هەیە بە بەراورد بە تەکنیکەکانی تری نەشتەرگەری، لەوانە نەشتەرگەری کەمترین داگیرکەر، جوڵاندنی زووی جومگەکە، و کەمکردنەوەی مەترسی ئاڵۆزییەکان. دوو جۆر جێگیرکەری دەرەکی هەیە کە بۆ برینداربوونی جومگەی ئەژنۆ بەکاردەهێنرێت: جێگیرکەری دەرەکی بازنەیی و جێگیرکەری دەرەکی یەکلایەنە. ئاماژەکان بۆ جێگیرکردنی دەرەوەی جومگەی ئەژنۆ بریتین لە شکان، شلبوونەوە، برینداربوونی بەستەرەکان، بڕینی ئێسک و هەوکردن.
لە کۆتاییدا، جێگیرکردنی دەرەوەی جومگەی ئەژنۆ تەکنیکێکی نەشتەرگەری کاریگەرە بۆ چارەسەرکردنی برینەکانی جومگەی ئەژنۆ. ڕێگە بە چاکبوونەوەی دروست دەدات و جووڵەی زووی جومگەکە بەرەوپێش دەبات، کە دەبێتە هۆی چاکبوونەوەی خێراتر و کەمبوونەوەی مەترسی ئاڵۆزییەکان. ئەگەر تۆ بەدەست برینداربوونی جومگەی ئەژنۆوە دەناڵێنیت، گرنگە لەگەڵ دابینکەرێکی چاوەدێری تەندروستی شارەزا باسی بژاردەکانی چارەسەرکردنت بکەیت بۆ ئەوەی دیاری بکەیت کە ئایا جێگیرکردنی دەرەکی جومگەی ئەژنۆ بۆ تۆ گونجاوە یان نا.
پرسیارە بەردەوامەکان
ئایا جێگیرکردنی دەرەوەی جومگەی ئەژنۆ ئازاری هەیە؟
وەڵام: لەوانەیە نەخۆشەکان دوای نەشتەرگەری هەندێک ناڕەحەتییان هەبێت، بەڵام دەتوانرێت ئازارەکە بەو دەرمانانە بەڕێوەبچێت کە لەلایەن دابینکەری چاوەدێری تەندروستیەوە نوسراوە.
چەند کات دەخایەنێت بۆ چاکبوونەوە لە نەشتەرگەری جێگیرکردنی دەرەوەی جومگەی ئەژنۆ؟
وەڵام: کاتی چاکبوونەوە بەپێی توندی برینەکە و تەندروستی گشتی نەخۆشەکە دەگۆڕێت. لەوانەیە چەند هەفتەیەک یان مانگێک بخایەنێت تا بە تەواوی چاک دەبێتەوە.
ئایا دەتوانرێت جێگیرکردنی دەرەوەی جومگەی ئەژنۆ بۆ هەموو جۆرە برینداربوونی جومگەی ئەژنۆ بەکاربهێنرێت؟
وەڵام: نەخێر، جێگیرکردنی دەرەکی جومگەی ئەژنۆ بۆ جۆرە تایبەتەکانی برین و حاڵەتەکان ئاماژەیە، وەک لەلایەن دابینکەری چاوەدێری تەندروستیەوە دیاری کراوە.
ئایا هیچ مەترسییەک هەیە کە پەیوەندی بە نەشتەرگەری جێگیرکردنی دەرەوەی جومگەی ئەژنۆوە هەیە؟
وەڵام: وەک هەر ڕێکارێکی نەشتەرگەری، مەترسییەکانی پەیوەست بە نەشتەرگەری جێگیرکردنی دەرەوەی جومگەی ئەژنۆ هەیە، لەوانە هەوکردن، تێکچوونی دەمارەکان و خوێن مەین.
دوای نەشتەرگەری جومگەی ئەژنۆ چەند کاتژمێری جێگیرکەری دەرەکی لەبەر دەکرێت؟
وەڵام: ماوەی بەکارهێنانی جێگیرکەری دەرەکی دەگۆڕێت بەپێی توندی برینەکە و پێشکەوتنی چاکبوونەوەی نەخۆشەکە. دابینکەری چاوەدێری تەندروستی تۆ دیاری دەکات کەی دەتوانرێت جێگیرکەرەکە دەربهێنرێت.
