میلی سەربڕین: چییە، چۆن کاردەکات و بەکارهێنانی پزیشکی
میلی سەربڕین کە بە کونکەری سەریش ناسراوە، ئامرازێکی تایبەتی نەشتەرگەرییە کە لە نەشتەرگەری دەمارەکاندا بەکاردێت بۆ دروستکردنی کونەکانی وردی بور لە کەللەسەردا. ئەم بابەتە تێڕوانینێکی گشتگیر دەخاتە ڕوو سەبارەت بەوەی کە میلی سەربڕین چییە و چۆن کاردەکات و بەکارهێنانی پزیشکی.
پێشەکی
نەشتەرگەری دەمار، پسپۆڕییەکی پزیشکی ئاڵۆز و ناسکە کە پێویستی بە بەکارهێنانی کەرەستە و ئامێری تایبەتمەند هەیە. یەکێک لەو ئامرازانە میلی سەربڕینە کە بەکاردێت بۆ دروستکردنی کونەکانی بور لە کەللەسەردا لە کاتی نەشتەرگەرییە جیاوازەکانی دەماردا. ئەم ئامرازە وردبینی و سەلامەتی نەشتەرگەری دەمارەکانی زۆر باشتر کردووە، ئەمەش وایکردووە کە ببێتە پێکهاتەیەکی پێویست لە پراکتیکی نەشتەرگەری دەماری مۆدێرن.
میلی سەربڕین چییە؟
میلی سەربڕین ئامرازێکی تایبەتی نەشتەرگەرییە کە لە نەشتەرگەری دەمارەکاندا بەکاردێت بۆ دروستکردنی کونە چەقۆییەکان لە کەللەسەردا. پێکهاتووە لە دریلێکی دەستی بە ماتۆڕ کە دەتوانێت کونێکی ورد لە کەللەسەردا دروست بکات و کەمترین زیان بە شانەکانی دەوروبەری بگات. ئەو دریل بیتەی کە لە میلێکی سەربڕین بەکاردەهێنرێت بەزۆری لە کاربایدی تەنگستن دروستکراوە، کە مادەیەکی ڕەق و بەهێزە و بەرگەی توندییەکانی ڕێکارەکانی نەشتەرگەری دەمار دەگرێت.
میلی سەربڕین چۆن کاردەکات؟
میلێکی سەربڕین بە بەکارهێنانی دریلێکی ماتۆڕ کاردەکات بۆ دروستکردنی کونەکانی چەقۆ لە کەللەسەردا. دریل بیتی بەستراوەتەوە بە میڵەکەوە و بە خێرایی بەرز دەسوڕێتەوە، ئەمەش ڕێگەی پێدەدات بڕینی ورد و کۆنترۆڵکراو لە کەللەسەردا ئەنجام بدات. پزیشکی نەشتەرگەری میڵی سەربڕین بەکاردەهێنێت بۆ دروستکردنی دەرچەی بچووک لە کەللەسەردا کە ڕێگە بە چوونە ناو مێشک دەدات لە کاتی نەشتەرگەرییە جیاوازەکانی دەماردا. ئەو کونانەی کە لەلایەن میلەکەی سەربڕین دروست دەکرێن بەزۆری تیرەکەیان کەمترە لە یەک ئینج و لە شوێنێکی ورددا دروست دەکرێن بە پشتبەستن بە پلانی نەشتەرگەری.
بەکارهێنانی پزیشکی میلەکەی سەربڕین
میلەکەی سەربڕین لە چەندین ڕێکاری نەشتەرگەری دەماردا بەکاردەهێنرێت، لەوانە:
سەربڕین: سەربڕین بریتییە لە ڕێکارێکی نەشتەرگەری کە تێیدا بەشێک لە کەللەسەرەکە دەردەهێنرێت بۆ ئەوەی بتوانێت بگاتە مێشک. میلی سەربڕین بەکاردێت بۆ دروستکردنی کونەکانی بور لە کەللەسەردا، کە ڕێگە بە چوونە ناو مێشک دەدات لە کاتی نەشتەرگەریدا.
هاندانی قووڵی مێشک (DBS): DBS ڕێکارێکی نەشتەرگەری دەمارەیە کە بەکاردێت بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشی پارکینسۆن و لەرزینی بنەڕەتی و دیستۆنیا. میلی سەربڕین بەکاردێت بۆ دروستکردنی کونەکانی چەقۆ لە کەللەسەردا، کە ڕێگە بە چوونە ناو مێشک دەدات بۆ دانانی ئەلکترۆدەکان.
Ventriculostomy: Ventriculostomy ڕێکارێکی نەشتەرگەری دەمارەیە کە بەکاردێت بۆ کەمکردنەوەی فشار لە مێشکدا کە بەهۆی حاڵەتەکانی وەک ئاوی سەر یان برینداربوونی زەبراوی مێشکەوە دروست دەبێت. میلی سەربڕین بەکاردێت بۆ دروستکردنی کونە چەقۆییەکان لە کەللەسەردا، کە ڕێگە بە چوونە ناو ژێرپەنجەکانی مێشک دەدات.
نەشتەرگەری نەشتەرگەری سەر: نەشتەرگەری نەشتەرگەرییە بۆ چاککردنەوەی کەموکوڕی یان شێواویی کەللەسەر. میلی سەربڕین بەکاردێت بۆ دروستکردنی کونەکانی بور لە کەللەسەردا، کە ڕێگە بە چوونە ناو شوێنی کەموکوڕی یان شێواوییەکە دەدات.
مەترسی و ئاڵۆزییەکان
بەکارهێنانی میڵی سەربڕین هەندێک مەترسی و ئاڵۆزی لەگەڵ خۆیدا دەهێنێت، لەوانە:
هەوکردن: دروستبوونی کونەکانی بور لە کەللەسەردا دەبێتە هۆی زیادکردنی ئەگەری تووشبوون بە هەوکردن. پزیشکی نەشتەرگەری ڕێوشوێنی خۆپارێزی دەگرێتەبەر بۆ کەمکردنەوەی ئەم مەترسییە، لەوانە بەکارهێنانی ئامێری نەزۆک و بەڕێوەبردنی دژە زیندەیی خۆپارێزی.
تێکچوونی مێشک: ئەو دریل بیتەی کە لە میڵی سەربڕین بەکاردێت ئەگەر بە باشی بەکارنەهێنرێت دەتوانێت زیان بە مێشک بگەیەنێت. پێویستە پزیشکی نەشتەرگەری زۆر وریا بێت بۆ ئەوەی لەکاتی نەشتەرگەریدا زیان بە شانەکانی دەوروبەری نەگات.
خوێنبەربوون: دروستبوونی کونەکانی بور لە کەللەسەردا دەبێتە هۆی خوێنبەربوون. پێویستە پزیشکی نەشتەرگەری لە کاتی نەشتەرگەریەکەدا بە وردی چاودێری نەخۆشەکە بکات بۆ ئەوەی دڵنیابێت لەوەی خوێنبەربوون کۆنترۆڵ دەکرێت و زیادەڕەوی نابێت.
دزەکردنی شلەی مێشک و بڕبڕەی پشت: دروستکردنی کونەکانی بور لە کەللەسەردا دەتوانێت ببێتە هۆی دزەکردنی شلەی مێشک و بڕبڕەی پشت (CSF). ئەمەش مەترسی تووشبوون و ئاڵۆزییەکانی دیکە زیاد دەکات. پزیشکی نەشتەرگەری ڕێوشوێنی خۆپارێزی دەگرێتەبەر بۆ کەمکردنەوەی ئەم مەترسییە، لەوانە بەکارهێنانی سیلانت و بڕینی تایبەت.
ئەنجام
میلی سەربڕین ئامرازێکی گرنگە لە نەشتەرگەری دەمارە مۆدێرنەکاندا، ڕێگە بە پزیشکانی نەشتەرگەری دەدات کونێکی ورد و کۆنترۆڵکراو لە کەللەسەردا دروست بکەن لە کاتی نەشتەرگەرییە جۆراوجۆرەکانی نەشتەرگەری دەماردا. لە کاتێکدا بەکارهێنانی ئەم ئامرازە هەندێک مەترسی و ئاڵۆزی لەگەڵ خۆیدا دەهێنێت، بەڵام سوودەکانی لە ڕووی باشترکردنی وردبینی و سەلامەتییەوە زۆرن. لەگەڵ بەردەوامبوونی پەرەسەندنی تەکنیکەکانی نەشتەرگەری دەمار، ئەگەری ئەوە هەیە کە میلەکەی سەربڕین بەردەوام بێت لە ڕۆڵێکی گرنگ لەم بوارەدا.
پرسیارە بەردەوامەکان
1- جیاوازی نێوان سەربڕین و سەربڕین چییە؟
سەربڕین بریتییە لە لابردنی بەشێک لە کەللەسەر بۆ ئەوەی بتوانێت دەستی بگاتە مێشک، لە کاتێکدا سەربڕین بریتییە لە لابردنی تەواوەتی بەشێک لە کەللەسەر.
چەند کات دەخایەنێت بۆ چاکبوونەوە لە سەربڕین؟
کاتی چاکبوونەوە دوای نەشتەرگەری سەربڕین بەپێی جۆر و ڕادەی ڕێکارەکە دەگۆڕێت. بەگشتی نەخۆشەکان دەتوانن چاوەڕێی ئەوە بکەن کە چەند ڕۆژێک لە نەخۆشخانە بمێننەوە و ڕەنگە پێویستی بە چەند هەفتەیەک یان مانگێک هەبێت بۆ ئەوەی بە تەواوی چاکببنەوە.
ئایا نەشتەرگەری سەربڕین ڕێکارێکی مەترسیدارە؟
وەک هەر نەشتەرگەرییەک، بڕینی سەری هەندێک مەترسی و ئاڵۆزی لەگەڵ خۆیدا دەهێنێت. بەڵام کاتێک لەلایەن پزیشکێکی بە ئەزموونی نەشتەرگەری دەمارەوە ئەنجام دەدرێت، بەگشتی مەترسییەکان کەمن.
کونە بور چییە؟
کونە بور (bur hole) بریتییە لە کونێکی بچووک کە لە کەللەسەردا دەکرێت بە بەکارهێنانی ئامێرێکی تایبەت بە نەشتەرگەری، وەک میڵێکی سەربڕین. کونەکانی بور ڕێگە بە چوونە ناو مێشک دەدەن لە کاتی نەشتەرگەرییە جیاوازەکانی دەماردا.
چ ئامرازێکی تر لە نەشتەرگەری دەماردا بەکاردەهێنرێت؟
ئامرازەکانی دیکە کە بە شێوەیەکی باو لە نەشتەرگەری دەمارەکاندا بەکاردەهێنرێن بریتین لە مایکرۆسکۆپ، ئەندۆسکۆپ و لەیزەری نەشتەرگەری.
