Okulongoosa okujjanjaba okumenya ekikolo ky’omugongo n’ensonga ez’ekikugu

Okuziyiza obuzito oluvannyuma lw’okulongoosebwa kulina okukuumibwa nga kusukka kkiro emu okutuusa ng’okuwona okw’amaanyi okw’okumenya kutuukiddwaako (ebiseera ebisinga emyezi esatu).Okumenya ekikolo ky’omumwa gwa nnabaana (HSF) kwa bulijjo nnyo, nga kukola ebitundu nga 1% ku 5% ku kumenya kwonna. Obulwadde buno buli mwaka buli bantu 13 ku 20 ku buli bantu 100,000 era kizuuliddwa nti bweyongera n’emyaka.HSF erina engabanya y’emyaka mu ngeri bbiri, ng’entikko esooka ebeerawo mu basajja abali wakati w’emyaka 21 ne 30 oluvannyuma lw’okulumwa amaanyi amangi, ebiseera ebisinga kivaamu okumenya okumenya n’obuvune obukwatagana n’ebitundu ebigonvu. Entikko eyookubiri ebeerawo mu bakyala abali wakati w’emyaka 60 ne 80, ebiseera ebisinga oluvannyuma lw’okulumwa amaanyi amatono.

Obujjanjabi obw’okulongoosa

一. Okunyweza munda n’ekipande ekiddamu okuteeka mu kifo ekisaliddwa

Ebiraga:

• Radial nerve palsy (RNP) mu HSF si kiraga nti omuntu alongooseddwa kubanga ekwatagana n’omuwendo omunene ogw’okuwona mu ngeri ey’okwekolako (laba ne - Complications/Radial Nerve wansi).

• Ekirala, obuvune bwonna obw’emisuwa obwetaagisa okuddaabirizibwa oba okuyisibwa kiraga ddala okulongoosebwa okujjanjaba okumenya, kubanga okunyweza okukakali kukuuma anastomosis y’emisuwa.

• Mu mbeera eno entongole, okunyweza okw’omunda n’ebbaati kuba kwa mangu era kwesigika okusinga IMN kubanga okuddaabiriza emisuwa kukolebwa okuyita mu nkola ey’obutereevu (ebiseera ebisinga enkola ey’omu makkati).

• HSF erimu okugaziwa okw’omu bitundu by’omubiri (proximal oba distal intra-articular extension) y’embeera endala nga ORIF eriko obupande y’enkola esinga obulungi.

  
  

Okulongoosebwa okubikkulwa:

• Emenyeka ezisangibwa mu kitundu eky’okusatu eky’okumpi ne/oba eky’omu makkati zijjanjabwa nga tukozesa enkola ya classic anterolateral.

• Bwe kiba kyetaagisa, enkola eno egaziyizibwa ewala okusobola okubikkula ekitundu ky’omugongo kyonna.

• Wabula enkola eno tesaana ku kumenya kwa distal intra-articular fractures.

• Okumenya kw’ekitundu eky’okusatu eky’ewala kutera okubikkulwa mu nkola ya triceps split.

• Ku kumenya okw’okusatu okw’ewala n’okw’omu makkati, enkola ey’emabega ekyusiddwa eyayogerwako Gerwin et al30 esobola okulaga ebitundu 76-94% eby’omugongo (okusinziira ku kufulumya obusimu obuyitibwa radial nerve release ne septal release).

  
  

Obukodyo bw'okulongoosa:

• Omulwadde ateekebwa mu mbeera y’entebe ya bbiici olw’enkola ey’omu maaso. Okukozesa ekiziyiza omukono kiyamba okukuuma ekikolo ky’omukono nga kikwatagana bulungi. Ku kulaga emabega, ekifo eky’ebbali kye kifo ekisinga okwettanirwa.

• Enzimba y’empuuta ennungi erimu ekipande ky’ekyuma ekya mm 4.5 oba ekyenkanankana era kirina okubikka waakiri ebitundu 6 waggulu ne wansi w’ekifo we bimenyese, naye ebisenge 8 bye bisinga okwettanirwa.

• Bwe kiba kyetaagisa, okugatta ekipande ekitono n’ekinene eky’obutundutundu kirungi, gamba ng’ekipande ekimpi eky’okusatu eky’entuba okukuuma okuddamu okuteekebwa mu kifo (okumenya okuyita mu bbanga oba ekitundu ky’ekiwujjo), oluvannyuma ne kyongerwako ekipande ekifunda ekya mm 4.5 okusobola okunyweza ekisembayo eky’okumenya.

• Ku kumenya okw’okusatu okw’ewala, ebbaati erya posterior lateral column preformed plate (3.5/4.5) kirungi okusobozesa okunyweza epiphyseal okw’amaanyi.

  
  

Okukozesa sikulaapu ezisiba mu HSF kukyalimu okusika omuguwa

• Bw’ogeraageranya ebipande ebisiba n’ebipande ebitasiba ku bimenyeka ebifumbiddwa nga biriko omutindo gw’amagumba omulungi, tewali nsonga ya biomechanical mu torsion, bending oba axial stiffness ku bizimbe byombi.

• Ate bw’oyolekagana n’omutindo gw’amagumba omubi, okukozesa ebipande ebisiba kiyinza okuba eky’omugaso.

• Mu kunoonyereza ku biomechanical okwakolebwa Gardner et al. naddala ku bikolwa by’okumenya amagumba, ebizimbe 34 ebitali bya kusiba byali binywevu nnyo okusinga ebizimbe ebisiba oba eby’omugatte.

Minimally invasive plate splicing nkola ya kulongoosa erabika ng’ekuwa obuwanguzi obw’amaanyi n’obuzibu obutono. Wabula mu kunoonyereza okwakolebwa emabega nga kuzingiramu abalwadde 76, van de Wall et al. yalaga nti okutebenkera okutuufu okw’okumenya kw’ekikolo ky’omugongo kwokka kukendeeza nnyo ku budde bw’okuwona mu bifaananyi (radiographic healing time) bw’ogeraageranya n’okutebenkera okw’enjawulo.

Enzirukanya y’emirimu oluvannyuma lw’okulongoosebwa:

• Ebiseera ebisinga, okunyweza okunywevu kufunibwa nga tukozesa ebbaati. Bwe kityo, omulwadde akkirizibwa okukola emirimu egy’amaanyi n’egy’ayambibwako emirimu nga takoma ku buwanvu bw’entambula y’ekibegabega oba enkokola.

• Sling eno osobola okugikozesa okumala ennaku eziwera okukendeeza ku bulumi.

• Okuziyiza obuzito oluvannyuma lw’okulongoosebwa kulina okukuumibwa nga kusukka kkiro emu okutuusa ng’okuwona okw’amaanyi mu kumenya kutuukiddwaako (ebiseera ebisinga emyezi esatu).

• Abalwadde abato bakkirizibwa okwetikka obuzito we kikkirizibwa (okugeza, okwetaaga emiggo okutambula), naye mu balwadde abakadde kino kisaana okuteesebwako ku buli nsonga.

Ebivuddemu ebyategeezeddwa

• Emiwendo gy’okuwona oluvannyuma lw’okusiiga gyali wakati wa 87% okutuuka ku 96%, ng’obudde obw’okuwona bwa wiiki 12.

• Emiwendo gy’ebizibu giva ku bitundu 5% okutuuka ku 25%, ng’ebizibu ebisinga obungi ebitali bya njawulo nga yinfekisoni, okuzimba amagumba, n’obutakwatagana.

• RNP evudde mu by’obujjanjabi ya bulabe eri enkola ezisinga ez’ekikolo ky’omugongo. Streufert et al50 beetegereza emisango 261 egya HSF ezajjanjabwa ne ORIF ne bakizuula nti RNP evudde mu by’obujjanjabi yabaddewo mu 7.1% ku nkola za anterolateral, 11.7% ku nkola za triceps ezaawuddwamu, ne 17.9% ku nkola za triceps ezikuumiddwa.

• N’olwekyo, kikulu nnyo okuzuula n’okukuuma obusimu obuyitibwa radial nerve mu bitundu byonna ebiggule.

  
  

二. Omusumaali oguyingira mu nnyindo

Ebiraga:

• Mu ndowooza, IMN esobola okuwa emigaso mu biomechanical n’okulongoosa okusinga plating

• Okusinziira ku ndaba y’ebiramu, okuteekebwa kw’ekyuma mu mubiri (intramedullary positioning) kukwatagana n’ekisenge ky’ebyuma (mechanical axis) eky’ekikolo ky’omugongo.

• Olw’ensonga eno, ekintu ekissiddwamu kikolebwako amaanyi ag’okubeebalama aga wansi era kisobozesa okugabana emigugu obulungi. Ebiragiro by’okulongoosa okukuba emisumaali mu nnyindo bye bimu n’eby’okusiiga.

• Kyokka nga bwe kyayogeddwako emabegako, ebitundu ebimu ebimenyese bituukira ddala ku kusiba okusinga okusiba emisumaali.

• Engeri z’okumenya n’engeri ezizuuliddwa nga zisinga IMN ze zino: okumenya okw’obulwadde n’okusemberera, ebiwundu eby’ebitundutundu, n’okumenya kw’amagumba.

• Simple mid-third transverse fractures nazo ziraga bulungi ku IMN.

• Okugatta ku ekyo, omusumaali osobola okuguyingiza ng’oyita mu kitundu ekitono ekisala ekikendeeza ku kuggyibwako ebitundu ebigonvu bw’ogeraageranya n’enkola y’okusiiga.

• Kino kituufu nnyo ku kumenya ekitundu eky’okusatu eky’omu makkati eky’omugongo.

Enkola y’okulongoosa:

• Enfo y’omulwadde esinga obulungi mu nkola eno eri ku ntebe ya bbiici. Okukozesa ekikwaso ky’omukono kya mugaso nnyo mu kukuuma nga shaft alignment wamu n’okukola distal freehand locking screws.

• Ensonga y’okuyingira esinziira ku ngeri omusumaali gye gukoleddwaamu, naye ebiseera ebisinga gubeera ku nkulungo y’ekikuta ekinene n’engulu y’omutwe gw’omugongo, ekitegeeza nti ebinywa by’omusumaali ogukyukakyuka birina okuyingizibwa.

• Ku nkola eno, kirungi okukola enkola ya deltoid division okulaba mu birowoozo omusuwa ogw’okungulu.

• Mu butuufu, omuntu bw’ayingira mu mutwe gw’omugongo wakati mu musuwa oguyitibwa supraspinatus tendon, ajja kwesanga mu makkati g’omutwe mu nnyonyi ya sagittal.

• Kikulu okukozesa keratomile wansi wa fluoroscopy okukakasa nti ekifo ekiyingira kiri mu kifo ekikkirizibwa mu nnyonyi zombi eza sagittal ne coronal.

• Oluvannyuma lwa kino, waya elungamya erina okwongera okugenda mu maaso nga tonnaggulawo musuwa gwa supraspinatus mu buwanvu wansi w’okulaba obutereevu.

• Omutendera oguddako gulimu okuggulawo omwala waggulu w’empiso ya Kirschner, okukakasa nti okumenya kukwatagana n’okusika ne/oba okukozesa ebweru, n’oluvannyuma n’ogenda mu maaso n’omulagirizi mu mwala ogw’omu misuwa wansi okutuuka ku nkokola.

• Reaming kizuuliddwa nga kya mugaso mu balwadde abato ate nga tekikwetaagisa bulijjo mu balwadde abakadde.

• Ku kuteeka obuuma obw’ewala, okusiba AP kusingako bulabe era kyetaagisa enkola entono eya sentimita 2-3 okukendeeza ku bulabe bw’okulumwa obusimu bw’omubiri (myocutaneous nerve injury).

• N’ekisembayo, paralleling IMN esinga retrograde IMN olw’ebizibu ebitongole eby’oluvannyuma omuli okumenya supracondylar okuva mu by’obujjanjabi, okufiirwa okugaziwa kw’enkokola, n’okuzimba amagumba mu heterotopic.

  
  

Okufaayo okw’enjawulo kwetaaga okussibwa ku buwanvu bw’omusumaali ogulondeddwa, kubanga emisumaali emiwanvu ennyo giyinza okuvaako ensobi bbiri ez’ekikugu:

• Okuwugulaza mu kifo we bamenyese mu kiseera ky’okukuba omusumaali

• ne/oba emisumaali egifulumye mu kifo kya subacromial

  
  

Ku kumenya kwa proximal third helix oba long oblique fractures, abawandiisi bateesa enkola entonotono enzigule okukendeeza ku kumenya okugobererwa okunyweza ne waya y’okusiba empeta. Mu butuufu, ku kika kino eky’okumenya, ekinywa kya deltoid kitera okuwamba ekitundu ky’okumenya okw’okumpi ate nga pectoralis major esika ekitundu ky’okumenya okw’ewala mu makkati, ekyongera obulabe bw’obutakwatagana bw’amagumba oba okulwawo okuwona.

Enzirukanya y’emirimu oluvannyuma lw’okulongoosebwa

• Abalwadde bakubirizibwa okukola entambula z’ekibegabega n’enkokola nga bayambibwako emirimu n’okukola nga bwe kigumiikiriza.

• Slings osobola okuzikozesa okumala ennaku ntono okulwanyisa obulumi.

• Obukwakkulizo bw’okusitula obuzito oluvannyuma lw’okulongoosebwa bukuumibwa ku kkiro etasukka emu okutuusa ng’okuwona kw’okumenya kweyolekera (ebiseera ebisinga emyezi esatu).

• Emirundi egisinga, okusitula obuzito kukkirizibwa

  
  

Ebizuuliddwa ebyategeezeddwa:

• Ebiwandiiko ebikwata ku nkozesa y’ebyuma ebisiba emisumaali mu kuddukanya HSF tebikwatagana. Ku ludda olumu, omuwendo ogwaloopebwa ogw’obutakwatagana bw’amagumba gukyukakyuka nnyo (wakati wa 0% ne 14%), nga gusinga kubeera mu milembe egy’edda egy’emisumaali. Ku luuyi olulala, ebizibu by’ebibegabega (omuli obulumi, okugwa, okufiirwa entambula oba amaanyi) (okuva ku bitundu 6% okutuuka ku 100%) byaloopebwa mu biwandiiko eby’emabega.

• Ekitundu ku buzibu kiyinza okunnyonnyolwa obuvune mu subacromial olw’obutakola bulungi bw’emisuwa obutawona obuva ku misumaali egyafuluma, ebitundu by’enkovu ne/oba obuvune bw’enkoba ezikyukakyuka mu kitundu kino ekikulu eky’emisuwa egy’enjawulo.

• Abawandiisi abawerako bannyonnyodde enkola ez’enjawulo ez’okwewala ekitundu kino eky’emisuwa n’okuddaabiriza omusuwa mu ngeri ey’obwegendereza, eziraze nti ebibegabega tebikola bulungi.

  
  

Obujjanjabi obukuuma HSF buwadde ebivaamu ebirungi mu nkola n’emiwendo gy’okuwona egy’amaanyi mu balwadde waakiri 80%. Olw’ensonga eno, esigala nga ye bujjanjabi obw’okulonda eri HSF ezisinga obungi. Singa okukwatagana tekikkirizibwa, okulongoosa kulina okulowoozebwako. Kino kituufu nnyo ku balwadde abasukka mu myaka 55 abeeyanjula n’okumenya okw’okusatu okw’okumpi (proximal third oblique fracture) (omuwendo gw’okuwona ogwa wansi). Ku bikwata ku bujjanjabi obw’okulongoosa, ebiwandiiko tebiraga njawulo nnene wakati w’obupande ne IMN mu miwendo gy’okuwona oba ebizibu by’obusimu obuyitibwa radial nerve complications, naye ebizibu by’ebibegabega (impingement and reduced range of motion) bisinga kubeera ne IMN. N’olwekyo, akaguwa kalina okuddukanyizibwa n’obwegendereza ennyo mu kifo we bayingira ne mu kiseera ky’okuggalawo.

Ku CZMEDITECH EKITUNDU

Nga bavugibwa okukkiriza nti buli muntu ku nsi eno agwanidde obuweereza obulungi mu by’obulamu. CZMEDITECH  ekola n’obwagazi okuyamba abalala okubeera nga tebatya. Twenyumiriza mu balwadde abaaganyulwa ennyo era nga balina obulamu obulungi olw’ebintu byaffe n’ebigere byaffe bwe bagaziye ne batuuka mu mawanga amalala agasukka mu 70, abalwadde, abasawo n’abakozi bannaffe gye beesigamye  CZMEDITECH EKITUNDU okugenda mu maaso. Buli ddagala ly’amagumba erikolebwa ffe lituukana n’omutindo ogw’awaggulu.

Olugendo luno olw’ekitalo twalutandika n’okuteekebwamu amagumba emyaka 13 egiyise. Mu nkola eno, layini y’okufulumya ebadde ya njawulo mu bintu ebiteekebwa mu mubiri olw’... omugongo, okukosebwa, cranial-maxillofacial mu maaso, okuzimba omubiri (prosthesis)., ebikozesebwa eby’amasannyalaze, . ebinyweza eby’ebweru, okukebera ebinywa  n’okukebera okulabirira ebisolo , wamu n’okulabirira... ebikozesebwa  mu kulongoosa ebikwatagana nabyo.

Ebintu byaffe byonna ebisookerwako biva mu basuubuzi ab’omutindo ogw’awaggulu mu ggwanga n’ebweru w’eggwanga. Bwe kituuka ku mutindo, tetuwonya ssente mu misoni yaffe ey’okusigala nga tuli mu maaso eddaala, nga bwe tutyo ne tussaawo ekifo kyaffe eky’okugezesa okulaba ng’ebintu ebisookerwako biba bituufu. Ebyuma byaffe byonna ebikola biyingizibwa okuva mu USA, Germany, Japan ne top brands mu Domestic okukakasa nti buli kintu kye twakola kituufu.

Ebiseera bingi n’amaanyi biteekebwa mu kunoonyereza ku nnongoosereza n’okussaako ekintu ekisembayo. Tulina ttiimu y’abakugu mu kunoonyereza, ttiimu y’okufulumya ne ttiimu ya QC okulaba ng’omutindo gusinga n’obuwagizi bwa ttiimu yaffe ey’okutunda okugonjoola ebizibu byonna n’okuwa empeereza esinga obulungi oluvannyuma lw’okutunda.

Nga twagala nnyo okukkiriza kwaffe, buli kiseera tusika ensalo z’okumanya kwaffe okuwa eby’omutindo ogwa waggulu, eby’obuyiiya eby’okugonjoola ebizibu eri bakasitoma baffe bonna mu nsi yonna era tukola kaweefube atasalako ku bulamu bw’abantu.