ስንብራት ሜታካርፓል እንታይ እዩ?

መእተዊ

ስንብራት ሜታካርፓል ኣብ ኢድ ንዝርከቡ ነዊሕ ኣዕጽምቲ ዝጸሉ ልሙድ መጉዳእቲ ኢድ እዩ። ንነዊሕ እዋን ዝጸንሑ ጸገማት ከም ምንካይ ምንቅስቓስ ወይ ሕዱር ቃንዛ ንምክልኻል ግቡእ መርመራን ሕክምናን ኣገዳሲ እዩ። ድሕሪ ስንባደ ቃንዛ ኢድ እንተ ኣጋጢሙካ፡ ኣብ እዋኑ ምትእትታው ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።

ባዮሜካኒክስ ናይ ሜታካርፓል ስንብራት

ብዓይኒ ባዮሜካኒካዊ ኣረኣእያ፡ ኣዕጽምቲ ሜታካርፓል ኣብ መዓልታዊ ኣጠቓቕማ ኢድ ኣክሲያላዊ ጽዕነት፡ ሓይልታት ምጥዋይን ምዝዋር ጸቕጥን ይቃልዑ። ግዳማዊ ሓይሊ ካብቲ ኤላስቲክ ደረት ናይቲ ዓጽሚ ምስ ዝሓልፍ፡ ስብራት ይፍጠር።

ሓያሎ ረቛሒታት ንኣገባብ ስብራት ይጸልዉ፤

• ኣንፈትን ዕቤትን ሓይሊ

• ኣቀማምጣ ኢድ ኣብ እዋን ምጽቃጥ

• ጽቕጥቕጥ ዓጽምን ዕድመን።

• ጭዋዳዊ ስሕበት ካብ ውሽጣውን ደጋውን ጭዋዳታት ኢድ

ንኣብነት፡ ስብራት ሓሙሻይ ሜታካርፓል ክሳድ፡ ብሰንኪ ዘይተቓወመ ስሕበት ናይ ኢንተርኦሲን ሉምብሪካል ጭዋዳታትን፡ ቮላር ኣንጉላሽን (volar angulation) ዘርኢ ልሙድ እዩ።

ተዛመድቲ ስርዓታት ምትዕርራይ፤ ሜታካርፓል ፕሌት ፊክሰሽን ሲስተምስ – CZMEDITECH

ምዝዋር ምጉዳል – ወሳኒ ግን ከኣ መብዛሕትኡ ግዜ ዝስሕት ጉዳይ

ዘይከም ኩርናዕ፡ ምዝውዋር ምጉዳል ኣብ ራጂ ምስሊ ርኡይ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ብክሊኒካዊ ኣገባብ፡ እቲ ሕሙም ምጭብባጥ ክገብር ከሎ፡ ኣሰላልፋ ኣጻብዕቲ ብምዕዛብ ዝበለጸ ይፍለጥ።

ዋላ ውሑዳት ዲግሪታት ምዝዋር ውጽኢቱ፤

• ኣጻብዕቲ ምድብላቕ

• ምጉዳል ብቕዓት ምሓዝ

• ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ናይ ስራሕ ምጉዳል

በዚ ምኽንያት እዚ፡ ዋላ’ውን እቲ ስብራት ብሬድዮግራፊ ብውሑድ ምዝንባል እንተተራእየ፡ ምዝዋር ምጉዳል ቅርጺ ንመጥባሕታዊ ምእራም ከም ሓያል ምልክት ይቑጸር።

እዚ ክሊኒካዊ ንኡስ ንኡስ ንእስነት ንናይ ክኢላታት ስነ-ኣእምሮኣዊ ገምጋም ካብ መሰረታዊ ምሕደራ ስብራት ብዓቢኡ ይፈልዮ።

ምልክታት ንመጥባሕታዊ ምትእትታው

ብዙሓት ስብራት ሜታካርፓል ብዓቃባዊ ኣገባብ ክሕከሙ ዝኽእሉ እኳ እንተኾኑ፡ መጥባሕቲ ኣብ ትሕቲ እዞም ዝስዕቡ ኩነታት ይምከር፤

• ዘይቅቡል ኩርናዕ ኪኖ ተግባራዊ ምጽውዋር

• ዝኾነ ደረጃ ናይ ምዝዋር ምጉዳል ቅርጺ

• ብዙሕ ሜታካርፓል ስንብራት

• ክፉት ስብራት

• ኣብ ውሽጢ ኣርቲኩላር ተሳትፎ

• ውድቀት ዕጹው ምንካይ

እቲ ቀንዲ ዕላማ መጥባሕቲ ኣናቶሚካዊ ኣሰላልፋ ምስ ርጉእ ምትዕጽጻፍ ኮይኑ፡ ብኣግኡ ምልዕዓል ዘኽእል ኮይኑ፡ ጸገማት እናነከየ እዩ።

ቴክኒክ ምትዕርራይን ክሊኒካዊ ቆላሕታታትን

ፕሌትን ስክሪውን ምትዕርራይ

ተሪር ምርግጋእን ልክዕ ኣሰላልፋን ይህብ፣ ብፍላይ ንዝስዕቡ ጠቓሚ፤

• ቅልል ዝበለ ስብራት

• ስብራት ሻፍት

• ብዙሕ ስብራት

ይኹን እምበር፡ ጽላት ንኸይቁጥዐ ቴንዶን ብጥንቃቐ ልስሉስ ቲሹ ኣተሓሕዛ የድሊ።

ኪርሽነር ሽቦ (K-Wire) ምትዕርራይ

መብዛሕትኡ ግዜ ንዝስዕቡ ዝጥቀሙሉ ውሑድ ወራር ዘለዎ ኣማራጺ፤

• ስብራት ክሳድ

• ናይ ህጻናት ጉዳያት

• ግዝያዊ ምርግጋእ

ኢንትራሜዱላሪ ፊክሰሽን (Intramedullary Fixation)

ምርግጋእ ምስ ውሑድ ምዝባዕ ልስሉስ ቲሹ ሚዛን ዝህብ እናተፈተወ ዝኸይድ ዘሎ ሜላ።

ምርጫ ምጽናዕ ኣብ ቅዲ ስብራት፡ ምርጫ ሓኪም መጥባሕቲ፡ ከምኡ’ውን ደረጃ ንጥፈታት ሕሙም ይምርኮስ።

ድሕሪ መጥባሕቲ ዝግበር ምሕደራን ፍወሳ ኢድን።

ዕዉት ውጽኢት መጥባሕቲ ኣብ ድሕሪ መጥባሕቲ ዝግበር ምሕዋይ ብብዝሒ ይምርኮስ። ብኣግኡ ዝቆጻጸር ምንቅስቓስ ምትራርን ምትሕንፋጽ ቴንዶንን ንምክልኻል ይሕግዝ።

ዝተዋደደ ናይ ምሕዋይ ፕሮቶኮል ብተለምዶ፤

• ምቁጽጻር ኤዴማ

• ቀስ ብቐስ ናይ ርሕቀት ምንቅስቓስ ልምምዳት።

• ገስጋሲ ምጥንኻር

• ተግባራዊ ዳግመ ስልጠና

ኣብ መንጎ ሓኪም መጥባሕትን ሓኪም ኢድን ጥቡቕ ምውህሃድ ንዝበለጸ ሕውየት ኣገዳሲ እዩ።

ኣብ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ሕሙማት ፍሉይ ቆላሕታታት

ስፖርተኛታት

መብዛሕትኡ ግዜ ስፖርተኛታት፤

• ቅልጡፍ ምምላስ ናብ ጸወታ

• ብኣግኡ ምንቅስቓስ ዘፍቅድ ርጉእ ምትዕርራይ

• ኣብ እዋን ሕውየት መከላኸሊ ስፕሊን ምግባር

 ብኢድ ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት

ኣብ ሓይሊ ምሓዝ ንዝምርኮሱ ሰራሕተኛታት፡ ሕክምና ቀዳምነት ይህብ፤

• መካኒካዊ ምርግጋእ

• ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ

• ምክልኻል ሕዱር ቃንዛ

ኣረጋውያን ሕሙማት

ጽሬት ዓጽምን ምትሕውዋስ ሕማማትን ንኽልቲኡ ምርጫ ሕክምናን ናይ ምሕዋይ ግዜ መስመርን ይጸልዎ።

ናይ ነዊሕ ግዜ ውጽኢትን ትንበያታትን

ምስ ግቡእ ምሕደራ፤

• መብዛሕትኦም ሕሙማት ዳርጋ ንቡር ስራሕ ኢድ ይመልሱ

• ሓይሊ ምሓዝ ብተለምዶ ናብ >90% ካብ መበገሲ ደረጃ ይምለስ

• ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ስንክልና ልሙድ ኣይኮነን።

መብዛሕትኡ ግዜ ድኹም ውጽኢት ምስ ምድንጓይ ምርመራ፡ ዘይተሓከመ ምዝዋር ምጉዳል ወይ ዘይእኹል ምሕዋይ ዝተኣሳሰር እዩ።

ንምንታይ ምሕደራ ስብራት ሜታካርፓል ፍሉይ ክእለት ዘድልዮ

ዋላ እኳ ስብራት ሜታካርፓል ልሙድ እንተኾነ፡ ኣተሓሕዛኡ ግን ልክዕ ኣናቶሚካዊ ምርዳእን ተግባራዊ ፍርድን የድሊ። ኣብ ኣሰላልፋ ዝፍጠሩ ንኣሽቱ ጌጋታት ኣብ ኣፈጻጽማ ኢድ ልዕሊ ዓቐን ጽልዋ ክህልዎም ይኽእል።

ነዚ እዩ ድማ ዘመናዊ ክንክን ስንባደ ዘጉልሕ፤

• ቅኑዕ ገምጋም

• ኣብ መርትዖ ዝተመርኮሰ ምጽናዕ

• ብኣግኡ ምልዕዓል

ክፍሊ ሕቶታት ሕቶ

ኣየኖት ናይ ስብራት ባህርያት እዮም ብመጥባሕቲ ምጽናዕ ብዝያዳ ዘመልክቱ?

መጥባሕታዊ ምትዕርራይ ብቐንዱ ብናይ ምዝዋር ምጉዳል፣ ዘይርጉእ ኩርናዕ፣ ብዙሕ ምትእትታው ሜታካርፓል፣ ክፉት ስብራት፣ ኣብ ውሽጢ ኣርቲኩላር ምንዋሕ ወይ ውድቀት ዕጹው ምንካይ ይምልከት። ካብዚኦም እቲ ምዝውዋር ዘይምስምማዕ ብተግባር እቲ ዝዓበየ ትርጉም ዘለዎ ኮይኑ ይውሰድ።

ኣብ ስብራት ሜታካርፓል ክንደይ ዝኣክል ኩርናዕ ብተግባር ቅቡል እዩ?

ቅቡል ኩርናዕ ብኣሃዝ ይፈላለ እዩ። ብሓፈሻ ኣብ ኡልናር ሜታካርፓልስ ካብ ራድያል ሜታካርፓልስ ዝዓበየ ኩርናዕ ይጽወር። ይኹን እምበር ዝኾነ ደረጃ ምዝዋር ምጉዳል ቅቡል ኣይኮነን፣ ተጻዋርነት ኩርናዕ ብዘየገድስ።

ስለምንታይ እዩ ካብ ኩርናዕ ንላዕሊ ምዝዋር ምጉዳል (Rotational deformity) ከም ወሳኒ ዝቑጸር?

ምዝዋር ምጉዳል ኣብ እዋን ምዕጻፍ ኣጻብዕቲ ምድብላቕ የስዕብ፣ እዚ ድማ ንመካኒክስ ምሓዝን ስራሕ ኢድን ብዓቢኡ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ የእቱ። ዋላ እውን ውሑድ ምዝዋር ዘይተመጣጠነ ናይ ስራሕ ምጉዳል ከስዕብ ይኽእል እዩ፣ ብተቐራረብቲ መላግቦታት ድማ ብሕማቕ ይኽሓስ።

ኣብ ስብራት ሜታካርፓል ቁልፊ ብልጫታት ምጽናዕ ጽላት እንታይ እዮም?

ጻሕሊ ምትካል ቅድመ-ኩነት፤

• ተሪር ምርግጋእ

• ልክዕ ኣናቶሚካዊ ኣሰላልፋ

• ብኣግኡ ምልዕዓል

• ምጉዳል ሓደጋ ካልኣዊ ምዝንባል

ብፍላይ ኣብ ስብራት ሻምብቆታት፡ ምቁራጽ ቅርጺን ብዙሕ መጉዳእቲ ሜታካርፓልን ረብሓ ኣለዎ፣ ዋላ እኳ ንቑጥዐ ቴንዶን ንምንካይ ጥንቁቕ ኣተሓሕዛ ልስሉስ ቲሹ የድሊ።

ኣብ ኣየኖት ኩነታት እዮም ሽቦታት ኪርሽነር ይምረጹ?

K-wire fixation ብተለምዶ ንዝስዕቡ፤

• ስብራት ክሳድ ሜታካርፓል

• ውሑድ ዝተሓላለኸ ቅዲ ስብራት

• ግዝያዊ ምርግጋእ

• ናይ ህጻናት ወይ ትሑት ጠለብ ዘለዎም ሕሙማት

ብውሑድ ወራር እኳ እንተሃለወ፡ K-wires ብሓፈሻ ምስ ምጽናዕ ጽላት ክነጻጸር እንከሎ ንነዊሕ እዋን ዘይምንቅስቓስ የድልዮም።

ኣብ ዘመናዊ ሕክምና ስብራት ሜታካርፓል ኢንትራሜዱላሪ ፊክሰሽን እንታይ ተራ ኣለዎ?

ኢንትራሜዱላሪ ፊክሰሽን ኣብ መንጎ ምርግጋእን ውሑድ ምዝንባዕ ልስሉስ ቲሹን ሚዛን ይህብ። ገለ ምስ ጽላት ዝተኣሳሰሩ ጸገማት እናወገደ ካብ ብቆርበት ፒኒንግ ኣቐዲሙ ምንቅስቓስ የኽእል፣ እዚ ድማ ንዝተመርጹ ስብራት ሻፍትን ክሳድን ምቹእ ይገብሮ።

ብኣግኡ ምልዕዓል ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ውጽኢት ብኸመይ ይጸልዎ?

ብኣግኡ ዝቆጻጸር ምልዕዓል ይንክዮ፤

• ምትራር መላግቦ

• ቴንዶን ምትሕንፋጽ

• ምጉዳል ጭዋዳታት

ብኣግኡ ምንቅስቓስ ዘፍቅድ ርጉእ ምጽናዕ፡ ብፍላይ ኣብ ልዑል ጠለብ ዘለዎም ሕሙማት፡ ቁልፊ ወሰንቲ ተግባራዊ ሕውየት እዩ።

ሓካይም መጥባሕቲ እንታይ ዓይነት ድሕሪ መጥባሕቲ ዝፍጠሩ ጸገማት ብቐረባ ክከታተልዎ ኣለዎም?

ልሙዳት ጸገማት ድማ፤

• ማልዩኒዮን ወይ ዘይሓድነት

• ናይ ሃርድዌር ቁጥዐ

• ቴንዶን ምትሕንፋጽ

• ምጉዳል ሓይሊ ምሓዝ

• ረኽሲ ኣብ ክፉት ስብራት

መብዛሕትኦም ናይ ነዊሕ ግዜ ናይ ተግባር ሕጽረታት ምስ ዘይእኹል ኣሰላልፋ ወይ ምድንጓይ ምሕዋይ ዝተኣሳሰሩ እዮም።

ስትራተጂታት ሕክምና ንኣትሌታትን ሰራሕተኛታት ኢድን ብኸመይ ይፈላለዩ?

ኣብ ስፖርተኛታትን ሰራሕተኛታት ኢድን ቀዳምነት ዝወሃቦም፤

• ርጉእ ምትዕጽጻፍ

• ብኣግኡ ናብ ስራሕ ምምላስ

• ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ

ኣብዞም ህዝብታት ብሰንኪ ዝለዓለ ናይ ተግባራዊ ጠለባት ደረጃታት መጥባሕቲ ዝተሓተ ክኸውን ይኽእል።

እንታይ ዓይነት ረቛሒታት እዮም ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ተግባራዊ ትንበያ ዝያዳ ዝጸልዉ?

ቁልፊ ፕሮግኖስቲክ ረቛሒታት፤

• ልክዕነት ምጉዳል ስብራት

• ምርግጋእ ናይ ምትዕጽጻፍ

• ብኣግኡ ምሕዋይ

• ናይ ምዝዋር ምጉዳል ቅርጺ ዘይምህላው

እዞም ረቛሒታት እዚኣቶም ኣብ ዝበለጸ ደረጃ ምስ ዝህልዉ፡ መብዛሕትኦም ሕሙማት ዳርጋ ንቡር ስራሕ ኢድ ይበጽሑ።