ዓቢ ቁንጣሮ እንታይ እዩ?
ዓቢ ቁንጣሮ ንናይ ነዊሕ ኣዕጽምቲ ስንብራት ንምፍዋስ ኣብ መጥባሕቲ ሕክምና ኣካላት ዝጥቀሙሉ ዝነበሩ ናይ ኣዕጽምቲ ምትዕርራይ ምትካል (project fixation implants) የመልክት፣ ከም ፌሙር (Thigh Bone)፣ Tibia (Shin Bone)፣ Humerus (Upper arm boen) ዝኣመሰሉ ስንብታታት ከም ፍረ-ነብሲ (Thigh Bone)፣ Tibia)።
እዞም ምትካል እዚኦም ነቲ ክፍተት ብምንጽብራቕ ነቲ ስብራት ንምርግጋእን እቲ ዓጽሚ ኣብ ቅኑዕ ቦታ ንኽሓዊ ብምፍቃድን ዝተዳለዉ እዮም። ዓበይቲ ቁርጽራጽ ምትካል ብተለምዶ ብሓጺን ዝተሰርሐ ጽላትን ሽጉጥን ዝቖሙ ኮይኖም፡ ነቲ ቁርጽራጽ ዓጽሚ ኣብ ቦታኡ ንምሓዝ ኣብ ልዕሊ እቲ ዓጽሚ ብመጥባሕቲ ዝትከል እዩ።
እቶም ጻሕልታትን ሽጉጥን ካብቶም ኣብ ንኣሽቱ ቁንጣሮ ምትካል ዝጥቀሙሉ ዝዓበዩን ዝሓየሉን እዮም፣ ምኽንያቱ ዝያዳ ክብደት ክድግፉን ንዝዓበየ ሓይልታት ክጻወሩን ስለዘድልዮም እዩ። ዓበይቲ ቁንጣሮ ምትካል ብተለምዶ ኣብ ዝኸበዱ ስብራት ይጥቀሙ እሞ ዝያዳ ሰፊሕ ምርግጋእ ዘድልዮም እዮም።
ንብረት ናይቲ መዕጸዊ ጽላት:
መዕጸዊ ጽላት ብተለምዶ ካብ ከም ታይታንየም፡ ታይታንየም ኣሎይ ወይ ስቴንለስ ስቲል ዝኣመሰሉ ባዮኮምፓቲኮም ዝኾኑ ንብረታት ዝስራሕ እዩ። እዞም ንዋት እዚኣቶም ብሉጽ ሓይሊ፡ ምትራርን ምጽዋር ምሕራርን ስለ ዘለዎም፡ ኣብ ምትካል ኣካላት ንኽጥቀሙ ምቹኣት ይገብሩ። ብተወሳኺ ዘይንጡፋት ኮይኖም ምስ ቲሹታት ኣካላት ርክብ የብሎምን፣ እዚ ድማ ንሓደጋ ምንጻግ ወይ ነድሪ ይንክዮ። ገለ መዕጸዊ ጽላት እውን ምስ ቲሹ ዓጽሚ ምውህሃዶም ንምምሕያሽ ከም ሃይድሮክሲያፓታይት ወይ ካልእ ሽፋን ዝኣመሰሉ ንዋት ክለኽዩ ይኽእሉ እዮም።
ኣየናይ ጻሕሊ እዩ ዝሓሸ ታይታንየም ወይ ስቴንለስ ስቲል?
ክልቲኦም ታይታንየምን ስቴንለስ ስቲልን ፕሌትስ ኣብ መጥባሕቲ ኣካላት ልሙድ ኮይኑ ንመዕጸዊ ጽላት ሓዊሱ ይጥቀሙ። ኣብ መንጎ ክልቲኦም ንዋት ዝግበር ምርጫ ኣብ ሓያሎ ረቛሒታት ይምርኮስ፣ እዚ ድማ ዓይነት መጥባሕቲ፣ ናይቲ ሕሙም ሕክምናዊ ታሪኽን ምርጫታትን፣ ከምኡ’ውን ናይቲ መጥባሕቲ ዝገብር ሰብ ተመኩሮን ምርጫን ይርከብዎም።
ታይታንየም ቀሊልን ሓያልን ንብረት ኮይኑ ንባዮ ዝሰማማዕን ንመበላሸዊ ዝጻወርን ኮይኑ፡ ንሕክምናዊ ምትካል ብሉጽ ምርጫ ይገብሮ። ቲታንየም ፕሌት ካብ ስቴንለስ ስቲል ፕሌት ዝወሓደ ተሪር እዩ፣ እዚ ድማ ኣብ ዓጽሚ ጸቕጢ ንምንካይን ንሕውየት ንምትብባዕን ክሕግዝ ይኽእል። ብተወሳኺ ታይታንየም ፕሌት ዝያዳ ራድዮሉሰንት እዩ፣ እዚ ማለት ድማ ኣብ ከም ራጂ ወይ ኤምኣርኣይ ዝኣመሰሉ ናይ ምስሊ መርመራታት ኣይእትዉን እዮም።
ብኣንጻሩ ስቴንለስ ስቲል ዝሓየለን ተሪርን ንብረት ኮይኑ ምስ ባዮኮምፓቲብልን ንመበላሾ ዝጻወርን እዩ። ኣብ ምትካል ኣካላት ንዓሰርተታት ዓመታት ኣብ ጥቕሚ ዝውዕል ዝነበረ ኮይኑ፡ ዝተፈተነ ንብረት እዩ። ስቴንለስ ስቲል ፕሌት ካብ ታይታንየም ፕሌት ዝወሓደ ዋጋ ዘለዎ ኮይኑ፡ ንገለ ሕሙማት ኣብ ግምት ከእቱ ይኽእል።
ስለምንታይ ቲታንየም ፕሌት ኣብ መጥባሕቲ ይጥቀሙ?
ቲታንየም ፕሌት መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ መጥባሕቲ ይጥቀሙሉ ብሰንኪ ፍሉይ ባህርያቶም ንሕክምናዊ ምትካል ምቹእ ንብረት ይገብሮ። ገለ ካብቲ ኣብ መጥባሕቲ ቲታንየም ጽላት ምጥቃም ዝህልዎ ረብሓታት፤
ባዮኮምፓቲቢሊቲ፡ ታይታንየም ኣዝዩ ምስ ባዮኮምፓርድ እዩ፡ እዚ ማለት ድማ ኣለርጂካዊ ምላሽ ከስዕብ ዘይሕሰብ ወይ ብናይ ኣካላትና ስርዓተ-ምክልኻል ክነጽግ ተኽእሎ የብሉን። እዚ ድማ ኣብ ሕክምናዊ ምትካል ንኽትጥቀመሉ ውሑስን ዘተኣማምንን ንብረት ይገብሮ።
ሓይልን ጽንዓትን፡ ታይታንየም ሓደ ካብቶም ዝሓየሉን ዝነጽሙን ሓጺናት ኮይኑ፡ ንመዓልታዊ ኣጠቓቕማ ጸቕጥን ጽግዕተኛታትን ክጻወሩ ዘለዎም ምትካል ንምትካል ምቹእ ንብረት ይገብሮ።
ምጽዋር ምሕራር፦ ታይታንየም ንመጥፍእ ኣዝዩ ዝጻወር ኮይኑ ምስ ፈሳሲ ኣካላት ወይ ካልእ ኣብ ኣካላት ዘሎ ንብረት ናይ ርክብ ተኽእሎኡ ትሑት እዩ። እዚ ድማ እቲ ምትካል ምስ ግዜ ከይበስብስ ወይ ንኸይበላሾ ይሕግዝ።
ራድዮፓሲቲ፡ ታይታንየም ልዑል ራድዮፓክ እዩ፡ እዚ ማለት ድማ ኣብ ራጂን ካልእ ናይ ምስልን ፈተነታት ብቐሊሉ ክትረአ ትኽእል ማለት እዩ። እዚ ድማ ሓካይም ነቲ ምትካል ንኽከታተሉን ብግቡእ ከም ዝሰርሕ ንምርግጋጽን ዝቐለለ ይገብሮ።
እንታይ ይጥቀማሉ መዕጸዊ ፕሌትስ?
መዕጸዊ ፕሌት ኣብ መጥባሕቲ ኣካላት ንምርግጋእን ደገፍን ንዘለዉ ኣዕጽምቲ ብሰንኪ ሕማም ወይ መጉዳእቲ ንዝተበታተኑ፣ ዝተሰብሩ ወይ ዝደኸሙ ኣዕጽምቲ ይጥቀሙ።
እቲ ጻሕሊ ብሽጉጥ ተጠቒምካ ኣብቲ ዓጽሚ ይተሓሓዝ፣ እቶም ሽጉጥ ድማ ኣብቲ ጻሕሊ ይዕጸዉ፣ ኣብ መስርሕ ምሕዋይ ድማ ነቲ ዓጽሚ ሓያል ደገፍ ዝህብ ጽኑዕ ኩርናዕ ዘለዎ ህንጻ ይፈጥር። መዕጸዊ ጽላት ኣብ ምፍዋስ ስንብራት ኢድ፣ ቅድመ-ቅልጽም፣ ቁርጭምጭሚትን እግርን፣ ከምኡ’ውን ኣብ ናይ ዓንዲ ሕቖ ፍዩዥን መጥባሕትን ካልእ ናይ ኣካላት ኣገባባትን ኣብ ምፍዋስ ልሙድ እዩ።
ብፍላይ እቲ ዓጽሚ ቀጢን ወይ ምጉዳል ዕንጨይቲ ኣብ ዝኾነሉ ኩነታት ጠቐምቲ እዮም፣ ምኽንያቱ እቲ መዕጸዊ መካኒዝም ናይቲ ጻሕሊ ተወሳኺ ምርግጋእ ስለ ዝህብን ንሓደጋ ውድቀት ምትካል ዘጋጥም ሓደጋ ስለ ዝንኪን።
ሓደ ናይ ዓጽሚ ጽላት ብኸመይ ይሰርሕ?
ጽላት ዓጽሚ ኣብ መስርሕ ምሕዋይ ስብራት ዓጽሚ ንምርግጋእ ዝውዕል ናይ ሕክምና መሳርሒ እዩ። ንሱ ድማ ብተለምዶ ካብ ስቴንለስ ስቲል ወይ ታይታንየም ዝተሰርሐ ፍላት ቁራጽ ብረት ኮይኑ፡ ብሽጉጥ ተጠቒምካ ኣብ ልዕሊ ገጽ ናይቲ ዓጽሚ ተተሓሒዙ ይርከብ። እቲ ጽላት ከም ውሽጣዊ ስፕሊንት ኮይኑ ነቲ ዝተሰብረ ቁርጽራጻት ዓጽሚ ኣብ ግቡእ ኣሰላልፋ ንምሓዝን ኣብ መስርሕ ሕውየት ምርግጋእ ንምሃብን ከም ውሽጣዊ ስፕሊንት ይሰርሕ። እቶም ሽጉጥ ነቲ ጽላት ኣብቲ ዓጽሚ የጽንዕዎ፣ እቲ ጽላት ድማ ነቲ ቁርጽራጽ ዓጽሚ ኣብቲ ቅኑዕ ቦታ ይሕዝ። ጽላት ዓጽሚ፡ ኣብቲ ስብራት ቦታ ተሪር ምትዕጽጻፍ ንምሃብን ምንቅስቓስ ንምክልኻልን ዝተዳለወ ኮይኑ፡ እዚ ድማ ነቲ ዓጽሚ ብግቡእ ንኽፍወስ የኽእሎ። ምስ ግዜ እቲ ዓጽሚ ኣብ ዙርያ እቲ ጻሕሊ ክበቁልን ኣብቲ ኣብ ከባቢኡ ዘሎ ቲሹ ከእትዎምን እዩ። እቲ ዓጽሚ ምሉእ ብምሉእ ምስ ፈወሰ፡ እዚ ኩሉ ግዜ ኣድላዪ እኳ እንተዘይኮነ፡ እቲ ጻሕሊ ክእለ ይኽእል እዩ።
መዕጸዊ ስክሪው ምጽቃጥ ይህቡ ድዮም?
መዕጸዊ ሽጉጥ ኣብቲ ጽላት ንምዕጻውን ነቲ ቁርጽራጽ ዓጽሚ ብቐዋሚ ኩርናዕ ህንጻታት ንምርግጋእን ስለ ዝተዳለዉ ምጽቃጥ ኣይህቡን እዮም። ምጽቃጥ ዝረጋገጽ፡ ኣብ ምጽቃጥ ስልትታት ወይ ቀዳዳት ናይቲ ጽላት ዝቕመጡ ዘይዕጽዋውያን ስክሪው ብምጥቃም ይረጋገጽ፡ እዚ ድማ እቶም ስክሪው እናተጣበቑ ምስ ከዱ፡ ነቲ ቁርጽራጽ ዓጽሚ ምጽቃጥ የኽእል።
ፕሌትን ሽጉጥን ይጎድኡ ድዮም?
ኣብ እዋን መጥባሕቲ ጻሕልን ሽጉጥን ድሕሪ ምእታው ቃንዛን ዘይምቾትን ክትረክብ ንቡር እዩ። ይኹን እምበር፡ እቲ ኣካል እናሓወየ ምስ ከደ፡ እቲ መጥባሕታዊ ቦታ እናሓወየ ምስ ከደ ቃንዛ ምስ ግዜ ክሃድእ ይግባእ። ቃንዛ ብመድሃኒትን ኣካላዊ ፍወሳን ክመሓደር ይኽእል። እቲ መጥባሕቲ ዝገብር ሓኪም ዝወሃብ ድሕሪ መጥባሕቲ ዝግበር መምርሒታት ተኸቲልካ ዝኾነ ቀጻሊ ወይ ዝገደደ ቃንዛ ናብቲ ሕክምናዊ ጉጅለ ምሕባር ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ሳሕቲ ዝረአ፡ ሃርድዌር (ፕላትን ሽጉጥን) ዘይምቾት ወይ ቃንዛ ከስዕብ ይኽእል እዩ፡ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣጋጣሚታት ድማ እቲ መጥባሕቲ ዝገብር ሓኪም ንሃርድዌር ምእላይ ክመክር ይኽእል።
ኣዕጽምቲ ብጻሕልን ሽጉጥን ንኽሓዊ ክንደይ ግዜ ይወስድ?
ንኣዕጽምቲ ብጻሕልን ብሽጉጥን ንኽሓዊ ዝወስድ ግዜ ከከም ጽንኩርነት ናይቲ መጉዳእቲ፡ ኣቀማምጣ ናይቲ መጉዳእቲ፡ ዓይነት ዓጽሚ፡ ከምኡ’ውን ዕድመን ሓፈሻዊ ጥዕና እቲ ሕሙምን ክፈላለ ይኽእል። ብሓፈሻ ኣዕጽምቲ ብሓገዝ ጻሕልን ሽጉጥን ምሉእ ብምሉእ ንኽሓዊ ካብ ሓያሎ ሰሙናት ክሳብ ሓያሎ ኣዋርሕ ክወስድ ይኽእል።
ኣብቲ ብተለምዶ ኣብ ከባቢ 6-8 ሰሙን ዝጸንሕ ናይ መጀመርታ ናይ ምሕዋይ ግዜ፡ እቲ ሕሙም ነቲ ዝተጎድአ ቦታ ንኸይንቀሳቐስን ንኽሕሎን ንኽቕጽል ወይ ብብራስ ክኽደን ከድልዮ እዩ። ድሕሪ እዚ እዋን እዚ እቲ ሕሙም ኣብቲ ዝተጎድአ ከባቢ ደረጃ ምንቅስቓስን ሓይልን ንምምሕያሽ ዝሕግዝ ኣካላዊ ፍወሳ ወይ ተሃድሶ ክጅምር ይኽእል።
ይኹን እምበር፡ እቲ መስርሕ ምሕዋይ ምስ ተኣልየ፡ እቲ መስርሕ ምሕዋይ ምሉእ ከምዘይኮነ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ፡ እቲ ዓጽሚ ምሉእ ብምሉእ ዳግማይ ንኽሰርሕን ነቲ መበቆላዊ ሓይሉ ዳግማይ ንኽረክብን ተወሳኺ ሓያሎ ኣዋርሕ ክወስድ ከም ዝኽእል ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ገለ ገለ ኣጋጣሚታት፡ ሕሙማት ድሕሪ እቲ መጉዳእቲ ንሓያሎ ኣዋርሕ ተረፍ ቃንዛ ወይ ዘይምቾት ከጋጥሞም ይኽእል እዩ፡ ዋላ እቲ ዓጽሚ ምስ ፈወሰ።
