ምርዳእ ኮርቲካል ስክሪው፡ ዓይነታት፡ ምልክታትን ጥንቃቐታትን
መጥባሕቲ ጌርካ ትፈልጥ ወይ ዓጽሚ ክትጽግን እንተድኣ ኣድልዩካ፡ ብዛዕባ ሽጉጥ ሰሚዕካ ትኸውን። ሽጉጥ ንዝተሰብረ ኣዕጽምቲ ንምርግጋእን ንምስላፍን ከምኡ’ውን ንዓንዲ ሕቖ ዓንዲ ሕቖ ንምትሕውዋስ ይጥቀሙ። ኣብ መጥባሕቲ ኣካላት ልሙድ ዝኾነ ዓይነት ሽጉጥ፡ ኮርቲካል ስክሪው እዩ። ኣብዚ ዓንቀጽ እዚ፡ ኮርቲካል ስክሪው እንታይ ምዃኑ፡ ብኸመይ ከም ዚሰርሕን ኣብ መጥባሕቲ ዚጥቀመሉ ኣጠቓቕማን ክንዛረብ ኢና።
1. ኮርቲካል ስክሪው እንታይ እዮም?
ኮርቲካል ስክሪው ኣብቲ ኮርቲካል ዓጽሚ ዝበሃል ተሪር ደጋዊ ንጣብ ዓጽሚ ንኽኣትዉ ዝተዳለዉ ፍሉያት ሽጉጥ ዓጽሚ እዮም። ኮርቲካል ዓጽሚ ዝበዝሕ ሓይልን ደገፍን ናይቲ ዓጽሚ ዝህብ ጽዑቕ ደጋዊ ንጣብ ዓጽሚ እዩ። ኮርቲካል ስክሪው ንኣዕጽምቲ ንምጽናዕን ኣብ መስርሕ ሕውየት ምርግጋእ ንምሃብን ይጥቀሙ።
2. ዓይነታት ኮርቲካል ስክሪው
ዝተፈላለዩ ዓይነታት ኮርቲካል ስክሪው ኣለዉ፡ ንሳቶም ድማ ካንሰሎስ ስክሪው፡ መዕጸዊ ሽጉጥን ዘይዕጾ ሽጉጥን ይርከብዎም። ካንሰሎስ ሽጉጥ ኣብቲ ኣብ ውሽጢ ኣዕጽምቲ ዝርከብ ልስሉስን ሰፍነግ ዝመስልን ዓጽሚ ንኽጥቀሙ ዝተዳለዉ እዮም። መዕጸዊ ሽጉጥ ተወሳኺ ምርግጋእ ኣብ ዘድልየሉ ኩነታት ከም ኣብ ኦስቲዮፖሮቲክ ኣዕጽምቲ ይጥቀሙ። ዘይዕጾ ሽጉጥ ኣብ ኩነታት እቲ ዓጽሚ ድልዱልን እቲ ሽጉጥ ብቐጥታ ናብቲ ዓጽሚ ክኣቱ ኣብ ዝኽእለሉን ኩነታት ይጥቀሙ።
3. ምልክታት ንኮርቲካል ስክሪው
ኮርቲካል ስክሪው ኣብ ዝተፈላለየ መጥባሕታዊ መስርሓት ይጥቀሙ፣ ንኣብነት መጥባሕቲ ዓንዲ ሕቖ፣ ምትዕርራይ ስብራትን ኣርትሮፕላስቲ መላግቦን። መብዛሕትኡ ግዜ ንዝተሰብረ ወይ ዝተሰብረ ኣዕጽምቲ ምርግጋእ ንምሃብ ይጥቀሙ። ኮርቲካል ስክሪው ኣብ ምፍዋስ ስብራት ዓንዲ ሕቖ፡ ምጉዳል ዓንዲ ሕቖን ምብስባስ ኩነታት ዓንዲ ሕቖን እውን ክጥቀሙ ይኽእሉ።
4. ኮርቲካል ስክሪው ኣብ እንጥቀመሉ እዋን ዝግበር ጥንቃቐታት
ኮርቲካል ስክሪው ኣብ እንጥቀመሉ እዋን ክግበሩ ዘለዎም ሓያሎ ጥንቃቐታት ኣለዉ። እዚኦም ድማ እቶም ሽጉጥ ብትኽክለኛ ኩርናዕ ከምዝተኣታተዉ ምርግጋጽ፣ እቶም ሽጉጥ ካብ መጠን ንላዕሊ ካብ ምጽቃጥ ምውጋድ፣ ከምኡ’ውን እቶም ሽጉጥ ናብ ከም ነርቭ ወይ ሰራውር ደም ዝኣመሰሉ ኣገደስቲ መዋቕራት ኣዝዮም ከምዘይቀረቡ ምርግጋጽ ይርከብዎም። እቶም ሽጉጥ ብግቡእ ምቕማጥ ንምርግጋጽ፡ ከም ራጂ፡ ሲቲ ስካን፡ ወይ ኤምኣርኣይ ስካን ዝኣመሰሉ ግቡእ ሜላታት ምስሊ ምጥቃም ኣገዳሲ እዩ።
5. ብልጫታትን ጉድለታትን ኮርቲካል ስክሪው
ሓደ ብልጫ ናይ ኮርቲካል ስክሪው ብሉጽ ምርግጋእን ምጽናዕን ኣዕጽምቲ ዝህብ ምዃኑ እዩ። ንምእታውን ንምእላይን እውን ብተዛማዲ ቀለልቲ እዮም። ይኹን እምበር፡ ሓደ ጕድለት ናይ ኮርቲካል ስክሪው፡ ጸቕጢ ዝዓቢ ምኽንያት ኪፈጥር ስለ ዚኽእል፡ እዚ ኸኣ ናብ ምብታኽ ዓጽሚ ወይ ካልእ ጸገማት ኬስዕብ ይኽእል እዩ።
6. ኮርቲካል ስክሪው ኣብ መጥባሕቲ ዓንዲ ሕቖ
ኮርቲካል ስክሪው ኣብ መጥባሕቲ ዓንዲ ሕቖ ንዓንዲ ሕቖ ንምርግጋእን ንምስምማዕን ልሙድ እዩ። ኣብ ምፍዋስ ስብራት ዓንዲ ሕቖ፡ ምብስባስ ኩነታት ዓንዲ ሕቖን ምጉዳል ዓንዲ ሕቖን ክጥቀሙ ይኽእሉ። ኣብ መጥባሕቲ ዓንዲ ሕቖ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ምስ በትሪ ወይ ጽላት ተተሓሒዞም፡ ንዓንዲ ሕቖ ተወሳኺ ምርግጋእን ደገፍን ንምሃብ፡ ኮርቲካል ስክሪው ይጥቀሙ።
7. ኮርቲካል ስክሪው ኣብ ፍሬክቸር ፊክሰሽን (Fracture Fixation)
ኮርቲካል ስክሪው ኣብ ምጽናዕ ስብራት እውን ልሙድ እዩ። ንዝተሰብረ ወይ ዝተሰብረ ኣዕጽምቲ ንምርግጋእ ክጥቀሙ ይኽእሉ፣ ንሕውየት ንምድንፋዕን ንሓደጋ ጸገማት ንምንካይን ክሕግዙ ይኽእሉ።
8. ኣገባብ መጥባሕቲ ምቕማጥ ኮርቲካል ስክሪው
እቲ መጥባሕታዊ ኣገባብ ምቕማጥ ኮርቲካል ስክሪው ኣብ ኣቀማምጣን ጽንኩርነትን ናይቲ ዝሕከም መጉዳእቲ ወይ ኩነታት ዝምርኮስ ክኸውን እዩ። ብሓፈሻ እቲ ኣገባብ ኣብቲ መጉዳእቲ ወይ ኩነታት ዝተፈጸመሉ ቦታ ምቑራጽን ነቲ ዓጽሚ ንመቐመጢ ሽጉጥ ንምድላው ፍሉይ መሳርሒታት ምጥቃምን የጠቓልል። ብድሕሪኡ እቲ ሽጉጥ ኣብቲ ዓጽሚ ይኣቱ፣ ኣቀማምጣኡ ድማ ብመገዲ ምስሊ ይረጋገጽ። ተወሳኺ ምርግጋእ ንምሃብ ከም ኣድላይነቱ ተወሳኺ ሽጉጥ ክኣቱ ይኽእል።
9. ድሕሪ መጥባሕቲ ዝግበር ክንክንን ምሕዋይን።
ድሕሪ መጥባሕቲ፡ ነቲ ብሓኪም መጥባሕቲ ዝህቦ መምርሒታት ድሕሪ መጥባሕቲ ምኽታል ኣገዳሲ እዩ። እዚ ድማ ነቲ ዝተጎድአ ቦታ ንምንቅስቓስ መትሓዚ ወይ ካስት ምግባር፣ ከምቲ ዝተኣዘዘ መድሃኒት ቃንዛ ምውሳድን ሓይልን ምንቅስቓስን ንምምላስ ዝሕግዝ ኣካላዊ ፍወሳ ምክፋልን ከጠቓልል ይኽእል። ናይ ምሕዋይ ግዜ ከከም ጽንኩርነት ናይቲ ዝሕከም ዘሎ መጉዳእቲ ወይ ኩነታት ክፈላለ እዩ።
10. ጸገማት ምቕማጥ ኮርቲካል ስክሪው
ከምቲ ኣብ ዝኾነ መጥባሕታዊ መስርሕ፡ ምስ ምቕማጥ ኮርቲካል ስክሪው ዝተኣሳሰሩ ሓደጋታት ኣለዉ። እዚ ድማ ረኽሲ፡ ምፍሳስ ደም፡ ምጉዳል ነርቭን ምስ ኣጠቓቕማ መደንዘዚ ዝተኣሳሰር ጸገማትን ከጠቓልል ይኽእል። ብተወሳኺ፡ ስክሪው ናይ ምብልሻው ወይ ምፍታሕ ሓደጋ ኣሎ፡ እዚ ድማ ተወሳኺ ጸገማት ከስዕብ ይኽእልን ናይ ምኽላስ መጥባሕቲ ከድልዮ ይኽእል።
11. መደምደምታ
ኮርቲካል ስክሪው ኣብ መጥባሕቲ ኣካላት ክቡር መሳርሒ ኮይኑ፡ ንዝተሰብረ ወይ ዝተሰብረ ኣዕጽምቲ ምርግጋእን ደገፍን ይህብ። ኣብ መጥባሕቲ ዓንዲ ሕቖ፡ ምጽናዕ ስብራትን ምትካል መላግቦን ልሙድ እዩ። ይኹን እምበር፡ ግቡእ ምቕማጥ ንምርግጋጽን ንሓደጋ ጸገማት ንምንካይን ጥንቃቐታት ክግበር ኣለዎ።
12. ሕቶታት ዝቐርብ ሕቶታት
ኮርቲካል ስክሪው ነባሪ ድዮም? እቲ ዓጽሚ ምስ ሓወየ፡ ኮርቲካል ስክሪው ክእለ ይኽእል እዩ፡ እንተኾነ ግን ንሓዋሩ ኣብ ቦታኡ ክተርፍ እውን ይኽእል።
ካብ መጥባሕቲ ምቕማጥ ስክሪው ኮርቲካል ንምሕዋይ ክንደይ ግዜ ይወስድ? ናይ ምሕዋይ ግዜ ከከም ጽንኩርነት ናይቲ ዝሕከም ዘሎ መጉዳእቲ ወይ ኩነታት ክፈላለ እዩ፡ እንተኾነ ግን ካብ ሓያሎ ሰሙናት ክሳብ ሓያሎ ኣዋርሕ ክወስድ ይኽእል።
ኣብ መጥባሕቲ ምትካእ መላግቦ ኮርቲካል ስክሪው ክጥቀሙ ይኽእሉ ድዮም? እወ፡ ተወሳኺ ምርግጋእን ደገፍን ንምሃብ ኣብ መጥባሕቲ ምትካእ መላግቦ ኮርቲካል ስክሪው ክጥቀሙ ይኽእሉ።
ኣብ ምቕማጥ ኮርቲካል ስክሪው ዝበዝሑ ጸገማት እንታይ እዮም? እቶም ዝበዝሑ ጸገማት ምቕማጥ ኮርቲካል ስክሪው ረኽሲ፡ ምፍሳስ ደም፡ ምጉዳል ነርቭን ምብልሻው ወይ ምፍታሕ ሽጉጥን ይርከብዎም።
ኮርቲካል ስክሪው ስብራት ዓጽሚ ከስዕብ ይኽእል ድዩ? እወ፡ ብዘይግቡእ ምቕማጥ ናይ ኮርቲካል ስክሪው ወይ ብሰንኪ እቶም ሽጉጥ ዝመጽእ ጸቕጢ ዝድርኹ መሳርሒታት፡ ናብ ምብታኽ ዓጽሚ ወይ ካልእ ጸገማት ከስዕብ ይኽእል።
